Belarusda «vagnerçilar»ning qölga olinişi: Rossiyaning maxsus operatsiyasimi yoki Ukrainaning?
|20:58 / 20.08.202029 39710 min
Rossiya OAVning fikriça, Ukraina maxsus xizmatlari Belarusda Vagner xususiy harbiy kompaniyasi jangçilarining qölga olinişiga aloqador hisoblanadi. Kiyev esa Rossiyani ayblamoqda. DW uşbu mojaro atrofidagi taxminlarni jamladi.
Foto: APFoto: AP
"Yaxşi öylangan va rejalaştirilgan dezinformatsiya kampaniyasi". Ukraina prezidenti ofisi rahbari Andrey Yermak Belarusda Vagner xususiy harbiy kompaniyasi jangarilarining paydo bölişi va qölga olinişiga Ukraina maxsus xizmatlari aloqador ekanligi töğrisidagi xabarga ana şunday izoh berdi.
Yermakning izohi 19 avgust kuni, göyoki Ukraina maxsus xizmatlarining maxsus operatsiyasi töğrisidagi xabar tarqalganidan deyarli ikki hafta ötgaç paydo böldi. Ikki hafta içida uşbu xabar tafsilotlar bilan boyidi. Yermakning bayonotiga e'tibor tasodifiy emas, ayrim ma'lumotlarga köra, aynan prezident ofisidan axborot "sizib çiqişi" maxsus operatsiyaning muvaffaqiyatli amalga oşişi va jangarilarning Ukraina hududida qölga olinişini barbod qilgan.
"Terrorçilar"ning ozod qilinişi: Minsk 180 darajaga özgardi
Belarus hukumati Vagner xususiy harbiy kompaniyasining 33 nafar a'zosi qölga olingani haqida 29 iyulda, mamlakatda prezident saylovi ötkazilişidan bir oz oldin ma'lum qilgandi. Bir qismi ilgari Donbassdagi harbiy harakatlarda qatnaşgan bu şaxslarga nisbatan terakt tayyorlaş böyiça darhol jinoiy iş qözğatildi. Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko esa yollanma jangçilar "Belarusga maxsus topşiriq bilan kelişgani haqida hamma narsani aytib berişganini" ta'kidladi.
Foto: DPA
5 avgust kuni Lukaşenko Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy bilan telefon orqali muloqotida "vagnerçilar"ni Ukrainaga ekstraditsiya qiliş borasida hamkorlik qilişga va'da berdi, 12 avgust kuni esa Ukraina boş prokuraturasi qölga olingan 33 kişidan 28 nafarini Ukrainaga topşiriş töğrisida Belarusga sörov yölladi. Ukrainaning aniqlaşiça, bu şaxslar "Donetsk va Lugansk oblastlari hududida "LNR" va "DNR" terrorçi taşkilotlari tarkibida jangovar harakatlarda faol iştirok etişgan". Ammo 14 avgust kuni Ukraina uçun kutilmaganda qölga olinganlarning barçasi Rossiyaga topşirilişi haqida ma'lumot paydo böldi. Bu Kiyevning noroziligiga sabab böldi.
Rossiyaning versiyasi – Kiyevning maxsus operatsiyasi
Belarusda "vagnerçilar"ning qölga olinişi Ukraina maxsus xizmatlarining maxsus operatsiyasi natijasi ekanligi haqida birinçi bölib 6 avgust kuni Rossiyaning "Komsomolskaya pravda" naşri yozdi. Naşrning Rossiya maxsus xizmatlaridagi manbalariga tayanib yozişiça, Ukraina xavfsizlik xizmati (UXX) agenti "Vagner" kompaniyasining sobiq jangçilariga Suriya va Venesueladagi neft obektlarida Rossiyaning "Rosneft" kompaniyasi manfaati uçun işlaşni taklif qilgan. Ularni öziga oğdiriş vaqtida özini "Sergey Petroviç" deb taniştirgan UXX agenti sobiq yollanma jangçilardan birinçi navbatda ularning Donbassdagi jangovar tajribasi haqida söragan.
