“Oğir vaziyatda töğri yöl tanlaş odamdan katta bilim, yuksak tafakkur talab etadi” - siyosatşunosning 2020 yilga nigohi
|04:15 / 30.08.202012 21427 min
Özbekiston milliy axborot agentligi – ÖzA saytida Özbekiston Respublikasi Oliy Majlis Senati a'zosi, siyosatşunos Qudratilla Rafiqovning “2020 — millatni ulğaytirgan yil” maqolasi e'lon qilindi. Quyida uşbu maqola ayrim qisqartirişlar bilan berilmoqda.
“Dunyoning past-u balandini bilgan odamlar yilning kelişiga qarab undan nima kutişini ayta oladi. Ammo 2020 yil hammani şoşirdi. U yurtdoşlarimiz uçun ham, jahon ahli uçun ham oğir keldi. Men ham uzoq yillar siyosatning içida yurgan, bu hayotda yaxşi-yomonni, oq-u qorani yetarliça körgan va uni ajrata oliş tajribasiga ega inson sifatida bu borada favqulodda bir tugal fikr aytişga, töğrisi, qiynalaman.
Negaki, şundoq köz oldimizda bölib ötgan voqealar, elimiz boşiga tuşgan taşvişlar odamning xayolini şoşiradi, fikrlarni jamlaşga izn bermaydi. Körgan-keçirganlarimiz, majoziy aytganda, tragik filmlar motivlariga yoki bosirinqi tuşga öxşaydi.
Afsuski, bu körayotganlarimiz tuş emas. U real hayotda yuz bergan va berayotgan voqealar. Albatta, bölib ötgan va hamon davom etayotgan hodisalar silsilasi barçamizning oromimizni öğirladi, dilimizni xufton qildi. Biroq men Şavkat Miromonoviçni uzoq yillardan buyon yaqindan biladigan, uning orzu-öylari, içki keçinmalaridan xabardor bir safdoşi sifatida aytişim mumkinki, boşimizga tuşgan bu taşvişlar eng köp şu insonning bağrini ezdi, dilini yaraladi.
Zotan, bu yildan, barçamizdan ham köra uning umidlari köproq edi. Orzularki, elimiz turmuş şaroitini oşiriş, oddiy, mehnatkaş odamlar kosasini oqartiriş, bu dunyoga kelib, bir umr guvala devorli tomlar tagida röşnolik körmay, «hayot şu ekan, peşonamizga bitilgani şu bölsa kerak», deya körgan kuniga-da rozi ötayotgan sodda, kamsuqum, sabr-bardoşli vatandoşlarimiz könglini oliş, ularning egilgan qaddini kötariş...
Biroq dunyo işlari tizgini bandasining qölida emas. Körib turganimizdek, çarx teskari aylandi. Köpni körgan donolarimiz falokat kutilmaganda keladi, bir kelsa ustma-ust keladi, deydi. Bu yil şunday böldi: xalqimiz va yurtimizni mana şu taşvişli qismat «aylantirdi».
Gapimiz quruq bölmasin. Masalan, hamon dunyoni larzaga solib turgan koronavirus pandemiyasini oling. Uning naqadar jiddiy xavf ekani va keltirişi mumkin bölgan talafotlari kölamini çamalaş uçun bu yil Tokioda bölib ötişi kutilgan tört yillikning eng nufuzli sport musobaqasi — xalqaro Olimpiada öyinlarining qoldirilganini esga oliş kifoya.
Mavzuga oid
Yoki Buxoroda sodir bölgan şiddatli töfon. Dam ötmay Sardoba toşqini... Keyin Söx voqealari...
Taassufki, bu hodisalar basma-bas röy berdi. Biz kulfat bilan yuzma-yuz qoldik. Mana, çet ellarda bölgani kabi quyun tomlarni uçirib ketmoqda. Quturgan toşqin uylarga bostirib kirmoqda. Bir söz bilan aytganda, falokat.
Xalqimizda «har yomon işning ham bir xosiyati böladi», degan gap bor. Bu har qanday taşviş-u sitamlarning ham kişi uçun ibrat oladigan jihatlari böladi, qiyinçilik va sinovlar odamni toblaydi, degani aslida. Qolaversa, men bunday favqulodda holatlar katta şaxslar siyratidagi biz ilgari ilğamagan ğayrişuuriy qudratni ham yuzaga çiqarişining guvohi böldim desam, adaşmayman.
