Toshkent davlat yuridik universiteti Jinoyat huquqi, kriminologiya va korrupsiyaga qarshi kurashish kafedrasi dotsenti v.b., yuridik fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Razzoq Altiyev firibgarlarga aldanib qolmaslik bo‘yicha 7 tavsiya ishlab chiqdi. Ular bilan quyida tanishishingiz mumkin.
1-tavsiya. Notanish shaxsga eshigingizni ochmang.
Odatda firibgarlar sifatli tovarlarning analoglarini arzon narxlarda taklif qilib, arzon sotishlarining sababi sifatida pul zarurligini, o‘zi xorij fuqarosi ekanini, shu mahsulotdan ko‘p miqdorda olib kelgani va so‘nggi nusxalarini arzonga sotib ketmoqchi ekanini aytib, sifatsiz mahsulotni qimmat narxlarda Sizga o‘tkazishga harakat qiladi.
Begona shaxslarning taklifi qanchalar foydali eshitilmasin, ularni uyingizga kiritmang. Qiymati haqida ma'lumotga ega bo‘lmagan, sifatini tekshirish imkoni bo‘lmagan mahsulotni ko‘cha-ko‘ydan sotib olishdan tiyiling.
Esda tuting! Hech kim Sizga tannarxidan arzon narxda mahsulot sotmaydi.
2-tavsiya. Tanimagan insoningizga ishonmang! Har doim hammani tekshirib, shaxsiga aniqlik kiriting. Bunga haqlisiz!
Esda tuting! Sizga murojaat qiluvchi shaxs o‘zini tanishtirishga majbur!
Kommunal to‘lovlarni yoki boshqa to‘lovlarni yig‘ish uchun kelgan shaxsning xizmat guvohnomasini, guvohnomadagi muhr va undagi yozuvlarni tekshiring. Bunga to‘liq haqlisiz. Agar shubhalansangiz, xizmat guvohnomasini taqdim etgan tashkilotga telefon qilib, xodimning shaxsiga oydinlik kiritib, ishonch hosil qilganingizdan so‘ng to‘lovlarni amalga oshiring.
3-tavsiya. Shaxsiy ma'lumotlaringizni hech kimga oshkor qilmang.
Odatda o‘zini bank yoki boshqa tashkilot vakili sifatida tanishtirib, notanish raqamdan telefon qilib, telefon raqamingizga kelgan SMS xabarni o‘qib berishni so‘rash holatlari kuzatiladi. Bunday holatlarda o‘zingiz bilmagan holatda begona shaxsga to‘lov kartangizdan foydalanish yoki boshqa to‘lov manbalaringizdagi pullaringizni tasarruf qilish imkonini yaratib berasiz. Shu sababli hech kimga telefon orqali ma'lumot bermasligingiz tavsiya etiladi.
Yodda tuting! Davlat tashkilotlari yoki muassasalari hech qachon Sizdan bunday ma'lumotlarni telefon orqali talab qilmaydi.
Shuningdek, Sizga internet tarmog‘i orqali keluvchi lotereyada yutganingiz yoki boshqa tanlovlar g‘olibi bo‘lganingiz haqidagi xabarlarga ishonmang. Internet-firibgarlar shu yo‘l orqali Sizni aldab, shaxsiy ma'lumotlaringizni so‘rab oladi va pul mablag‘laringizni talon-toroj qiladilar.
