Ayni muddao yoki populist? Laporta «Barselona»da nimalar qila oladi?

«Barselona» prezidenti saylovlaridan uch hafta oldin Joan Laporta, u bilan klub har qanday yulduzni sotib olishga qodir bo‘lishini aytgandi.

«Mbappe yoki Holand? Agar men prezident bo‘lsam, transfer bozoridagi eng yorqin yulduzni sotib olishimiz mumkin bo‘ladi. Messini ham unutmanglar, uni jamoada olib qolish uchun juda jozibador va umidbaxsh loyihani taqdim etishimiz kerak», – degandi Laporta.

Ikki hafta oldin: «Men prezidentlik paytimda «Real» biror marta ham Chempionlar Ligasini yuta olmagan. Aynan bizning muvaffaqiyatlarimiz tufayli, 2006 yilda Florentino Peres «Real»dan iste'foga chiqqandi».

Bir hafta oldin: «Ishonchim komilki, agar saylovda men yutmasam, Messi Barselonada qolmaydi».

Agar klub tarixi haqida hech narsa bilmasangiz, bu gaplarni aytayotgan odam sizga nima haqida gapirayotganini o‘ylab ham o‘tirmaydigan g‘irt populist bo‘lib ko‘rinadi. Boshqa tarafdan, agar tarixni titkilasangiz ham, hafsalangiz pir bo‘lishi hech gap emas.

2003 yilda Laporta ilk marta prezidentlik saylovlarida nomzod bo‘ldi va o‘shanda uning imkoniyati juda past edi. Hamma Luis Bassatning g‘alabasini kutar, klubdagi barcha muhim figuralardan tortib, sport direktorligi vazifasi va'da qilingan Pep Gvardiola ham uni quvvatlayotgandi. Lekin Laporta bir gapi bilan o‘ziga yarasha «hayp» yaratdi va saylovda katta burilish yasadi. U «Barselona»ga Devid Bekhemni olib kelishga va'da beradi va 51 foiz ovoz bilan g‘olib chiqadi. Bekhem esa, «Real» futbolchisiga aylandi.

Laporta – populist. Ammo doim ham bu yomon degani emas. Muhimi, bu Laportaning yagona jihati bo‘lmasa, chidasa bo‘ladi. Saylovda yutish uchun eng yaxshi dasturga ega bo‘lish shartmas, hammadan yaxshi va'da berishni uddalashing kerak. Undan ham zo‘ri, sen aniq va'dalar bermasdan turib, atrofga pozitiv ulasha olsang, yanada yaxshi. So‘nggi oylarda Laporta o‘zining har intervyusida Messini tilga oldi, go‘yoki ovoz beruvchilarga u va Messi o‘rtasida yaxshi munosabatlar o‘rnatilganini singdirish uchun. Doim Yohan Kroyff haqida gapirdi, Kataloniyada avliyo darajasidagi shaxsning o‘ziga bog‘liqligi haqida og‘iz ko‘pirtirdi, hatto uning o‘g‘li Jordi Kroyffni sport direktori qilmoqchi ekanini aytdi. Juda ko‘p marta «Barselona» 6ta sovrin yutgan 2008/09 yillar mavsumini yodga solaverdi – xullas, Laporta kelajak emas, ko‘proq tarix haqida gapirib, muxlislarda emotsiyalar uyg‘ota oldi. Qaysi g‘olib shunaqa qilmagan, ayting, nima bo‘lgandayam, u yutdi. Endi muxlislarga quruq gaplar emas, haqiqiy ishlarni ko‘rsatish davri, xo‘sh, nega «Barselona» muxlislari saylov natijalaridan xursand bo‘lishlari kerak?

Laporta «Barselona»ga nima beradi?

Bartomeu dunyoning eng yaxshi jamoasini meros qilib olgan va inersiya kuchiga ishondi. Qolgan hammasi o‘z-o‘zidan sodir bo‘lib ketishidan umid qildi. Ma'lum vaqtgacha, bu ish berdi ham, ammo keyinchalik, buzilib ketdi. Bartomeu qanday qaror qabul qilardi? Aytaylik, «La Masiya» yoshlariga imkoniyat berish kerakmi – bu yerda risk bor, rad qilamiz. Katta yoshdagi afsonaviy futbolchilar bilan xayrlashish yoki jamoaning ularga bo‘lgan bog‘liqligini kamaytirish kerakmi? Bu ham yaxshi, ammo o‘ziga yarasha xavotirli. Demak, voz kechamiz, balkim keyinroq. Shu tariqa, klub bir nuqtada muzlab qoldi, yetakchilarning cho‘qqi darajasi pasayishi tufayli esa, jamoa hatto o‘z uslubini yo‘qotib qo‘ydi.

