“Yuksaliş” “Özsuvta’minot”ga qarşi – ikki taşkilot nega bahslaşdi?

Ş.Şaripov: Biz “Yuksaliş” harakati vakillarini ham bu yerga taklif qilgan edik, lekin ular umumiy bayonot bilan çeklanişga qaror qilgan ekanlar. Kelinglar, masalani kengroq olaylik. Özbekiston 3 milliarddan oşiq dollar miqdorida kredit olgan, içimlik suvi sohasini yaxşilaş va kanalizatsiya ötkaziş uçun. Umumiy qilib aytaylik, nimalarga erişdik şu kungaça?

Asiljon Muhiddinov: Har yili içimlik suvi va oqova suv xizmatini yaxşilaş uçun respublika budjetidan va xalqaro moliya institutlarining kredit mablağlari hisobidan mablağlar ajratiladi. Har yili öşa mablağlar özlaştirilgan holda suv ta’minoti yaxşilab boriladi. 2024 yilda 1,1 million aholi içimlik suvi bilan ta’minlandi. Içimlik suvi bilan qamrov darajasi 78 foizdan qariyb 81 foizga kötarildi. Bu aytayotgan foizlarimiz ortida ne-ne maşaqqatlar, qançadan-qança mablağlar turibdi. 2017 yildan buyoğiga hisoblaydigan bölsak, qariyb 20 trilliondan ortiq mablağ ajratilgan, suv ta’minoti 63 foizdan 81 foizga yetkazildi. Mana şu tempda suv bilan ta’minlanganlik darajasini 2030 yilga borib 90 foizga yetkazişni reja qilganmiz.

Eskirib ketgan suv inşootlarimizni rekonstruksiya qilişni ham nazarda tutganmiz. Sababi, öşa asosiy tarmoqlarimiz 1960-70 yillarda qurib foydalanişga topşirilgan, ta’mirtalab holatda, bosqiçma-bosqiç rekonstruksiya qilyapmiz. 2020 yilda suv tarmoqlarimizning ta’mirtalablik holati 25 foiz bölgan ekan. Ya’ni öşa jami suv tarmoqlarining 25 foizi yaroqsiz bölgan. Hozir mana şu körsatkiç 19 foizga tuşibdi. 6 foizga öşa ta’mirtalab tarmoqlarimizni qisqartirdik. Bu jarayonni davom ettirib, 2030 yilga qöygan maqsadlarimiz bor. Bundan taşqari, öşa sohani yaxşilaş uçun, modernizatsiya qiliş uçun yangi texnologiyalar qöllanyapti.

Guliston şahri ham katta bir şahar bölişiga qaramasdan, aholisi grafik asosida, jadval asosida suv bilan ta’minlanar edi. Hozirgi kunda qariyb 76 kilometr şahar içidagi suv tarmoqlarini 1 metr asfaltni buzmasdan turib almaştiryapmiz. Yangiça uslub, gorizontal burğilaş uslubidan foydalanyapmiz, ya’ni yopiq tranşeya usulida. Asfalt köçirilmaydi, yer kovlanmaydi.

Şokir Şaripov: Ya’ni olingan kreditning hajmi kattaligi aynan öşa eskirib ketganlik miqdori bilan boğliq-da, töğrimi? SSSR paytidan beri köp joylarda heç narsa yangilanmagan, şunaqami?

Asiljon Muhiddinov: Ha. Sohaga kam mablağ ajratilgan. Mana, bugungi kunda sohaga yetarliça e’tibor ajratilyapti, eskirgan tarmoqlarni yangilaşga erişyapmiz. Bundan taşqari, avvalgi davrga qaraydigan bölsak, suv sohasiga xorijiy investorlar, xalqaro moliya institutlari tomonidan qiziqiş bildirilmagan. Sababi, u sohaga kiritilgan investitsiya, ya’ni kredit, özini oqlamaydi deb hisoblaşgan. Sababi, u soha işonarsiz bölgan. Bugungi kunga kelib, islohotlar natijasida sohaga bölgan işonç, sohaga bölgan qiziqiş ortib, bir neçta xalqaro hamkor taşkilotlar bilan hamkorlikda işlayapmiz.

