Arestoviç fenomeni. Ukraina prezidenti devonidagi şov-şuvli iste’fo haqida

Arestoviçning sözlariga köra, u doimo olingan ma’lumotlarni tahlil qilişiga töğri kelişi, buning uçun unda xodimlar yöqligi va «axborot va amaliy» jarayonlarni öz zimmasiga olgan.

«Men Feygin bilan suhbatdan oldin murakkab axboriy tadbirni yakunlagandim. Men translatsiyadan oldin şunday holatda edimki, yölda mizğib olib, tilimni bazör qimirlatayotgandim», – deya izohlaydi Arestoviç.

16 yanvar kuniyoq «Feygin Live» efirida u nima röy bergani böyiça qöşimça versiyani ilgari surdi.

Uning aytişiça, uning sözlari «Medvedçukning bot-fermasi», şuningdek ukrain muxolifati tomonidan Ukrainaga zarar yetkaziş maqsadida işlatilgan.

Arestoviç uning lavozimi öz sözlari bu qadar katta vazn bosmaydigan öta kamtarona va ahamiyatsiz ekanini ta’kidlab, yana bir bor Dniprodagi fojiada qurbon bölganlarning yaqinlaridan öz sözlari uçun uzr söradi.

Rossiyaliklarning Dniprodagi turar joy binosiga raketa zarbasi berişi oqibatida 45 kişi halok bölib, 70 dan ortiq kişi yaralandi, 20 dan ortiq kişi bedarak ketgan deb hisoblanmoqda.

Arestoviç fenomeni

Svyatoslav Xomenko, BBC

Bu uruş davomida Aleksey Arestoviç fenomeni hamon öz tadqiqotçisini kutmoqda.

Frontning ikki tomonida ham şunday kuçli va mutlaqo qarama-qarşi his-tuyğularni uyğotadigan boşqa odamni topiş qiyin. Uni bir vaqtning özida ham sohibkaromat, ham löttiboz deb bilişadi, uni ham sevişadi, ham nafratlanişadi, uni hurmat bilan tinglaşadi va uning familiyasi juda yoqimsiz kontekstlarda umumiy ot sifatida işlatiladi.

Balki haqiqat Arestoviç çindan ham bir vaqtning özida şularning barçasi ekanidadir?

U prezident Zelenskiy ofisiga Rossiyaning Ukrainaga bosqinining ilk kunida kelgandi. Öz manbalarimdan bilişimça öşanda ofisda, yumşoq qilib aytganda asabiy muhit hukmron edi. Ofisdan taşqarida ham - vahimali holatga yaqin. Köçalarda sirenalar, yirik şaharlardan çiqiş joylarida tirbandliklar, supermarketlarda ulkan navbatlar. Ammo, boşqa tomondan uruşning ilk soatlaridayoq ukrainlar rossiyaliklar armiyasini gullar bilan kutib olmasligi kundek ravşan edi, faqat bankomatlarga emas, «voyenkomat»larga ham uzun navbatlar yuzaga keldi.

Bu vaziyatda prezident jamoasi hokimiyat nomidan, prezident ofisidan turib millionlab ukrainlarga oddiy messejlarni yetkazib beradigan ovozga muhtoj edi. Vahima qilmaslikka çaqiradigan. Hokimiyat joyida ekanini aytadigan. Rossiyaliklar öz fenomenal muvaffaqiyatlari haqida yolğon gapirayotgani, aslida ukrainlar qarşilik körsatayotgani, barçasi yaxşi bölişi, Ukraina, ehtimol juda qisqa vaqt içida ğalaba qozonişi, şu tufayli qöllarni tuşirmaslik va vahima qilmaslik kerakligini aytadigan.

Intervyularidan birida Arestoviç uruşning ilk kunlarida televizor ekranlaridan aytgan körsatmalariga özi ham töliq işonmaganini aytgandi. Ammo bunday keng kölamli uruşni kutmagan Ukraina jamoatçiligi tinçlantiruvçi vositaga muhtoj edi. Va Arestoviç bu funksiyani mohirona bajardi, buning natijasida u ukrainlarning uruşga aloqador mifologiyasida öz örnini topdi: katta uruşning ilk oylarida uning portreti pivo bankalarida paydo böldi, uning familiyasi harbiy qöşiqlarda yangradi, uning obrazi önlab, yuzlab memlarda körsatildi. Ijtimoiy tarmoqlar körsatişiça, Arestoviç jamoatçilik işonçini qozongan yetakçilardan biriga aylandi. U şon-şuhratga kömildi.