Ana endi, klubga qat'iy va katta qarorlar kerak. Shu nuqtayi nazardan Laporta ayni muddao. U har qancha va'da berishi mumkin, ammo agar uning va'dalariga emas, amalga oshirgan ishlariga qarasak, u qadar yomon emas. Shu aniqki, Laportaning o‘z g‘oyasi va muhimi, mazkur g‘oyani amalga oshirish uchun dadil qadamlar tashlay olish xarakteri bor.

2008 yilda u Gvardiolaning oldiga, tug‘uruqxona (Pep o‘sha paytda rafiqasining oldida edi) borib, bosh murabbiylikka taklif qilgandi.

«Bunga sening jasorating yetmaydi», – deb javob bergandi o‘shanda Pep Gvardiola.

Sababi, o‘sha paytda Pep hali birorta ham katta jamoani boshqarmagan tajribasiz murabbiy, kengash esa, Joze Mourino nomzodini yoqlashga yaqin turgandi. Ammo Laporta so‘zining ustidan chiqdi va bir oy o‘tib, Gvardiola «Barselona» bosh murabbiyiga aylandi.

Bejizga Laporta o‘sha 2008/09 yilgi mavsumni hadeb yodga olmayapti, o‘sha ulkan yutuqlar, balki futbol tarixidagi eng kuchli jamoalardan birining paydo bo‘lishida nafaqat Pepning salohiyati, balki Laportaning qat'iy qarorlarining ham ahamiyati katta bo‘lgandi. Hozirgi «Barselona» uchun ayni muddao.

Gvardiola nomzodini ilgari surishda Laporta Yohan Kroyff hamda o‘sha paytdagi sport direktori Chiki Begiristayn yordamidan foydalandi. Aynan Laporta Kroyffning klubdagi ta'sirini oshirgan, maslahatchilardan biriga aylantirgandi.

«Begiristaynni sport direktori etib tayinlash mening faoliyatimdagi eng to‘g‘ri qarorlardan biri bo‘lgandi. U juda aqlli, futbolni chuqur tushunadi va hech kimga o‘z ishlariga aralashishga izn bermaydi. Bunday insonga ishonish kerak», – deb eslaydi Laporta.

Yanayam muhimi, Chiki yoshlikdan Pep bilan yaqin do‘st edi. Pepning «Manchester Siti»dagi muvaffaqiyatlarini tilga olar ekanmiz, Chikining ham xizmatini e'tirof etish shart.

«Agar Chiki «Chelsi»da ishlayotgan bo‘lganida, menimcha, men ham «Chelsi»ning murabbiyi bo‘lardim», – degandi Gvardiola Manchesterdagi ilk kunlarida.

Laportaning eng muhim fazilatlaridan biri shu – muhim vazifalarga juda mos kadrlarni topib, qo‘ya oladi. Begiristayn va Gvardiola nomlari, bu juftlikning «Barselona»da erishgan yutuqlari eng yorqin misol.

Ha, Gvardiolani 2008 yilda «Barselona»ga tayinlash o‘ziga yarasha jasoratli va to‘g‘ri qaror bo‘lgandi. Ha, balkim, Pep u yerda muvaffaqiyatsiz ishlashi ham mumkin edi, bu qaror xato bo‘lib ham chiqardi, ammo har qanday oqibatda ham, ancha jasoratli qaror bo‘lganini hech qachon inkor etib bo‘lmaydi.

Bu kabi qarorlar Laportaning fishkasi – 2003 yilda u «Barselona» rahbarligiga kelganida, klub haqiqiy xaosni boshdan kechirayotgandi. Murabbiylar har yili almashar, sobiq prezident muddatidan oldin iste'fo bergan, turli moliyaviy firibgarliklarning «isi» chiqqan, qarzlar kundan kunga oshib borar, maydonda esa, mashhur «Barselona» uslubidan asar ham qolmagandi. O‘tgan mavsumdagi «Barselona»ning aynan o‘zginasi, shunday emasmi?

«Barselona»ni kimlar taxtga qaytaradi?

