O‘tgan 3 yil ichida dunyoda Brent neftining narxi va unga nisbatan Ai-80 benzinining narxi shakllanishiga oid qisqacha raqamlar quyidagicha:
2019 yil dekabrda jahon bozorida Brent neftning narxi 65 dollar, O‘zbekistonda Ai-80 benzini esa 4500 so‘m (0,47 dollar) edi. Pandemiya davrida esa brent neftning narxi ikki barobar arzonlashi (30 dollar) natijasida, Ai-80 benzini narxida ham tushish kuzatildi (4000 so‘m). Biroq 2020 yil oxirida narx yana ko‘tarildi. Brent – 47 dollar. Ai-80 – 5000 so‘m (0,48 dollar).
2021 yil may oyida esa jahon bozorida Brent nefti 68 dollar, O‘zbekistondagi AYoQShlarda Ai-80 markali benzin 5800 so‘m (0,55 dollar)dan sotila boshlandi.
Kun.uz Tovar-xomashyo birjasidan olgan ma'lumotga ko‘ra, so‘nggi 2 hafta ichida benzin narxi oshishi – sotuvchi kompaniyalar boshlang‘ich narxni ko‘targani bilan izohlanadi.
«So‘nggi 2 haftada, ya'ni 2021 yilning 26 aprelidan 5 mayigacha bo‘lgan davrda sotuvchi korxonalar 80 markali avtomobil benzinining boshlang‘ich narxini mahsulotning bir tonnasi uchun o‘rtacha 6361,8 ming so‘mdan 6635,2 ming so‘mgacha, ya'ni 4,3 foizga oshirgan.
Mos tarzda birja savdolari bo‘yicha narxlar ham 4,3 foizga oshib, mahsulotning bir tonnasi uchun 6635,5 so‘mni tashkil qildi. O‘sish auksion evaziga amalga oshmadi. Ushbu davrda birja savdolariga qo‘yilgan benzinning atigi 37 foizi sotilgan.
Faqatgina 6 mayda o‘tkazilgan birja savdolarida biroz talab ko‘tarildi va narxlar mahsulotning bir tonnasi uchun 6715,8 ming so‘mni tashkil qildi», – deyiladi UzEx sharhida.
2020 yil 1 maydan boshlab Ai-80 markali avtomobil benzini va dizel yonilg‘isi (shu jumladan EKO markali dizel yonilg‘isi) neftni qayta ishlash zavodlari tomonidan faqat birja savdolari orqali sotila boshlangan edi.
Rasmiy tartibga ko‘ra, sotuvchi korxonalar avtomobil benzini uchun boshlang‘ich narxni erkin va mustaqil ravishda o‘rnatishadi. Birja savdolari esa mana shu boshlang‘ich narxlardan boshlanadi.
Statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2021 yilning 1-choragida avtomobil benzini 291,3 ming tonna ishlab chiqarilgan, bu – o‘tgan yilning mos davriga nisbatan atigi 3 foiz ko‘proq degani.
Taqqoslash uchun, 2021 yil 1 yanvar holatiga O‘zbekistonda jismoniy shaxslar egalik qiladigan avtotransport vositalari soni bir yil oldingiga