Mavzuga oid
Naşr voqealar rivojini "vagnerçilar"ning 29 iyulda sanatoriyda qölga olinişigaça – xususan, jangçilar uçun Ukraina turistik firmalari orqali sotib olingan aviaçiptalardan tortib maxsus operatsiyani taşkil etişda qatnaşgan şaxslarning ism-şarifigaça batafsil keltirgan. Naşrning taxminiça, qölga olişga tayyorgarlik çoğida Belarus maxsus xizmatlari "ukrainalik hamkasblaridan "diversantlar" kirib kelgani töğrisida ma'lumot olgaç, ular bilan yaqin aloqada bölib turgan". Naşr öz taxminini tasdiqlaş uçun Rossiya maxsus xizmatining özini taniştirmagan xodimi bilan bölgan intervyuni joylaştirgan.
"Barbod bölgan operatsiya"
Rossiya OAVning yozişiça, rossiyalik yollanma jangçilarning Belarus maxsus xizmatlari tomonidan Minskda qölga olinişi "Ukraina maxsus operatsiyasi"ning yakuniy nuqtasi bölişi kerak edi. "Komsomolskaya pravda"ning taxminiga köra, bu Rossiya-Belarus munosabatlariga zarba berişi kerak bölgan.
Foto: AP
Tez orada bu taxmin Ukraina Telegram-kanallarida davom ettirildi. Ularning yozişiça, aslida maxsus operatsiyada jangarilarning Ukraina hududida qölga olinişi közda tutilgan. Buning uçun Minskdan Istanbulga parvoz qilgan tranzit reys Ukrainada favqulodda qönişni amalga oşirişi, Ukraina maxsus xizmatlari özlarini qiziqtirgan "yölovçilar"ni qölga olişi rejalaştirilgan. Ammo maxsus operatsiya töğrisidagi ma'lumot Ukraina prezidenti ofisidan Rossiya maxsus xizmatlariga yetkazilişi oqibatida reja barbod bölgan.
Hukumatning eng yuqorisidagi xoinlikmi?
Keyinroq ukrainalik qator siyosatçi va jurnalistlar bu taxminni uşlab olişdi. Jumladan, 18 avgust kuni ukrainalik taniqli jurnalist, "Tsenzor.net" naşri boş muharriri Yuriy Butusov özining Facebook sahifasida voqealar xronologiyasini joylaştirdi va buni "hukumatning eng yuqorisidagi xoinlik" deb atadi.
Uning ma'lumot berişiça, 24 iyul kuni – Minskdan Istanbulga samolyot parvoz qilişi arafasida prezident ofisida bu masalaga bağişlangan yiğiliş ötkazilgan. Unda Ukraina mudofaa vazirligining razvedka boş boşqarmasi (UMV RBB) boşliği Vasiliy Burba va UXX raisining birinçi örinbosari Ruslan Baranetskiy prezident Zelenskiyga maxsus operatsiyaning yakuniy qismi ötkazilişi töğrisida ma'lumot bergan. Butusovning yozişiça, yiğilişda şuningdek, Andrey Yermak, Ukraina milliy xavfsizlik va mudofaa kengaşi kotibining birinçi örinbosari va razvedka böyiça qömita raisi Ruslan Demçenko, prezident ofisi raisining mudofaa masalalari böyiça örinbosari Roman Maşovets va prezident kotibi Mariya Levçenko qatnaşgan.
"Tsenzor.net" manbalarining ma'lumot berişiça, yiğilişda Andrey Yermak operatsiyani ortga suriş kerakligini aytgan. U ayni paytda Rossiya prezidenti yordamçisi Dmitriy Kozak bilan muzokaralar olib borilayotgani va jangçilarning qölga olinişi 27 iyuldan Donbassda navbatdagi sulh boşlanişiga xalaqit berişi mumkinligini iddao qilgan. Maxsus xizmatlarning e'tirozlariga qaramasdan, "Zelenskiy Yermakni qöllab-quvvatlagan hamda UXX va razvedka boş boşqarmasiga terrorçilarni qölga olişni töxtatib turiş, operatsiya ötkazişni Moskva bilan muloqot qiliş qulay bölişi uçun 30 iyulga köçirişni buyurgan". Oqibatda 33 yollanma jangçi 25 iyul kuni Minsk-Istanbul yönalişidagi samolyotga çiqmagan, ularning parvozi 30 iyulga qoldirilgan. 29 iyul kuni esa "vagnerçilar" qölga olindi.