Ro‘yxat juda uzun. Masalan, 2003 yilda murabbiylikka asosiy nomzod sifatida Braziliya milliy jamoasi bilan jahon chempionatini yutgan Luish Filipe Skolari ko‘rilayotgandi. Ammo Laporta Kroyffga quloq tutdi, u esa, Frank Raykaardni tavsiya qildi.

O‘sha payt uchun Raykaardning ham tajribasi yo‘q edi. Niderlandiya milliy jamoasida ikki yil va «Sparta» boshqaruvidagi bir mavsum. Ammo u Kataloniya yoqtiradigan an'anaviy uslubga tayanardi. Laporta uni taklif qildi. Bekhem o‘rniga Ronaldino olib kelindi.

Laportaning ilk prezidentlik yilida «Barselona» yetti futbolchini sotib oldi, shu bilan birgalikda, 13 futbolchi bilan xayrlashdi. Katta tozalash ishlari natijasida Xuan Rikelme, Patrik Anderson, Frank De Bur kabi katta nomlar ham jamoani tark etishdi. Kelasi mavsum esa, Filipp Koku, Mikael Raytsiger, Patrik Klyuvert va Luis Garsiya ham ketdi. Xaridori chiqmagan futbolchilarni tekinga ham qo‘yib yuborishga rozi bo‘lishdi.

Klub asosan bir g‘oya bilan ish ko‘rdi: legionerlar sonini kamaytirish, o‘sib kelayotgan salohiyatli, kelajakda qimmatbaho aktivga aylanadigan yulduzlarnigina sotib olish, qolgan tarkibni esa, akademiya yoshlari bilan to‘ldirish. Misol uchun, dastlabki ikki yilda Ronaldinodan tashqari, Lyudovik Jyuli, Rafa Markes va Samuel Eto‘O olib kelingandi.

Oradan besh yil o‘tib, ikki Ispaniya chempionligi va bitta YeChL g‘alabasidan so‘ng, Raykaard jamoasi o‘z siklini yakunlagach, Laporta yana bir bor avlodlar almashinuvini boshladi va yana yoshlarga tayandi. Gvardioladan tashqari, Messiga ham, albatta. U tufayli klub Ronaldinodan voz kechdi, Buskets, Pike kabi tajribasiz yoshlar asosiy tarkibga jalb qilindi. Bu safar ham hammasi o‘xshadi, hatto yanada muvaffaqiyatliroq chiqdi.

Yangi prezidentning loyihasi qanaqa?

Albatta, «Barselona» – 2009 kabi ertaklar doim ham bo‘lavermaydi, demak, Laportadan navbatdagi mo‘jizani kutish ham xato. Ammo undan bemalol, jamoani keskin yoshartirishni kutish mumkin. Shuningdek, «Barselona» yana o‘sha an'anaviy usuliga qaytadi. Bu shunchaki, Seten kabi murabbiylar bilan shartnoma tuzish orqali emas, jiddiyroq – mos murabbiyga tayanish va uning qarorlarini amalga oshirish orqali bo‘ladi. Bundan tashqari, homiylik shartnomalari bo‘yicha ham keng miqyosda ish olib borilishi shubhasiz.

Hozirdanoq, Laporta o‘z dasturida rivojlantirilishi mumkin bo‘lgan va tijoriy faoliyat olib boriladigan 35 yo‘nalishni qayd etdi. Bundan tashqari, daromad oshguncha bo‘lgan palla uchun davlatdan qisqa muddatli kredit jalb qilish ham ko‘zda tutilmoqda. Eng muhimi, «Kamp Nou» stadioni va uning atrofini rekonstruktura qilish – bu punkt nomzodi qo‘yilgan barcha prezidentlarda bor edi.

Ha, vaziyat og‘ir, milliardlab qarzdorlik, «shishib ketgan vedomost», nafaqat asosiy yulduzlar, balki zaxiradagi futbolchilarning ham yoshi o‘tib bormoqda. Bu holatdan Ronald Kuman eng etalon murabbiy bo‘lgan taqdirda ham, chiqib ketish oson emas. Tabiiyki, bu ishlar shunchaki 35 yo‘nalish bilan bo‘lmaydi, xuddi 2003 yoki 2008 yillardagidek, eng muhim masalalarda, eng jiddiy qarorlarda adashmasligi kerak. Mayli, Holand va'da berilib, olib kelinmasin, xuddi avvalgi davrdagidek, yetti yilda 12ta katta sovrin yutilsa, hammasi kechiriladi, bu aniq.