Oçiq aytsam, men öşa ola-ğovur, butun dunyoni tözğitib taşlagan, aytilgan gap beş daqiqadan keyin asliga töğri kelmaydigan, töğri qarorga keliş yuzdan bir foizga teng kezlarda Prezidentni qayta kaşf etdim. Qariyb qirq yilga yaqin yonma-yon yurib, iş tartibi, qobiliyati va favqulodda iste'dodi qirralarini yaxşi bilaman, deb öylaganim bekor ekan.
Öşa muşkul kunlarda işni tez va töğri yölga qöyib olişda davlatimiz rahbari alohida jonbozlik körsatgani heç kimga sir emas. Keçmiş falokat va fojialar davlatimiz rahbari har qanday muşkul vaziyatda ham jilovni qölga olib, el-yurt oğirini yengil qiliş uçun kuraşişga, favqulodda hodisalarga zudlik bilan yeçim topişga qodir strateg, pragmatik siyosatçi ekanini namoyiş etdi.
Sözimiz avvalida ortda qolayotgan yilda boşimizga tuşgan taşviş-u falokatlar haqida gapirdik, ularni sanaganday böldik. Keling, endi ularning tafsilotlari haqida qisqa gurung qilsak. Zotan, ötgan kunlardan saboq oliş har doim xayrli bölgan.
Tahlikaning jilovlanişi
Bilasiz, Xitoyning Uhan şahrida koronavirus degan yuqumli kasallik tarqaldi. Oçiq aytsam, esimni tanigandan buyon bunday baloni körgan-eşitgan emasman. U juda tezlikda keng yoyildi. 2020 yil 15 mart kuni Virusologiya instituti laboratoriyasida Fransiyaga borib qaytgan Özbekiston fuqarosida COVID-19 koronavirus infeksiyasi aniqlandi...
Özbekistonda ham sinov davri boşlandi. Öşa tahlikali kezlarda Prezident yiğilganlar oldida özini qançalik vazmin va dadil tutmasin, içida oğir bir xavotir, ismsiz dard kezinib yurgani közlaridan sezilib turardi. Bu — dunyoga yoyilib ketayotgan oğir balo, tilsiz yovdan 34 million nufusga ega xalqimizni omon saqlaş, imkoni boriça talafotlarni kamaytiriş, odamlarning hayoti, turmuşi va salomatligi uçun mas'ullik xavotiri edi, nazarimda.
Oçiği, köpçilik qatori men özim ham bu ofat haqida gap-sözlar paydo bölgan mahallar bunga unçalik jiddiy e'tibor qaratmagan, virus Xitoyda bölsa, çegaralarni yopsak xavf bartaraf böladi, deb öylaganman. Lekin masala biz öylaganday emas ekan. Obrazli qilib aytganda, jin allaqaçon közadan çiqib ketgan, uni nazorat qiliş imkonsiz ahvolga kelgan ekan.
Aynan şu jarayonda meni hayron qoldirgan jihat şu böldiki, koronavirus epidemiyasi hali pandemiyaga aylanmay turib, hatto Yevropa u masalaga jiddiy qaramagan bir vaqtda, 29 yanvar kuni davlatimiz rahbari mazkur ofatning oldini olişga mas'ul bölgan maxsus komissiya taşkil etiş borasida farmoyiş qabul qildi.
Esimda, öşa mahal Prezidentni masalaga ortiqça baho berayotganlikda ayblaganlar ham böldi. Biroq, voqealar rivoji uzil-kesil taşlangan qadamning ayni vaqtida bölganini tasdiqladi. Vaqt ötib anglayapmizki, Prezidentdagi uzoqni köra biliş qobiliyati, hali aytganimizdek, xavf solib turgan xatardan el-ulusni asrab-avaylab olib ötiş, imkon qadar kam talafot beriş uçun tamal toşi bölib xizmat qildi va qilayotir.
Yana bir gap. Odam köngli doimo oddiylik, soddalik va samimiylikka intiq böladi. U joni açib, yurakdan aytilayotgan sözni sezadi, unga jon, deb quloq tutadi. Şu ma'noda aytadigan bölsak, Prezidentimizning öşa kezlar odamlarni bu balodan ogoh etişga qaratilgan, huşyorlikka çaqiruvçi uyğoq söz va murojaatlari heç kimni befarq qoldirgani yöq...
