«Uç xil Özbekiston, sanksiya ostidagi singillar, «Putinning oligarxi» va pensiya»: Alişer Usmonov katta intervyu berdi

Özbekiston Qozoğiston bilan birgalikda Markaziy Osiyoning çinakam yetakçilari böladi, ular öz fuqarolari tomonidan belgilab berilgan yönalişda mintaqani rivojlantiruvçi lokomotiv bölişadi. Men bu mamlakat muvaffaqiyatga erişişiga aniq işonaman.

— Janob Usmonov, Ukrainada uruş boşlangaç, siz Yevropa Ittifoqi sanksiyalari ostiga tuşdingiz, çunki sizni oligarx deb hisoblaşadi. Siz bu sifatdan nega voz keçişga urinmoqdasiz?

— Men bundan nafaqat noroziman, bu borada sudga şikoyat arizasi ham berganman. Meni oligarx sifatida körsatiş borasida qaror qabul qilganlar öz nodonligini namoyiş etişgan, deb hisoblayman. Oligarxlar — bular hukumat yordamida pul qiluvçi biznesmenlardir. Bu — birinçidan. Ikkinçidan, bu odamlar pul işlar ekan, doim hukumatga öz ta’sirini ötkaza oladi. Bu esa mening holatim emas. Men heç qaçon hukumatdan sovğalar olmaganman. Biz holdingimizda nimaiki qilgan bölsak, barçasiga bozor şart-şaroitlarida erişganmiz. Oligarxlar deganda Rossiyada kapital rivojlanişining birinçi bosqiçidan foydalanib, ulkan resurslarni qariyb tekin qölga kiritganlar tuşuniladi. Bunga ters ölaroq, men barçasini tanlov asosida sotib olganman.

Ha, mening aktivlarim bor. Ha, Rossiyada meni tan olişadi. Ha, men ham Rossiya fuqarosiman, lekin öz ona vatanim manfaatlari bilan yaşayman. Men pensiyaga çiqdim, xayriya bilan şuğullanib, öz sarmoyalarimdan dividend olib, yaşab yuribman. Barça daromadini sönggi tiyinigaça deklaratsiya qiladigan insonning aybi nimada bölişi mumkin?

Baxtimizga, Italiyadagilar yuristlarimiz tomonidan taqdim etilgan hujjatlarni heçqursa öqib körişar ekan. Yevropaning ayrim davlatlarida ularni öqib körişmayapti ham, şunçaki aybdorsan, deyişyapti, böldi.

Butun umr Özbekistonda yaşagan, Rossiyaga mutlaqo aloqasi bölmagan singillarimga sanksiyalar qöllangani haqida gap borganda, men buni qabul qila olmayman. Xudoga şukr, Yevropa hokimiyati singillarimdan birining sanksiyasini yeçdi. Biroq, hali kuraşlar tugaşdan yiroq. Umid qilamanki, adolat heç bölmasa sudda ğalaba qozonadi, garçi men sudlaşişni istamagan bölsam ham. Nima bölişiga qaramasdan, Italiyani sevişda davom etaman.

— Putin bilan yaqin aloqada ekaningiz haqidagi ayblovlardan qanday himoyalanyapsiz?

— Körmayapsizmi, bu ayblovning ikkinçi qismi, men şunçaki oligarx ham emaskanman, Putinning «sevimli» oligarxi ekanman. Menda heç qaçon bunday aloqalar bölmagan. Men Rossiyada 35 yildan ziyod yaşab kelmoqdaman. Bu vaqt içida yoş talabadan mamlakatning yetakçi va eng boy işbilarmoniga aylaniş uçun uzoq yöl bosdim. Katta ehtimol bilan men MOQ şafeligi ostidagi xalqaro sport federatsiyasining (Xalqaro qiliçbozlik federatsiyasi — tah.) saylangan Rossiya tarixidagi ilk prezident böldim.

Bundan taşqari, şaxsan özim, bizning investitsion va xayriya fondlarimiz har yili madaniy, sport va ilmiy loyihalarga yuz millionlab dollar ehson va xayriya mablağlari ajratadi. Men bu obro‘-e’tiborni nafaqat Rossiyada, öz vatanim Özbekistonda, bizga qöşni Qozoğistonda ham qozondim. Mening döstlarim köp, bu mamlakatlar, Yaqin Şarq va Yevropada menga hurmat bilan munosabatda bölişadi.

