“Özagroeksportbank” yaşirinça sotib yuborilyaptimi?
|00:20 / 30.10.202215 7457 min
“Özagroeksportbank”dagi 100 foiz davlat uluşi oçiq tendersiz xususiy kompaniyaga ötkazilişi mumkin. Markaziy bank, Moliya vazirligi va Davlat aktivlarini boşqariş agentligi bu boradagi savollarga javob bera olmayapti.
Foto: Yandeks xaritalarFoto: Yandeks xaritalar
Joriy yilning 23 fevral kuni tuzilgan bitim böyiça, Rossiyaning “Sovkombank”i “Özagroeksportbank”dagi 100 foiz davlat uluşini 4 million dollarga sotib olişi kerak edi.
Ukrainaga boşlangan bosqin fonida AQŞ hukumati fevral oyi oxirida “Sovkombank”ga nisbatan sanksiyalar kiritdi. Keyinçalik bir qator boşqa davlatlar tomonidan ham xuddi şu kabi qarorlar qabul qilindi.
Şundan keyin “Sovkombank” Davlat aktivlarini boşqariş agentligi bilan tuzilgan bitimni bir tomonlama bekor qildi va “Özagroeksportbank”ni xususiylaştiriş jarayoni töxtab qoldi.
Moliyaçi Otabek Bakirov “Özagroeksportbank” taşqi oligarxiya bilan affillangan kompaniyalardan biriga hukumatning yopiq qarori bilan sotilayotgani haqida yozdi.
“Kompaniya nomi, u bilan affillangan şaxslar, bitim şartlari va summasi bizga ma’lum. Faqat nima uçun hukumat sotuvga qöyilgan davlat banklaridan birini şaffof bölmagan vositalar va mexanizmlar orqali, yana yopiq qaror bilan realizatsiya qilayotgani tuşunarsiz.
Yopiqlik, hatto tijoriy bitimlardagi maxfiylik özbek hukumatining taşrif qoğoziga aylanib böldi. Şaffoflikni, oçiq raqobatni, xususiylaştirişda umumqabul qilingan standart va qoidalarni töğri deb bilganlar özlariga boşqa makon va balki boşqa zamonni tanlaganlari ma’qul”, deya ta’kidladi Bakirov.
Gazeta.uz'ning xabar berişiça, “Özagroeksportbank”dagi davlat uluşini investitsiya majburiyatlarini bajariş şarti bilan Support Level kompaniyasiga ötkaziş rejalaştirilgan bölişi mumkin.
“Ehtimol, bunday majburiyatlar litsenziya talablariga muvofiq kapitalni minimal darajaga (100 mlrd söm) yetkaziş bilan boğliq böladi”, deyiladi Gazeta.uz xabarida.
“Support Level” MÇJ 2015 yil 27 avgustda Toşkent şahrida röyxatdan ötgan. Asosiy faoliyat turi – xodimlar bilan işlaş. Kompaniyaning 100 foiz uluşi Şodiyev Olimjon Qosimoviçga tegişli, rahbari — Iskandar Usmonov.
Mavzuga oid
Olimjon Şodiyev – Navoiy kon-metallurgiya kombinati Kuzatuv kengaşining mustaqil a’zosi, kengaş raisi Jamşid Qöçqorovning örinbosari hisoblanadi.
Şuningdek, u Qozoğiston va boşqa mamlakatlar moliya bozorlarida faoliyat yurituvçi “IFG Kontitent” investitsiya kompaniyalari guruhi affillangan şaxslari qatoriga kiritilgan.
“Yevrosiyo banki” obligatsiyalar emissiyasi prospektida Olimjon Şodiyev Izarus Investment B.V. (Lyuksemburg) rahbari sifatida affillangan şaxs etib belgilangan. Hujjatda milliarder Fattoh Şodiyev oilasining boşqa a’zolari, jumladan uning ukasi Qosim Şodiyev ham körsatilgan.
“Milliarder Fattoh Şodiyevning qarindoşlaridan bölgan Olimjon Şodiyev Özbekistondagi eng yirik korxona – Navoiy kon-metallurgiya kombinati Kuzatuv kengaşi raisining örinbosari ölaroq körsatilgan. Olimjon Şodiyev qaçon va qanday qilib NKMK kengaşi mustaqil a’zosi, yana kengaş raisi örinbosari etib tayinlangani haqida ma’lumot yöq.
NKMK garçi aksiyadorlik jamiyati bölsa-da, korporativ axborot portaliga şu kungaça biror muhim faktni joylamagan. Kengaş a’zolari tayinlanişi aksiyadorlik jamiyati uçun muhim fakt ölaroq oçiqlanişi zarur.