Ammo vaqt ötişi bilan ukrainlarda tinçlantiruvçi vositaga ehtiyoj kamayib bordi – uruş ularning hayotiga juda çuqur örnaşdi. Qolaversa, hukumatning kommunikatsiya ehtiyojlari ham özgardi – Arestoviç kabi yoqimli bölmasa ham, rasmiy ma’ruzaçilar tomonidan frontdagi voqealar haqida xabardor qiliş tizimi Ukraina qurolli kuçlari tomonidan qurila boşlandi.

Arestoviç esa şundan keyin közdan ğoyib bölib qolmadi – aksinça, u axborot makonida nisbatan «erkin suziş»ga ketdi. Uning Mark Feygin kanalidagi keçki efirlari hamon bir yarim milliongaça körilmoqda.

Jamiyatning frontdan faqat yaxşi yangiliklar iste’mol qilişni istaydigan ma’lum qismi uçun u xuddi giyohvandlik moddasi kabi zaruratga aylandi.

Katta ehtimol bilan, Arestoviç Kiyevning raqibga qarşi qaratilgan axborot quroli sifatida ham muayyan rolni öynagan: u efirlarining katta qismini rus tilida olib boradi va uning ijrosidagi frontdan hisobotlar kabi rossiyaliklarni uruşga borişdan qaytaradigan boşqa kontent topiş qiyin.

Ammo asta-sekin Arestoviçning efirlariga e’tirozlar ham paydo böldi. Uni frontdan ma’lumotlardan eksklyuziv foydalaniş huquqi yöqligi va şunçaki oçiq manbalardagi ma’lumotlarni badiiylaştirişda ayblaşdi. Arestoviçni yoqtirmaydiganlar uçun ötgan yil bahorida uruş yana qança davom etişi haqidagi savolga javoban «Ikki hafta, köpi bilan uç» deya javob qaytargani uning layoqatsizligi ramzi böldi.

Unga yetarliça vatanparvar emaslik vaji bilan e’tirozlar bildiriladi – u «yaxşi ruslar»ni himoya qilgan va kelajakdagi Ukrainada rus tili bölişi kerakligi böyiça fikr bildirgandi. Şuningdek öz iştirokidagi efirlar monetizatsiyasi uçun hayp qilişda va noörin siyosiy ambitsiyalarda ayblaşadi: Dmitro Gordonga bergan intervyusida u ma’lum şaroitlarda prezidentlik saylovlarida iştirok etişi mumkinligini istisno etmagandi.

Keyin esa Dnipro voqeasi sodir böldi. Uning Pobeda sohilidagi köp qavatli uyga ukrain havo hujumidan mudofaa kuçlari tomonidan urib tuşirilgan raketa tuşgan bölişi mumkinligi haqidagi iborasi Rossiya propagandasi tomonidan «ilib ketildi» – bu vaqtda esa hali fojia qurbonlarini xarobalar ostidan çiqarib oliş işlari davom ettirilayotgandi – natijada hatto uning keçki çiqişlari muxlislari orasida ham jiddiy norozilik uyğondi.

Arestoviçning uzr söraşga urinişi ham beöxşov çiqdi: emişki, «efirlardan çarçadim va xato qildim». Çinakamiga çarçaganlar – Baxmutdagi ukrainalik askarlar, sen esa tilingga ehtiyot böl, deya uni qoralaşdi.

Arestoviçning xunini şunçalik qattiq talab qilişdiki, Zelenskiy jamoasi uçun uni öz davrasida saqlab qolişdan keladigan zarar (lekin u şusiz ham Zelenskiyning yaqin kişilari qatorida emasdi) zaharli bölib qolgan bunday aktivning nazariy foydasidan köproqligi aniq edi. Bu Arestoviçning iste’fo haqidagi bayonoti körinişini ham tuşuntiradi.

Boşqa tomondan, prezident ofisining sobiq maslahatçisi uçun bu arizaning imzolanişi amalda heç narsani özgartirmaydi. U efirlarda iştirok etişda va öz loyihalarini boşqa tomondan yuritişda davom etadi. U avvalgidek kimdir uçun kumir, boşqalar uçun avantyurist – buni uning iste’fo haqidagi postida qoldirilgan izohlardan ham biliş mumkin.

Arestoviçning özi ötgan yil yanvarida bir qator mojarolardan keyin Minsk muzokaralar guruhida Ukraina delegatsiyasi spikeri lavozimidan iste’foga çiqişini eslagani ham şundan dalolat beradi: «Ötgan safar, men ketganimda, bir yarim oy ötib uruş boşlangandi. Köramiz, bu safar nima bölar ekan».