Milliy va xalqaro ekspertlar O‘zbekistondagi konstitutsiyaviy islohotlar jarayonini muhokama qildi

AQShlik yana bir ekspert – sobiq Federal prokuror, “Holland and Knight LLP” advokatlik firmasi hamkori Deniel Smoll Konstitutsiyaning yangi tahririda advokatlar maqomini belgilash, sud jarayonlarida raqobat va tomonlarning tengligi tamoyilini ta’minlash,  har bir fuqaroning huquq va erkinliklarini kafolatlash muhimligini qayd etdi.

“Mintaqaviy muloqot” xalqaro nodavlat tashkiloti direktori Myusha Sever konstitutsiyaviy islohotlar jaryonida mustaqil advokatlik instituti yaratilishiga ham e’tibor qaratilishiga chaqirdi:

— Qiynoqlarni bekor qilish, sudlanuvchilarga nisbatan g‘ayriinsoniy munosabatda bo‘lish, shaxsiy hayotga faqat sud qarori asosida aralashish va gumon qilinuvchini aybi isbotlanmaguncha ozodlikda qoldirish insonning asosiy huquqlari hisoblanadi. Yangi Konstitutsiyada bu tamoyillar aks etishidan umid qilamiz. Mustaqil advokatlik institutini yaratish borasida ham o‘zgarishlar bo‘lishini kutamiz. Mustaqil avdvokatlarsiz sud jarayonining raqobatbardoshligi va adolatliligi haqida gapirib bo‘lmaydi. Bu mamlakatga investorlarni jalb qilishda ahamiyatga ega. Yosh avlod O‘zbekiston yangi qiyofa kasb etganini o‘zida his qilishi, Asosiy Qonuni hayotining har bir kunida qo‘llaniladigan muhitda voyaga yetishi zarur.

O‘zbekiston Nogironlar assotsiatsiyasi raisi Oybek Isoqov Konstitutsiyada belgilangan huquqlardan foydalanishda teng imkoniyatlar yaratilishi kerakligi haqida gapirdi:

— Davlat rahbari “Yangi O‘zbekiston – ijtimoiy davlat”, degan tamoyilni konstitutsiyaviy qoida sifatida belgilab bergan, bunda teng huquqlilik, teng imkoniyat hamda inklyuziv rivojlanish ta’minlanishi ta’kidlanadi. Amalda bu Qonunga asoslanadi. Hozir Konstitutsiyamizda fuqarolik jamiyatining aniq tushunchasi yo‘q, huquqlar haqida gapiriladi, lekin teng imkoniyatlar haqida gapirilmaydi. Ya’ni belgilangan huquqlardan foydalanishda teng imkoniyatlarga ega emasmiz.

Konferensiya ishtirokchilari ko‘plab davlatlarning Konstitutsiya va qonunlarida hamda inson huquqlariga oid xalqaro hujjatlarda aks etgan “Miranda qoidasi” Asosiy qonunda aks etishini yoqlashdi.  Konstitutsiyani talqin qilish ishlarida erkinlik mexanizmlarini belgilab berish, ommaviy axborot vositalarining huquqlarini alohida kafolatlash zarurligini qayd etishdi.

Xulosa

Xorijiy ekspertlar O‘zbekistondagi transformatsiya jarayonlarini, konstitutsiyaviy islohotlarning mazmunini ham qo‘llab-quvvatlamoqda. Konstitutsiya shunchaki hujjat bo‘lib qolishi kerak emas, balki u ishlashi kerak. Buning uchun barcha tuzilmalar harakat qilishi, fuqarolik jamiyati institutlari ham faol bo‘lishi talab etiladi.

“Yuksalish” umummilliy harakati matbuot xizmati