Yana şuningdek, NKMK kuzatuv kengaşiga mustaqil a’zolarni tayinlaş böyiça konkurs ötkazilgani haqida ham heç qanday ma’lumot mavjud emas.
Şodiyevlar oilasi vakilining qaysi mezonlarga köra NKMK kuzatuv kengaşida ötirişi jamoatçilik uçun tuşuntirilişi zarur. Yiliga 100 tonna atrofida oltin işlab çiqaradigan NKMK Özbekiston budjetining 20 foizidan ortiq daromadlarini ta’minlab keladi. NKMKning nazoratdan çiqişi, xususan, işonçli boşqaruv yoki qizil direktorlar sxemalari asosida işlay boşlaşi mamlakat moliyaviy mustaqilligi uçun ham xavf soladi”, deya yozmoqda Otabek Bakirov.
Mas’ul davlat taşkilotlari sukut saqlanmoqda
27 oktyabr kuni bölib ötgan matbuot anjumanida Kun.uz muxbiri Markaziy bank raisi Mamarizo Nurmurodovdan “Özagroeksportbank” yopiq qaror bilan sotilgani haqida xabarlar paydo bölganiga işora qilib, “cotib oluvçining qonun böyiça belgilangan talablarga javob beriş masalasi Markaziy bank tarafidan örganilganmi?” degan savol bilan murojaat qildi.
“Kim sotib olişidan qat’i nazar, Markaziy bank örnatgan talablarni bajarişi kerak. Bu böyiça hammasini örganamiz va öz xulosamizni beramiz. Busiz heç narsa bölmaydi”, – deya ta’kidladi regulyator rahbari.
Markaziy bank matbuot xizmatining Kun.uz'ga ma’lum qilişiça, davlat uluşi bor banklarni sotişga vakolatli organ Moliya vazirligi hisoblanadi, ular bu borada Davlat aktivlarini boşqariş agentligi bilan hamkorlikda iş olib borişi belgilangan.
“Markaziy bankda banklarni sotişni taklif qiliş vakolati yöq. Qonunçilik böyiça bizga mumkin emas”, deyiladi MB matbuot xizmati izohida.
Gazeta.uz manbasiga köra, regulyatorga heç bir kompaniyadan bankni sotib oliş böyiça ariza hali kelib tuşmagan.
Kun.uz 18 oktabr kuni Davlat aktivlarini boşqariş agentligi matbuot xizmati bilan boğlanib, “Özagroeksportbank”ning xususiylaştirilayotgani böyiça izoh söragandi. Bu borada “qöşimça ma’lumot” berilişini aytgan agentlik matbuot xizmati bilan qayta boğlanişning imkoni bölmadi.
Moliya vazirligi matbuot xizmati esa ular faqat banklarni transformatsiya qilişga mas’ul ekanini, xususiylaştiriş bilan esa Davlat aktivlarini boşqariş agentligi şuğullanayotganini ma’lum qilgan.
Ma’lumot uçun, “Özagroeksportbank” 2017 yilda taşkil etilgan. Bankning asosiy faoliyati agrosanoat sohasidagi işlab çiqaruvçilar va eksportçilarni qöllab-quvvatlaş hisoblanadi.
“Özagroeksportbank” paydo bölganidan buyon ham kapitalini töliq şakllantirmagan. Şakllangan ustav kapitali 70,9 mlrd sömdan iborat.
Şuningdek, bank ötgan 2021 yilni 16,7 mlrd söm zarar bilan yakunlagan.
Bundan taşqari, 2022 yilning 1 avgust holatiga köra, bank kredit portfelida muammoli kreditlarning (NPL) jami kreditlardagi uluşi 93,6 foizni taşkil etgan.
Avvalroq, “Banklar va bank faoliyati töğrisida”gi qonunning 13-moddasiga özgartiş kiritiş haqida”gi qonun loyihasi e’lon qilingandi. Unga köra, bank ustav kapitali eng kam miqdorini bosqiçma-bosqiç 500 milliard sömgaça oşiriş yuzasidan tegişli qöşimçalar kiritiş taklif etilmoqda.
Qonunning amaldagi tahririga asosan bugungi kunda bank ustav kapitali eng kam miqdori 100 milliard sömni taşkil etişi kerak. Ammo “Özagroeksportbank” taşkil etilganidan buyon ham kapital böyiça amaldagi talablarni ham bajarmay keladi.