Biz iltimos qilib qolar edik, nafaqat “Yuksaliş” harakatidan, boşqa jamoatçilik organlari tomonidan ham, agar sohaga qiziqiş bildirilayotgan bölsa, eşiklarimiz oçiq. Kerak bölsa joyiga çiqib, ular bilan birgalikda har bitta loyihani közdan keçirişga tayyormiz.

Juda katta, keng kölamli işlar ketyapti. Suv resursi tanqis bölgan Qoraqalpoğiston, Xorazmda asosan yerusti manbalaridan suv olinadi. Yerosti suvlari juda ham yomon, qattiqlik darajasi yuqori. U yerda aholini suv bilan ta’minlaş tannarxi yuqori. U yerda ham daryodan suv olamiz, ham yer ostidagi şör suv qatlamini çuçuklaştiriş uçun uskunalar olib kelganmiz. Zamonaviy, qattiqlik darajasi yuqori bölgan suvlarni çuçuklaştirib, aholiga uzatib beryapmiz. Yangiça texnologiyalar qöllanyapti.

Dehqonobod tumani markaziga suv berilyapti. Yoki Qaşqadaryodagi oğir Ğuzor tumanini olaylik. Ğuzor tumani 2020 yilda suv bilan ta’minlanganlik darajasi 2 foizni taşkil etardi. Butun respublika böyiça eng qoniqarsiz körsatkiç. Bugungi kunga kelib 50 foizga yaqinlaşdi suv bilan ta’minlanganlik darajasi. Buning ketida ozmunça mablağ, ozmunça mehnat yotgani yöq.

Şokir Şaripov: Maktablarni suv bilan ta’minlaş va hojatxona masalasi böyiça ança işlar qilinayotganini bilaman, bu hozir qay holatga yetdi? Qayer qoldi maktablari suv bilan ta’minlanmagan?

Asiljon Muhiddinov: Maktablarda yilning boşida biz Xalq ta’limi vazirligi bilan hamkorlikda xatlovdan ötkazilgan röyxatlarini olganmiz. Ötgan yilning özida 750 ga yaqin maktablarga suv tortilgan. Xatlovga asosan dasturimiz bor.

Şokir Şaripov: Jamoatçilik skeptik bölib qolgan bizda, savol tuğiladi: bu kolossal miqdordagi pullar, 3 milliard dollardan oşiq pullar, ularni maqsadli sarflaş, talon-torojlik, korrupsiya – buning nazorati qanday yölga qöyilgan? Kim nazorat qiladi?

Ozod Norboyev, "Özsuvta’minot" AJ boşqarma boşliği: Dasturni şakllantirişdan boşlab gapiradigan bölsak, “Özsuvta’minot” aksiyadorlik jamiyatining hududiy boşqarmalari tomonidan suv ta’minoti oğir bölgan yoki eskirgan tarmoqlarni yangilaş maqsadida manzilli röyxatlar şakllantiriladi hamda hududiy xalq deputatlari kengaşiga taqdim etiladi. Hududiy xalq deputatlari kengaşlari tomonidan qaror tasdiqlanadi va har yilgi – prezident tomonidan tasdiqlanadigan ijtimoiy va işlab çiqariş infratuzilmasini rivojlantiriş dasturi bilan manzilli röyxatlar tasdiqlanib, moliyalaştiriş manbalariga aniqlik kiritilgan holda quriliş işlari boşlanadi.

Asiljon Muhiddinov: Qurilişlarni nazorat qilişda quriliş böyiça hududiy injiniring kompaniyalari bor. Öşa hududiy injiniring kompaniyalarida maxsus sertifikatga ega bölgan texnik nazoratçilar faoliyat yuritadi. Bularning asosiy vazifasi obektga çiqib, quriliş davomidagi şaharsozlik normalari, qoidalariga asosan qurilişlar amalga oşirilişini nazorat qiliş, birinçi navbatda. Va bundan taşqari, öşa loyiha taşkilotlari bilan birgalikda, u loyiha taşkilotlari tomonidan mualliflik nazorati doimiy obektda, mualliflik nazorati amalga oşiriladi hamda quriliş sohasida uy-joy kommunal xöjaligi sohasida nazorat qiliş inspeksiyasi xodimlari tomonidan ham nazorat, davlat nazorati amalga oşiriladi.

Şokir Şaripov suhbatlaşdi.