Ona tili va adabiyot fani bo‘yicha dars soatlari nega qisqartirilayotganiga izoh berildi

Bir narsaga e'tibor qarating, maktablarda ona tili uchun o‘quv yuklama soati 68 soatni, xorijiy tillar uchun 29 soatni tashkil qilar ekan. Bir mulohaza qilib ko‘ring, bir bola maktabga borib bitirgunga qadar mutlaqo yangi tilni NOLdan o‘rganishga 29 soat talab qilinar ekanda, o‘zi bilgan ona tili uchun bu me'yor 2 baravardan ortiqni tashkil qilar ekan.

Aytish joizki, Ona tili va adabiyot fani asosan 2-6 sinflar uchun qisqartirilgan. Xususan, 5-sinfda ona tili va adabiyoti fanidan 30 ta mavzu, 6-sinfdan 17 ta mavzu chiqarib tashlangan, 5-sinfdagi 40 ta mavzu, 6-sinfda 23 ta mavzu yuqori sinflarga o‘tkazilgan.

Ya'ni asosiy e'tiborni fanlarga ajratilgan soatlarga emas, balki ulardan samarali foydalangan holda sifatli ta'lim berishga qaratilishi maqsad qilingan.

Xalqaro tajriba o‘rganilganda...

Yetakchi olimlar, soha mutaxassislari va amaliyotchi o‘qituvchilar tomonidan Ona tili va adabiyot fanining o‘qitilishi xorijiy davlatlarda o‘qitilishi tahlil qilinganda quyidagilar aniqlangan:

Ona tili va adabiyoti fanining haftalik o‘quv soati Estoniyada 39 soat, Germaniyada 41 soat, Finlyandiyada 42 soat, Angliyada 43 soat, Janubiy Koreyada 46 soat, Belarusda 42 soat, Qozog‘istonda 58 soatni tashkil etadi. Mazkur davlatlar umumta'lim maktablarida ona tili va adabiyot fani umumta'lim davrida Estoniyada 1365 soat, Germaniyada 1230 soat, Finlyandiyada 1596 soat, Angliyada 1591 soat, Janubiy Koreyada 1886 soat, Belarusda 1428 soat, Qozog‘istonda 1914 soat o‘qitiladi.

Shularni inobatga olib O‘zbekiston umumta'lim maktablarida ona tili va adabiyot fanining o‘quv dasturlari xorijiy tajribalar asosida o‘quvchilarda tinglab tushunish, o‘qib tushunish, yozish va og‘zaki nutq ko‘nikmalarini shakllantirish hamda rivojlantirishga yo‘naltirilgan holda takomillashtirilgan.

Yangi umumiy o‘rta ta'lim maktablari uchun 2020–2021-o‘quv yiliga mo‘ljallangan tayanch o‘quv rejada ona tili va adabiyot fanini haftada 57 soat, yillik jami 1938 soat o‘qitilishi belgilangan.

Xulosa o‘rnida

Bugun ta'lim tizimining asosiy maqsadi bolaning dars soatlarini ko‘paytirish emas, balki davlat budjeti doirasida ajratilgan soatlardan imkon qadar samarali foydalangan holda ta'lim sifatini oshirishdan iborat.

Biz har bir maktab bitiruvchisini filolog emas, o‘z ona tilini tinglab, o‘qib tushuna oladigan, to‘g‘ri yozishni biladigan va og‘zaki nutqi ravon bo‘lgan shaxs sifatida tarbiyalanishini maqsad qilganmiz.

Avvalroq Xalq ta'limi vaziri Sherzod Shermatov maktablarda ona tili fani qisqartirilishi yuzasidan izoh bergandi.

«Bizga ikki yil avval xalq ta'limi tizimida o‘qitiladigan fanlarni optimizatsiya qilish vazifasi qo‘yilgan edi. Bunda reja 10 foizgacha qilib belgilangan. Bu masala bizda ko‘rib chiqildi va o‘tgan yili o‘quv ishlab chiqarish amaliyoti fanlari 3,5 foizgacha qisqargan edi. Bu yil ham ba'zi bir fanlar kamaytirilmoqda. Bu yerda bir narsaga e'tibor qilish kerak. Maktablarda asosiy masala dars soatlari talashish ekan. Faqat songa ishlanadi va sifatga e'tibor berilmaydi.

Xo‘p, shu paytgacha o‘qitildi ham deylik, lekin juda yaxshi bo‘lgan joyi yo‘q-ku. Hamma maktabda o‘qigan. Bizda grammatika masalalari juda ko‘p va ona tilini o‘qitish qiyin. Ko‘rib turganingizdek, buning natijasida hamma tomon savodsizlik bo‘lib ketdi. Bizning maqsadimiz songa emas, sifatga e'tibor qaratish», deb aytgan vazir.

«Milliy tiklanish» partiyasi rahbari Alisher Qodirov maktablarda ona tili soatlari qisqarishiga to‘xtalib, « Bu – millat masalasi, birgina vazirlik darajasida qaror chiqarish kerak emas. Maktablarda ona tili 2 soat, rus tili 2 soat va ingliz tili 3 soat o‘qitilishi – xalqimizga hurmatsizlikdir», degandi.

Xalq demokratik partiyasidan Oliy Majlis deputatligiga saylangan Mavjuda Hasanova ayrim partiyalar vakillari bu mavzu hammaning ko‘ngliga yaqinligini bilib, shovqin ko‘tarib, o‘zini ko‘rsatishga urinayotgani ma'qul emasligini ta'kidlagan edi.