Bir vaqtning özida, nima bölişiga qaramasdan hayot yölimdan voz keçmoqçi emasman. Darvoqe, meni hayratga solgan yana bir narsa bor. Menga sanksiya qöllaşgaç, sport taşkilotimiz — Xalqaro qiliçbozlik federatsiyasida bölgan işdan söng barça qiliçbozlardan faxrlanib ketdim. Mening bundan xabarim ham bölmabdi... Yuzdan ortiq davlat yarim yil avval Xalqaro olimpiya qömitasi prezidentiga yordam sörab petitsiya yozişibdi. Bu insonlarning işonçini qozonişdan bölak yana nima hayotning mazmuni böla olişi mumkin?

— Ukrainadagi uruş haqida nima deb öylaysiz?

— Uruşdan taassurotlarimga kelsak, bu avvaliga barçamiz uçun şok böldi. Bölayotgan voqealardan qanday qilib şokka tuşmaslik mumkin? XXI asrda uruş heç kimga foyda keltirmaydi… Bu mening işim emas, men siyosatçi emasman va siyosat bilan şuğullanişni ham istamayman. Şu sababli, har qanday mojaro tinç yöl bilan, eng asosiysi qurbonlarsiz tugaşi kerak, deb hisoblayman. Bu mening şaxsiy munosabatim. Hozir men faqat özim haqimda gapiryapman.

Çunki ertami-keçmi mojarolarga nuqta qöyiladi, qonun tiklanadi, umid qilamanki, Yevropada ham. Hammasi köngildagidek böladi, men bundan juda umid qilaman. Bir vaqtning özida meni butun dunyoda qozongan obro‘-e’tibor, butun hayotimni bekorga yaşamaganim umidlantirib turibdi. Kelgusida ham odamlarga, insoniyatga, mamlakatlarga, jumladan Özbekiston, Rossiya, Qozoğiston va Tojikistonga yordam berişga harakat qilaman. Italiya uçun ham albatta yaxşilik qilişga urinaman, eng kamida Arsaken şaharçasi yoki Sardiniya uçun.

— Sizning Italiya bilan özgaça munosabatlaringiz bor. Bu qaçon boşlangan va sizga bizning mamlakat nega yoqadi?

— Ta’kidlayman, men bu mamlakatni yaxşi köraman. Sanksiyalar qöllab, bu kayfiyatni yöqotgan ayrim davlatlardan farqli ölaroq. Men Italiyani bolaligimdan qöşiqlari va futboli uçun yaxşi körib qolganman. Söngra qiliçbozlik keldi va meni Italiya bilan boğlovçi uçinçi riştaga aylandi. Bu mamlakat Manjarotti oilasi, Montano va boşqalar bilan birga eng yaxşi qiliçbozlar davlati. Vetssali va boşqa köplab ğolib yoş zamondoşlarimiz ham bor. Men ularning barçasini yaxşi taniyman. Bu insonlar men uçun haqiqiy afsona bölişgan, ular haqida gazeta va kitoblarda öqiymiz.

Eng katta muhabbatim Sardiniyaga tuşgan. Italiyaning bu hududi şarqona insonlar nuqsini saqlab qolgan. U yerga birinçi marta borganimda öz vatanim, Özbekistonda közim tuşadigan va quloğim eşitadigan insonlardagi öziga xos ruhiyat va fazilatni sezganman.

Men bilgan va döstlaşgan köplab italyanlar sanksiyalardan söng mendan uzoqlaşmasdan, aksinça aloqalarni saqlab turganidan juda faxrlanaman. Ulardan çin köngildan minnatdorman. Bu — italyanlar haqiqiy döst böla olişining yana bir tasdiği böldi. Arsakena meri meni faxriy fuqaro unvonidan mahrum etmaganini bilganimda, bu yuragimni tub-tubigaça örtadi, toki tirik ekanman, Arsakena fuqarosi bölib qolaman. Men bu şahar uçun kerakli barça narsani qilaman.