Keng tarqalayotgan, jadal va tezlashib borayotgan iqlim o‘zgarishi Markaziy Osiyoda suv resurslarini boshqarish va xavfsizligini ta'minlash masalalari ahamiyatini yildan yilga oshirmoqda.
Markaziy Osiyo suv manbalari xavfsizlik, energiya, oziq-ovqat va atrof-muhit bilan uzviy bog‘liq bo‘lgan dunyodagi kam sonli mintaqalardan biridir.
So‘nggi yillarda ob-havo keskin o‘zgarishi esa istiqbolda dolzarb muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.
Energiya manbalariga ta'siri
Markaziy Osiyo davlatlari elektr energiya tizimi o‘zaro muvofiqlikda faoliyat yuritadi, shu bois, bir mamlakatda sodir bo‘lgan yirik avariya bir lahzada boshqa davlatlar elektr ta'minotida seziladi. Bu ayniqsa suv resurslariga aloqador bo‘lsa.
Qirg‘izistonda 85 foizga, Tojikistonda 91 foizga, O‘zbekistonda 15 foizga, Qozog‘istonda esa 10 foizga yaqin elektr energiyasi gidroelektr stansiyalarda ishlab chiqariladi. Suv manbalari qisqarishi elektr energiya taqchilligi oshishiga jiddiy ta'sir o‘tkazadi.
Xususan, so‘nggi yillarda yog‘ingarchilik kamayishi natijasida Qirg‘izistonning Jalolobod viloyatidagi «Toqtogul» suv omborining suv sathi «o‘lik chegara» darajasigacha tushishi ehtimoli borligi aytilmoqda. Mazkur suv omborida 2010 yilning 22 iyulida suv hajmi 18,2 mlrd kubometrni tashkil qilgan bo‘lsa, 2021 yilning 30 martida suv sathi 8,7 mlrd kubga qadar pasaygan va pasayishda davom etmoqda. Mutaxassislar fikricha, suv taqchilligi yana besh yilgacha davom etishi mumkin. Ushbu suv ombori O‘zbekiston va Qozog‘istonning bir qismini ham suv bilan ta'minlashga xizmat qiladi.
Shu sababli Qirg‘izistonda energiya inqirozining oldini olish va kelgusi sug‘orish mavsumi uchun yetarli miqdorda suv yig‘ish maqsadida mintaqa davlatlari Qirg‘izistonga elektr energiyasi yetkazib berish bo‘yicha muzokaralar olib borishdi. Ammo boshqa davlatlarda ham energiya resurslari borasida vaziyat ancha jiddiy.
O‘zbekiston Energetika vazirligining rasmiy bayonotiga