Foto: Sputnik
Jurnalistning yozişiça, bu voqealardan keyin, 3 avgust kuni prezident ofisida xuddi öşa şaxslar iştirokida yana bir yiğiliş ötkazilgan. Unda Vasiliy Burba operatsiya xoinlik sababli barbod bölganini aytgan va barçani – özi, Yermak, Demçenko va Maşovetslarni polgirafda tekşiruvdan ötkazişni talab qilgan. 5 avgust kuni Zelenskiy Burbani lavozimidan ozod qildi, maxsus operatsiyaning barbod bölişi borasida suriştiruv esa boşlanmadi, deb ta'kidlaydi Butusov.
"Terrorçilarni qölga olişning barbod bölişiga ularning parvoz muddati özgarişi sabab böldi. Qaror prezident ofisi rahbari Yermak tomonidan qabul qilindi va prezident Zelenskiy tomonidan ma'qullandi. Yermakning operatsiyani barbod qilişdan maqsadi ma'lum - Yermak Putinning yordamçisi Kozak bilan munosabatlari yomonlaşişini xohlamaydi", - deya xulosa qiladi jurnalist.
Keyinroq öşa kuni ukrainalik jurnalist Yanina Sokolova özining YouTube-kanalida göyoki özini "Sergey Petroviç" deb taniştirgan UXX xodimi rossiyalik jangçilardan ularning Donbassdagi jangovar tajribasi haqida batafsil sörab, ularni oğdirayotgani aks etgan audioyozuvni joylaştirdi. "Komsomolskaya pravda" ham aynan "Sergey Petroviç" haqida yozgandi.
Yermak va UXXning raddiyasi
19 avgust kuni Andrey Yermak bu taxminni rad etdi.
"Rossiyalik yollanma jangarilarning Belarusda paydo bölişida Ukraina maxsus xizmatlari iştirok etganligi haqidagi ma'lumot Rossiya OAVda, 6 avgustda aynan Rossiyaning "Komsomolskaya pravda" naşrida paydo böldi. Bu yaxşi öylangan va rejalaştirilgan dezinformatsiya kampaniyasi ekanligi körinib turibdi", - dedi Yermak lb.ua naşriga.
Şundan keyin UXX ham "vagnerçilar maxsus operatsiyasida UXXning iştirok etgani töğrisidagi ma'lumot oddiy feyk" ekanligini bildirib, uşbu xabarlarni qat'iyan inkor etdi. Maxsus xizmatning ta'kidlaşiça, e'lon qilingan audioyozuvdagi suhbatda xizmatning heç bir xodimi qatnaşmagan.
Ukraina razvedkasining versiyasi: Rossiyaning maxsus operatsiyasi
Öz navbatida, Vasiliy Burbaning örniga razvedka boş boşqarmasi rahbari etib tayinlangan Kirill Budanov Belarusda "vagnerçilar"ning qölga olinişi Rossiya maxsus xizmatlarining maxsus operatsiya ekanligini ta'kidladi.
"Yetarliça dalillar bu Rossiya maxsus xizmatlarining maxsus operatsiyasi ekanligini tasdiqlamoqda", - dedi u 18 avgust kuni "Ukrinform" agentligiga bergan intervyusida.
"Bu "sodda" jangarilarni aldab Minskka keltiriş mumkinligi haqidagi çöpçakka faqat heç narsadan xabari yöq odamgina işonişi mumkin", - dedi u.
"Xususiy" deb nomlanadigan barça harbiy kompaniyalar töğridan-töğri Rossiya kuç işlatiş tuzilmalariga böysungan holda işlaydi va heç qaçon ularning ruxsatisiz yoki yöl-yöriğisiz harakat qilmaydi. Hattoki "xususiy" buyurtmalar bölgan çoğda ham", - dedi Ukraina mudofaa vazirligi razvedka boş boşqarmasi boşliği.
Çorşanba kuni Ukraina taşqi razvedka xizmati (TRX) ham şunga öxşaş bayonot berdi. Qayd etilişiça, "Vagner guruhi Belarusda" deb nomlangan maxsus axborot operatsiyasi Rossiyaga borib taqaladi". TRXning ma'lumot berişiça, uning vazifasi prezident saylovi arafasida va saylov vaqtida Belarusdagi vaziyatni beqarorlaştiriş, Ukraina maxsus xizmatlarini Belarus hududida operatsiya taşkil qiliş va ötkazişga aloqadorlikda ayblaş va oxir-oqibat Ukrainani xalqaro janjalga tortiş hamda uning xalqaro obrösiga putur yetkaziş, mahalliy saylovlar arafasida hukumatning reytingini pasaytiriş maqsadida Ukraina rahbariyati şa'niga doğ tuşiriş bölgan.
