Yevropa Ittifoqida qayta tiklanadigan energiya manbalari birinchi marta gazni ortda qoldirdi

2022 yilda Yevropa Ittifoqi ilk bor qayta tiklanadigan manbalardan gaz yoqishdan ko‘ra ko‘proq energiya oldi. Bunday ma’lumotlar Yevropa Ittifoqi iqlim siyosati bo‘yicha tadqiqot olib boradigan Ember tahlil markazining 31 yanvar, seshanba kuni e’lon qilingan hisobotida keltirilgan. 

Uning hisob-kitoblariga ko‘ra, o‘tgan yili Yevropa Ittifoqida har qachongidan ham ko‘proq elektr energiyasi ishlab chiqarilishining qariyb 22 foizi quyosh va shamol energiyasiga to‘g‘ri keldi. Shu bilan birga, gazni yoqish taxminan 20 foizni tashkil etdi, bu 2021 yilga nisbatan bir foizga kam. 

Yevropa Ittifoqi mamlakatlari 2022 yilda 203 teravatt-soat (TVs) quyosh energiyasi ishlab chiqargan, bu o‘tgan yilga nisbatan 39 TVt/soat yoki 24 foizga ko‘pdir. Bu gaz sotib olishda taxminan 10 milliard yevroni tejash imkonini berdi, deb yozadi Ember tahlilchilari. Shamol energetikasi Yevropa Ittifoqiga 420 TVt/soat energiya yetkazib berdi, bu 2021 yilga nisbatan 33 TVt/soatga ko‘p. 

Germaniya 2022 yilda Yevropa Ittifoqida qayta tiklanadigan manbalardan eng ko‘p energiya oldi – 126 TVt/soat shamoldan va 59 TVt/soat quyoshdan. Biroq, ayrim Yevropa Ittifoqi davlatlarining umumiy energiya balansida «yashil» energiyaning ulushi yuqoriroq. Xususan, quyosh energiyasi Niderlandiyada jami elektr energiyasi ishlab chiqarishning 14 foizini, Gretsiya va Vengriyada esa 13 foizni ta’minlaydi. Germaniyada bu ko‘rsatkich atigi 10 foizni tashkil qiladi. 

Shamol energiyasi esa Daniyada ishlab chiqarishning 50 foizdan ortig‘ini, Litvada deyarli 40 foizni va Irlandiyada 35 foizga yaqinni tashkil etadi. Germaniyada shamol energiyasining ulushi taxminan 20 foizga teng ekani aytiladi.

Shu bilan birga, Germaniya 2022 yilda Ispaniya va Polsha bilan bir qatorda quyosh energetikasida, Polsha va Shvetsiya bilan birgalikda esa shamol energetikasida eng katta yutuqlarga erishdi, deyiladi Ember hisobotida. 

«Inqiroz, albatta, Yevropada energiya almashinuvini tezlashtirdi», dedi Deyv Jons, Ember ma’lumotlar tahlili rahbari. Rossiya tomonidan Ukrainada boshlangan urush va keyinchalik Rossiya gazining Yevropaga yetkazib berishning keskin qisqarishi dunyoning ko‘plab mamlakatlarini muqobil energiya manbalarini izlashga majbur qildi. 

Shu tariqa, bir yildan kamroq vaqt ichida Germaniya Rossiya gaziga qaramlikdan to‘liq xalos bo‘ldi, bunda ko‘mir yoqilg‘isiga qisman qaytish va atom elektr stansiyalarini yopishdan voz kechish yordam berdi.