Bugun parvariş qilinayotgan gödaklar ayrim hollarda massajga ehtiyoj sezişadi. Köpinça vraçlarning özi ham şuni tavsiya etişadi. Massaj narxlari ham ehtiyoj va hududlarga qarab farq qiladi.
Foto: Kun.uzFoto: Kun.uz
Çaqaloq tuğilgandan boşlab töğri parvarişlanişi uning soğlom bölib ösişida ahamiyatli hisoblanadi. Bunda bolani doimiy ravişda şifokor körigiga olib borib, uning salomatligi bilan boğliq har bir holatni maslahatlaşiş zarur. Bolalar şifokori çaqaloqning holatiga qarab unga massaj ham buyurişi mumkin.
Şifokorlar aksar holatda bolaga massaj yozişi, hatto ba’zida uning oyoğiga şina taqişni tavsiya qilişi mumkin. Haqiqatan, massaj va bolalarga turli ortopedik vositalar taqiş biznesga aylandimi yoki bolalar ularga muhtojmi?
Sabab nima?
Facebook ijtimoiy tarmoğidagi yoş onalar guruhida ötkazilgan sörovga köra, aksar onalar massaj va ortopedik vositalarga ehtiyoj ortayotgani sabablarini quyidagilardan iborat deb bilişadi:
Ayolning homiladorlik vaqtida öziga va homilaga yetarliça e’tibor bermasligi natijasida bola dunyoga kelgaç unda kalsiy va boşqa zarur elementlar yetişmasligi;
Oilaviy poliklinikalarda bolalar vaqtida sifatli körikdan ötkazilmasligi;
Soğligida heç qanaqa muammosi bölmasa ham, bolaning yaxşi rivojlanişi uçun yordam beriş.
Massajning narxi qança?
Bolalar massajining bir kursi örtaça 10 kun davom etadi va hududlarga, uning turiga qarab narxi farqlanadi: öz-özidan, poytaxtda qimmatroq, viloyatlarda nisbatan arzon:
Toşkent viloyatida: soati örtaça 40 ming söm;
Toşkent şahrida: örtaça 50 ming sömdan 200 ming sömgaça;
Navoiy viloyati: örtaça 35-45 ming söm;
Vodiy viloyatlarida: örtaça 50 ming söm.
Onalar fikri qanday?
Bolalarini massaj qildirgan va ortopedik vositalar taqişga majbur bölgan onalar öz fikrlari bilan bölişdi. Ularning fikriga köra, vraç tomonidan buyurilgan va yaxşi mutaxassis tomonidan bajariladigan massaj bola uçun foydali. Lekin ba’zida bolani notöğri massaj qildirib qöyiş holatlari ham bor:
Mavzuga oid
«Qişloq ayollari homiladorlikda körikdan vaqtida ötmaydi, vitamin içmaydi. Ultratovuş tekşiruvlariga ham ruxsat yöq. Natijada bola tuğilgaç unga köproq e’tibor kerak böladi».
«Massaj unça zarurmas deb öylab, qildirmagandim. Uyda özim yengil massaj qilardim, lekin mutaxassis körigi kerak ekan. 6 oyligida bolamning oyoğida muammo borligini bildik va şina taqdik, massaj oldi. Hozir ahvoli ança yaxşi».
«Öğlim massajgaça umuman harakatlana olmasdi. Nevropatolog 3 kurs massaj yozgan edi. 2 kurs poliklinikadan oldik, lekin özgariş sezmadim. Oxirgi kursini boşqa massajçidan olgaç, harakatlari birdaniga özgardi».
«Bolamga ortoped massaj buyurdi. 4 kun oldik, lekin massaj vaqti yiğlayverib kasal bölib qoldi. Boşqa qildirmaydigan böldim».
«Ortoped taşxis qöyib bersa va şunga qarab massaj olinsa, muammo yöq deb öylayman».
«Ikkinçi farzandimning oyoğida muammosi yöq edi, lekin negadir poliklinika ortopedi 2 marta körikda ham displaziya çiqardi. «Massaj kerak» derdi, ikki martadayam boşqa ortopedga körindik va muammo topmadik. 11 oyligida yurib ketdi, demak, qisman vraçlar ham buni biznesga aylantirib olişgan, massajning ziyoni yöq, lekin uning ortidan pul işlasa böladi ba’zi hollarda».