Mentalitetimizdan kelib çiqib aytadigan bölsak, har qanday oğir vaziyatda ham oiladagi muhit kattalarga boğliq böladi. Jamiyatimizda ham mavjud xatarlarga nisbatan xotirjamlik va boşga tuşgan körguliklarni sabr-bardoş bilan yengiş könikmasi Prezidentimizdan, u kişining özini tutişi, masalaga yondaşişi, muxtasar aytganda, yaxşi kunlarga bölgan komil işonçidan şakllandi. Bu borada, ayniqsa, tibbiyot xodimlari faoliyati tahsinga loyiq. Bularning hammasi, eng avvalo, Yölboşçiga, uning odamlarni işontira oliş, ortidan ergaştiriş qobiliyatiga boğliq.
Prezidentimiz bu borada jiddiy harakatga kirişgan öşa yanvar oyidan buyon ötgan kunlarni köz oldingizdan ötkazsangiz, qaynoq jarayon bir zum ham tinmaganiga guvoh bölasiz. Qarang, poytaxt va viloyatlar, tumanlar markazlarida yangi şifoxonalar barpo etilmoqda, bu maskanlar çet ellardan keltirilgan tibbiy jihozlar, asbob-uskunalar, dori-darmonlar bilan uzluksiz ta'minlanmoqda. Hatto dunyoning eng nufuzli va malakali şifokorlari olib kelinib, xalqimiz xizmatiga kamarbasta etilmoqda.
Bugun dunyoda keçayotgan voqealarni kuzatib şu narsani sezdimki, davlatlar va hukumatlar siyratida ham xuddi odamlardagidek fe'llar bölarkan. Masalan, saxiylik, öz fuqarolariga mehribonlik, jonfidolik bu şaroitda hammada ham birdek körinmadi.
Bu yerda gap, albatta, mablağ haqida ketayotir... Bizda esa bu masalaga juda keng va insoniy nuqtai nazardan qaraldi. Juda tez fursatda Inqirozga qarşi jamğarma şakllantirildi. Davlatga va ğaznaga qançalik iqtisodiy va sotsial ta'siri bölmasin, butun mamlakatda qat'iy karantin tartibi örnatildi...
Bizda şu kunga qadar 40 823 nafar inson infeksiyaga çalingan va şuning 37 947 nafari ya'ni, 93 foizi şifo topgani ana şu ğamxörlik va çora-tadbirlarni joy-joyida qöllaganlik natijasidir. Qolaversa, bunda ortiqça vahimaga berilmaslik, yaratilgan şaroit va imkoniyatlardan köngil töqligi ham muhim rol öynadi.
Köngli notinç odamning işga, mehnatga qöli bormaydi. Bizda esa şu oğir şaroitda ham kişilarimiz yaratuvçilik bilan band, ğalladan toğ-toğ xirmon kötarildi, şirin-şakar noz-ne'matlar bozorlarimizni töldirib turibdi, çor-atrofda yoş-yalanglarning şodon qiyqiriqlari bir zum tinmaydi... Bu odamga xuş kayfiyat bağişlaydi, albatta.
Mana şular haqida öylar ekansiz, oddiy bir haqiqat kunday ravşan böladi. Yaratganning bizga beradigan ne'mati – u xoh yaxşilik bölsin, xoh yomonlik – hammasi qanday yaşaşimizga, aniq aytganda, niyatga boğliq.
Uçinçi ming yillikka kelib insoniyat öz tarixida kam uçratgan, oldinlari, hatto, eşitmagan hodisalarga guvoh bölmoqda, unga unsizgina könikişga majbur bölmoqda. Tabiiy ofatlar oldida odam bolasi ojiz. U yolğiz va himoyatalab. Şiddat bilan özgarayotgan mana şu notinç dunyoda bizga yaxşilik va mehr-oqibat, himmat va rahm-şafqat, halol mehnat va yaxşi niyat toğdek tayanç böladi.
Şukr qilişimiz kerakki, biz bugun şunday baxtdan bebahra emasmiz...
Heç kim himoyasiz emas...
