Har bir jamiyatda turfa toifalar mavjud. Bu o‘z-o‘zidan tushunarli — Yaratgan Zot hammani turlicha yaratgan. Dunyo — rang-barang. Mazkur maqola doirasida biz ikki toifa to‘g‘risida so‘z yuritamiz.
Birinchi toifa
Bir toifa kishilar bor — ular jamiyatning aksar qismini tashkil qiladi — jamiyatda yuz berayotgan jarayonlar bilan unchalik ishlari bo‘lmaydi. Qulay ish joyi, yaxshi maosh, ko‘p tergamaydigan rahbar, hovli-joy, bola-chaqa tashvishlari — mazkur toifaning urinishlari, intilishlari va qiziqishlari doirasini tashkil etadi. O‘zlari yashayotgan jamiyatning hayoti, muammolari, mazkur jamiyatning binosi qanday qurilgani, uni isloh qilish masalalari — bular haqida bu toifa kishilar o‘zlarini, aql va qalblarini ko‘p urintirmaydilar. Bunday kishilar nazdida, mazkur «ulkan» masalalarning tashvishini iqtidori benihoya ulkan bo‘lgan, «yuqorida turgan» «kimlardir» qilishlari lozim va albatta, ularning nazdida, bu «ulkan kishilar» buni oliy maqomda qilyaptilar ham. O‘zlarini esa atrof-voqelikda bo‘layotgan ishlar uchun mas'ul deb bilmaydilar.
Tabiiyki, mazkur dunyoqarash bu toifaning jamiyatda tutgan o‘rnini va umuman yaratuvchanlik iqtidorini muvofiq ravishda belgilaydi — jamiyatda yuz beradigan hech bir islohot ularning faol ishtiroki bilan ko‘p ham ozuqalanmaydi. Aksincha, islohot ehtiyoji o‘zi aynan shu toifaning befarqligidan paydo bo‘ladi, chunki, ma'lumki, befarqlik muammolarning kelib chiqish sababidir.
Ustiga-ustak, qiziqishlari ayricha bo‘lgani boisidan, bu toifa kishilar kun tartibida turgan islohotlar mohiyatini ko‘pincha ilg‘amaydilar ham, ba'zida esa o‘ziga xos tarzda — buzib, o‘zlariga moslab ta'vil qiladilar.
Ikinchi toifa
Shu bilan birga, har bir jamiyatda ozchilikni tashkil etadigan boshqa bir toifa bo‘ladi.
Bu toifa birinchi toifadan farqli ravishda, oddiy tirikchilik tashvishlari bilan cheklana olmaydi — buni ularning tabiati ko‘tarmaydi. Lo‘nda qilib ta'riflasak, bu kishilar yangi fikr va g‘oyalar generatoridir. Insoniyat paydo bo‘lgandan buyon mazkur noyob toifa tamaddunni oldinga siljitib kelgan. Barcha ixtirolar, yangi fikriy yo‘nalishlar, ilm-fan rivoji, bir so‘z bilan aytganda novatsiyalar shu guruhning «tinch o‘tirish»ni istamasligi evazigadir.
Jamiyat ichida bo‘layotgan jarayonlar, o‘zi yashab turgan shahri muammolaridan tortib dunyoda bo‘layotgan hodisotlar — bular haqida bu kishilar rostakamiga jon kuydirishadi va har qanday islohotlarda bevosita ishtirok etishga urinishadi.