Yöl yurgan yölovçi ma'lum manzilga yetgaç, bir nafas töxtaydi. Bir ortga bosib ötgan yölini sarhisob etadi, bir borajak manziliga boqib, rejasini tuzadi.
Mustaqilligimizning 29 yilligi eşik qoqib turgan şu qutluğ kunlarda qölga kiritgan yutuqlar, ezgu işlar bilan birga, boşimizga tuşgan taşviş va maşaqqatlarni xayoldan ötkazişimiz tabiiy.
Biroq şunisi quvonçliki, qisqa vaqtda boşimizga tuşib aqlimizni şoşirgan, oromimizni buzgan talafotlar jarayonining birortasida odamlarimiz himoyasiz qolgan, öz holiga taşlab qöyilgan emas.
Hatto, eng oddiy, köpçilik e'tiborga olmaydigan jihatlar ham Prezidentimiz nazaridan çetda qolmadi. Bu, ayniqsa, 27-28 aprel kunlari Buxoroda töfon bölganida yaqqol közga taşlandi.
Öşanda mamlakatimizning juda katta qismini zabtiga olgan şamolning tezligi ayrim joylarda sekundiga 30-35 metrga yetgan. Ofat, ayniqsa, Buxoro viloyatiga köp ziyon yetkazdi. Xöjalik tarmoqlari jiddiy zararlandi. Jumladan, neft-gaz, energetika va infratuzilma sohalari, ijtimoiy obektlar – kasalxonalar, maktablar, maktabgaça ta'lim muassasalari, köp qavatli hamda aholining yakka tartibdagi uy-joylari, qişloq xöjaligi ekinlari, şuningdek, ğalla, paxta, meva-sabzavot maydonlari va issiqxonalar katta talafot kördi.
Tabiiyki, öşa paytning özidayoq Prezidentimiz butun e'tiborni Buxoro viloyatiga qaratdi. Birinçi navbatda, «Buxoro viloyatida yuz bergan tabiiy ofat oqibatlarini bartaraf etiş böyiça keçiktirib bölmaydigan çora-tadbirlar töğrisida»gi farmoyiş qabul qilindi. Şu bilan birga, şu paytning özida tabiiy ofat oqibatlarini közdan keçiriş, zarur çora-tadbirlar belgilaş, odamlarning könglini kötariş uçun viloyatga yetib bordi.
Elni birlaştirgan tong
Hayotimizda sodir bölgan, elimiz boşidan ötkazgan sinovlar içida bunisining zarbi boşqalarinikidan ortiq bölsa ortiqki, aslo kam emas.
...Öşa tongda Sardobada sodir bölgan toşqin kölami, uning ziyon-zahmati davlatga ham, odamlarimizga ham juda qimmatga tuşgani bor gap. Töğon öpirilgaç, 276 kvadrat kilometr maydonni suv bosgan, 24 ta mahalladan 90 ming nafarga yaqin fuqaro zudlik bilan xavfsiz joylarga köçirilgan. Eng yomoni, bu ofat bir neça yurtdoşlarimizni ham oramizdan olib ketdi...
Davlatimiz tomonidan talafot oqibatlarini bartaraf etiş uçun hamma çora-tadbirlar körildi. Bu toşqinning köngilda ğaşlik qözğatadigan yana bir tomoni – qöşni Qozoğistonga ham uning zarari yetdi. Sardobada röy bergan texnogen ofat tufayli Maqtaral tumanining ayrim aholi punktlari ham suv ostida qoldi. 845 ta uy vayron bölgan. 14 ta qişloqdan 31606 nafar odam evakuatsiya qilingan. Şubhasiz, qöşnilarning boşiga tuşgan taşviş biznikidan kam emas edi...
Voqeaning ertasigayoq Prezident voqea joyiga yetib bordi. Özi poyu piyoda toşqin bosgan hudud, mahalla va xonadonlarni loy keçib közdan keçirdi. Sovuqdan diydirab nima bölganini ham tuşunmay qolgan odamlar bilan uçraşdi. Şu yerning özida qilinişi kerak bölgan işlar rejasini işlab çiqdi. Aniq va puxta strategiya belgilandi.
Bu yerda yana bir muhim omil borki, buni gapirmaslikning heç iloji yöq. Bu, xalqning, millatning yakdilligi, birikişi haqidagi mulohaza. Töğri, xalqimiz öz boşidan köp körguliklarni, balo-qazolarni ötkazgan. Har damda bir-birini suyagan, dardiga darmon bölgan. Lekin xalqning Sardoba toşqinidan jabr körgan vatandoşlarga yordamga çoğlanganiday uyuşqoqlik, safarbarlik kamyob hol, nazarimda.
Xabaringiz bor, uysiz, kiyim-keçag-u körpa-töşaksiz, yeguliksiz sovuqda diydirab qolgan sardobaliklarga saxovat körsatiş uçun butun mamlakat aholisi, xalqimiz oyoqqa turdi. Buni butun dunyo kördi, xalqning jipslaşişi, bir yoqadan boş çiqarişiga tasannolar aytdi. Şu örinda XX asrning buyuk yozuvçisi Frans Kafkaning kundaliklarida millatimiz şarafiga bitgan kiçik bir fikri xayolimda aylanadi.
U «Toşkent non şahri» asarini öqib bölgaç, kundaligiga «bunday xalqni heç qaçon yengib bölmaydi» deya öz iqrorini yozib qöygan... Albatta, xalqimiz buyuk ötmişga, şonli tarixga ega. Bu muqaddas tuproq köplab jasoratli va qahramon öğlonlarga beşik bölgan. Ana şu mard, tanti va millatparvar yölboşçilar millatimizning nomini tarix zarvaraqlariga oltin harflar bilan bitib qöygan. Xalqni adolat va hurriyat sari ortidan ergaştira olgan, öz millati, xalqini bir maqsad yölida jipslaştira olgan Yölboşçilar tarixda kam uçraydi. Biz yuqorida sanagan voqealar jarayoni, ayniqsa, Sardoba masalasida bu jihat – millatning birikişi omili yanada börtibroq körindi.
Oğir kunlar ortda qoldi. Bir-birimizga körsatgan mehr-oqibat va yaxşilik hamişa könglimizga oydinlik va quvonç bağişlab turadi..
Qöşniçilik – ming yilçilik...
Yil oğir keldi. Qarang, Buxoroda sönggi 50 yilda bunday töfon bölgan emas. Sardobada röy bergan toşqin ham hazilakam zarba emas. Ustiga-ustak, Söx voqealari...
Şuni aytiş kerakki, keyingi yillarda qirğiz xalqi bilan, qirğiz birodarlarimiz bilan köp xayrli işlarni qildik. Öylaymanki, bundan keyin ham şunday bölib qoladi.
Qöşniçilik – ming yilçilik. Ammo afsuski, Söxda öşa köngilsiz voqea sodir böldi. Bu köz yumib bölmaydigan fakt. Biroq buning sababi millatlararo nizo, özaro çiqişolmaslik deb qaraş notöğri böladi, nazarimda. Zotan, Söx voqealarini yuzaga olib çiqqan sabab faqat, aytilayotganidek suv sababli emas.
Uzoq yillar köz yumib kelingan ijtimoiy muammolar, qozonning qopqoğini yopganday qilib berkitib taşlangan xalqning dard-u taşvişlari oqibatida, sabr kosasining tölişi fonida yuzaga çiqdi bu köngilxiraliklar. Özingiz öylang, bir suveren davlatning fuqarosisiz-u öşa davlat xalqi foydalanadigan imkoniyatlar va imtiyozlardan mahrum bölsangiz, hatto viloyat markaziga boriş uçun kimlargadur qulluq qilsangiz, bolangizni jönatib, kelguniça qon yutib ötirsangiz... Bunday körguliklarga odam bolasi qança çidaşi mumkin?! Söxdagi voqealarni şunga öxşaş uzoq yillardan buyon hal etilmay kelayotgan adolatsizliklar sahnaga olib çiqdi desak, töğriroq böladi, menimça.
Endi şu örinda Söx töğrisida ma'lumot berib ötsak. Zero, aytmoqçi bölgan fikrlarimizning unga daxli bor. Qolaversa, tarix va aniq ma'lumotlar mohiyatni çuqurroq oçişda yordam beradi.
Demak, Söx tumani 1942 yil taşkil topgan. 1959 yildan 1990 yilgaça Rişton tumani tarkibiga kiritilgan. 1990 yil 27 fevral kuni u yana alohida tuman sifatidagi maqomini tiklagan. Markazi – Ravon şaharçasi.
Söx aholisi va maydoni jihatidan dunyodagi eng katta eksklav hudud hisoblanadi. Maydoni – 352 kv. km. Aholisi 80 ming nafarga yaqin. Tuman aholisining katta qismini tojik millatiga mansub fuqarolar taşkil qilsa-da, bu yerda azaldan özbek, qirğiz va boşqa millat vakillari ham bahamjihat, oğa-inidek yaşab kelişadi.
Söxning tarixi köp köhna. Xususan, çaşma buloği ham şunday. Bu yerda azaldan ahil-inoq yaşab kelayotgan xalqlar bir buloqdan suv içişadi.
Sobiq ittifoq davrida qöşni davlat bilan çegara hududda bölgan buloq joylaşuvi böyiça hujjatlarda aniqlik kiritilmagan. Şu sababli mustaqillikdan söng bu maskan bahsli hududga aylanib, ikki mamlakat fuqarolari örtasida suv talaşiş sabab bahs-munozaralar ilgarilari ham bölib turgan.
Şu yilning 31 may kuni «Çaşma» uçastkasidagi voqealar markazida yana şu buloq paydo böldi. Köziga qon tölgan har ikki tomon özi haqligini isbot etiş uçun maydonga çiqdi. Vaziyat öta qaltis edi. Arzimagan narsadan çiqqan çaqin olovga aylanişi mumkin edi. Buni biz öz yaqin tariximizda ham, dunyoda bölayotgan voqea-hodisalar misolida ham körib turibmiz. Buni anglagan Prezidentimiz odatiga köra, tez va töğri qaror qabul qildi. Masalani paysalga solmay joyida kesdi.
Davlatimiz rahbarining topşiriği bilan Boş vazir Abdulla Aripov voqea sodir bölgan kuni Söxga yetib keldi va vaziyat töliq nazoratga olindi. Ikki davlat delegatsiyalari uçraşib, hamkorlikda mazkur masala yeçimini muhokama qilişdi. Hududda vaziyat barqarorlaşişiga erişildi.
Voqealarning asl holatini biliş uçun öşa qaynoq kunlarda ommaviy axborot vositalarida çop etilgan bir insonning fikrlariga e'tibor qaratsak:
– Çaşma qişloğida noxuş voqealar sodir bölib, bir qança odamlar aziyat çekdi, –deydi Farğona davlat universiteti öqituvçisi, söxlik Rahmatjon Arslonzoda. – Ön yilga yaqin çegaralar yopiq bölib, köp qiyinçiliklarni kördik. Prezidentimiz qöşni davlatlar bilan mustahkam hamkorlikni yölga qöyib, çegaralarni oçib berdi. Bundan barçamiz minnatdormiz. Albatta, muammo bor. Lekin uning yeçimi biz öylagandek oson emas. Bu davlatlararo munosabatlar bilan boğliq bölib, uni hissiyotga berilib hal qiliş mumkin emas. Davlat rahbarlari muzokaralar yöli bilan bu muammoga yeçim topadi, albatta. Biz azaldan özaro ahil-totuv, quda-anda bölib yaşab kelganmiz. Bundan buyon ham şunday bölib qoladi.
Söxda yuzaga kelgan asosiy muammo – bu çegara bilan boğliq. 2013 yil Riştondagi nazorat ötkaziş punkti yopilgan. Söxliklarning viloyat markaziga borib kelişi yanada qiyinlaşgan. Nimaga desangiz, Farğona şahriga borib keliş uçun ikki davlat hududidagi bir neça çegara va bojxona nazoratidan ötiş lozim. Qöşni mamlakat hududida yöl yuriş kerak, bu – yana tekşiruv degani. Şuning uçun söxliklar Rişton tumani böylab yöl oçib berişni söramoqda. Xullas, masala yeçimi çegara bilan boğliq. Bu böyiça hukumatimiz bir neça yildan buyon muzokara olib bormoqda. Rişton hududi orqali çegara postini oçiş masalasi ham çegara bilan boğliq iş. Bu öz-özidan, hamirdan qil suğurganday bitadigan iş emas. Bunda amaldagi tartib-qoidalarga rioya etiş kerak böladi.
Hurmatli Boş vazirimiz Abdulla Aripov Söx tumani aholisi bilan uçraşuvda odamlarni qiynayotgan muammolar tugal yeçim topişiga alohida urğu berdi. Yiğilgan aholiga Prezidentimizning dil sözlarini, Söx böyiça rejalarini yetkazdi. Şundan söng respublika vazirlik va idoralari, viloyat boşqarma boşliqlari tumanga kelib, odamlar bilan suhbat ötkazdi, ularning talab va takliflarini örgandi.
Bugun söxliklar Prezidentimiz mehrini dildan his qilib, hayotlaridagi özgarişlarni öz közlari bilan körişmoqda. Qarang, tumandan viloyat markaziga havo parvozlari yölga qöyilişi, oliy ta'limga test sinovlarida tuman yoşlariga qöşimça imtiyozlarning berilişi, infratuzilmaning zamonaviylaşişi, tadbirkorlarga alohida preferensiyalarning joriy etilişi... Qolaversa, aholining tabiiy gaz ta'minotini yaxşilaş, şuningdek, uy-joy bilan ta'minlaş borasida qilingan va qilinayotgan işlar fikrimizning tasdiğidir.
Oçiğini aytganda, Prezidentimizning «2020-2021 yillarda Farğona viloyatining Söx tumanini kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantiriş çora-tadbirlari töğrisida»gi qarori tuman ahli uçun katta imkoniyatlar eşigini oçdi. Bunday qaror tarixda bölgan emas. E'tibor qiling, unga köra, 639 milliard söm qiymatga ega 146 ta loyiha amalga oşiriladi.
Zamonaviy va raqobatbardoş sanoat mahsulotlari işlab çiqariş, sohani qöllab-quvvatlaş, qişloq xöjaligini rivojlantiriş, ta'lim va tibbiyot muassasalarining moddiy-texnik bazasini mustahkamlaş, aholi bandligini ta'minlaş kabi ezgu maqsadlar mazkur loyihalar negizini taşkil etadi.
– Keyingi yillarda qöşni davlatlar bilan çegaradoş joylardagi köp muammolarni hal qilişga erişdik, – deydi davlatimiz rahbari. – Söxdagi voqealar qirğiz xalqi bilan döstligimizga, bordi-keldimizga, rejalarimizga ta'sir qilmasligi kerak. Vazmin, sabr-toqatli, mehr-oqibatli bölişimiz zarur. Qöşniçilik – ming yilçilik... Darhaqiqat, biz neça ming yillardan buyon bir-birimizga yelkadoş bölib, bir-birimizni suyib yaşab kelayotgan xalqlarmiz. Birimizning ğalabamiz doim ikkinçimizni xursand qilgan. Elning buyuklari, iste'dodlari ham doim örtada ardoqli bölgan.
Uluğ yozuvçi Çingiz Aytmatovning ölmas asarlari ona tilimizda qayta-qayta çop etilayotgani, gözal poytaxtimiz Toşkent şahridagi eng körkam köça uning nomi bilan atalişi, hammaning havasini keltirayotgan obod va tarovatli Manas şaharçasi özbek va qirğiz xalqlari döstligining mumtoz namunasidir.
Özbekistonning yangi marvaridi
Bugun butun turkiy xalqlar Samarqand-u Buxoro bilan haqli ravişda iftixor qiladi. Siz yaxşi bilasiz, bu afsonaviy şaharlar bir kunda bino bölmagan. Uluğlarimiz, ota-bobolarimiz asrlar davomida qon bilan, peşona ter bilan, mehr bilan ularga sayqal bergan.
Mustaqillik boşlarida va hatto bundan tört-beş yil ilgari ham Möynoq desa, odamlarning tepa soçi tikka bölar edi. Onalar ölimi, bolalar ölimi, dengiz örnidan kökka uçayotgan haybatli çang-ğubor haqida ayyuhannos solar edi. Bugun Orolböyi yaşil hududga aylantirilmoqda, Möynoq zamonaviy şaharça tusini olmoqda. Yaqinda esa Möynoqda yana bir körkam bino qad rostladi. U Bözatovda joylaşgan. Nomi – «Oq kema». Bolalar soğlomlaştiriş maskani.
Oromgohning oçiliş marosimida «Argumenty i fakty» naşrida öqigan bir fikr xayolimdan ötdi: «Ilgari, – deb yozadi unda koinotşunos olim, – dengiz örnidan kötarilgan çang-tuz şarqqa qarab harakatlanar edi. Hozir esa bu xavfli-xatarli tözon ğarbga qarab siljiyotir»...
Olim bu bilan Orol muammosi naqadar global ahamiyat kasb etayotganini ta'kidlaydi. Prezidentimiz keyingi yillarda Orol atrofida amalga oşirayotgan kökalamzorlaştiriş va obodonlaştiriş işlari nafaqat biz uçun, ehtimolki, bizdan olislarda yaşayotgan, bizni hatto tanimaydigan odamlar hayoti uçun ham ğoyatda ahamiyatlidir. Gap Möynoq haqida ketar ekan, şaharça ayni davrda özining yangidan tuğiliş davrini boşdan ötkazmoqda. Unda qad rostlagan muhtaşam oromgohda öğil-qizlarimiz maroqli dam oliş bilan birga jismonan çiniqadi, özlarining intellektual salohiyatlarini oşiradi... Uning hududi 12,7 gektar. U ezgu niyatlar bilan «Oq kema» deya atalgan.
Prezidentimiz körsatmasi va topşiriği bilan Özbekiston kasaba uyuşmalari Federatsiyasi bu inşoot qurilişi uçun 36 milliard söm ajratdi. Quriliş işlarini «Şoraxan quriliş montaj» MÇJ amalga oşirdi.
«Oq kema» oromgohi bir navbatda 250, yil davomida 600 nafar bolani qabul qiladi. Markaz yotoqxonalari bejirim jihozlar bilan ta'minlangan. Futbol, basketbol, voleybol maydonçalari va suziş hovuzi mavjud. Stol tennisi, şaxmat-şaşka öyinlari uçun maxsus joylar qilingan. Amfiteatr va kitobga boy kutubxonalar işlab turibdi. Tibbiyot xonalari, oşxonalar zamonaviy uskunalar bilan ta'minlangan. Oromgoh xizmatçilari 50 tadan ortiq. Bu – yangi iş örinlari degani. Nasib bölsa, Möynoq Özbekistonning «marvaridi»ga aylanadi.
Jonajon Özbekistonimiz böylab, garçi şunça taşvişlarga qaramay, amalga oşirilayotgan ulkan bunyodkorlik işlari alohida mavzu.
E'tibor qildingizmi, arzimagan 7-8 oy içida xalqimiz, mamlakatimiz qanday taşvişlarni boşidan ötkazdi?! Albatta, har qanday jarohat ham qiziğida bilinmaydi. Lekin uni bartaraf etiş, hayotimizda uning «oğriq»larini imkon qadar kuçsizlantiriş, odamlarning könglini oliş, boşini silaş, ularni rozi qiliş, heç kimning közidan yoş oqizmasdan şu oğir yuk bilan oldinga, taraqqiyot va yoruğ kunlarga intiliş... Nima, bular öz-özidan böladimi?!
Agar sezgan bölsangiz, biz şu qisqa fursatda mamlakatimiz va xalqimiz hayotida sodir bölgan 3-4 muhim, taşvişli voqea tafsilotlarini muxtasargina şarhladik. Zotan, ayni öşa omillar bugun yurtimizda yuz berayotgan tarixiy, oğir keçmişli jarayonlarning mundarijasini belgilaydi. Mavjud vaziyatdan kelib çiqib tutilgan oqilona yöl, hassos donişmandlik, xalqçil qarorlar, kuçli siyosiy iroda va yengilmas sabr-matonat, bu ğalabaning asosi böladi.
Öylab köring: dunyo davlatlari birgina koronavirus pandemiyasi bilan olişib, iqtisodi, ijtimoiy ahvoli karaxt ahvolga kelib qolgan, vaziyatlari taranglaşgan bir paytda, Özbekiston davlati va xalqimiz ijtimoiy-iqtisodiy ta'sir zarbasi pandemiyanikidan kam bölmagan yana bir neça oğir siltovlarni ham boşidan keçirdi.
Özbekiston öz siyosiy pozitsiyasidan oğişmadi, har turli iqtisodiy ekspansiyalardan himoyalandi. Bunday qarorlarni qabul qiliş, oğir vaziyatda töğri yöl tanlaş odamdan, albatta, katta bilim, yuksak tafakkur talab etadi”.