«Bolani 1 yoşgaça massaj qilişni, aslida, onalarga uqtiriş va örgatiş kerak. Massaj qon aylanişini yaxşilaydi, muskullar rivojlanişi va bolaning yaxşi harakatlanişi uçun foydali».
«Qizim 5 oyligida oyoğida tuğma suyak çiqişi borligini bildik. Vraçlar vaqtida davolanmasa, keyin operatsiya qilişga töğri kelişini aytişdi. 6 oy şina taqdik, 3 kurs massaj oldi. Natija yaxşi böldi».
«Qizim 3 oylik payti tonusi bor deb massaj olganman. Massajçi notöğri qilib qöygani uçun qizimning böğimlari böşaşib ketgan. Keyin 2 yoşgaça rosa massajlarga qatnadim. Aytmoqçi bölganim, malakali massajçini topiş kerak ekan».
«Çet elda massaj buyurişmaydi...»
Lekin çet elda Buyuk Britaniya, AQŞ, Janubiy Koreyada yaşovçi ayollar bu davlatlarda şifokorlar bolaga massaj buyurmasligini, faqatgina uy şaroitida özlari bolalarini massaj qilişlarini aytişdi.
«Koreyada köp özbek ayollarimiz massajçi qidirib yurişadi. Odatda, şu yerdagi rus ayollar massaj qilib qöyişadi. Lekin koreys doktorlar massaj haqida umuman gap oçmaydi, soğlom bolaga şart emas deyişgan. Şina taqqan biror bolani ham körmadim», deydi Janubiy Koreyada yaşovçi ona.
Massaj – davolaş muolajasi – mutaxassis javobi
Oliy toifali travmatolog-ortoped Farhod Aripovning qayd etişiça, ota-onalar ba’zi holatda şifokor bilan uçraşmasdan özlari töğridan töğri massajçilarga borib bolalarini massaj qildirişyapti. Bu juda notöğri. Sababi massaj – davolaş muolajasi va şuning uçun ham uni faqat şifokor buyurgan bölişi kerak. Şifokor buyursa, hamşira uni bajarişi kerak. Qolaversa, hozir massajga öqib olgan uy bekalari ham köp. Lekin massaj qiliş uçun avvalo hamşiralikka öqigan böliş lozim.
«Massajning 2 ta turi böladi: mustahkamlovçi va böşaştiruvçi. Tonusi bor bolalarga böşaştiruvçi, muşaklari böş bolalarga esa mustahkamlovçi massaj buyuriladi. Şifokor bilan maslahatlaşmasdan ba’zida ota-onalar özboşimçalik bilan massajni notöğri oladi va uning asoratlarini davolaşga töğri keladigan holatlar ham böladi», deydi şifokor.
Massajni neça kurs oliş kerak?
Farhod Aripovning sözlariga köra, massajni bolaning individual holatiga qarab qança kurs oliş kerakligini aytiş mumkin. Hozir ota-onalar örtasida bola to bir yoşga kirgunça 3-4 marta massaj oliş kerak degan fikr paydo bölgan. Lekin bu töğri emas, hammasi organizmning holatiga qarab belgilanadi.
Ba’zida bola endi yurişga harakat qilayotgan paytda uning tezroq harakatlanişi uçun massaj olişadi. Bunday holatda notöğri böşaştiruvçi massaj qilib qöyilsa, bola oyoqqa turmay qöyişi mumkin.
Massaj olinmasa, bolaga zarari bormi?
Şifokorning aytişiça, bolani professional massajçidan köra onaning özi massaj qilişi ham foydali. Sababi ona bolaning kayfiyati eng yaxşi paytini topa oladi. Onaning massaji bola uçun faqat foyda, qon aylanişini yaxşilaydi, örtadagi mehrni mustahkamlaydi.
«Ba’zi bolalarga massaj yoqmasligi ham mumkin. Masalan, tonusi bor bola massaj payti battar injiqlanişi mumkin. Xuddi organizmga dori yoqmasa, uni içişni töxtatiş zarur bölgani kabi bolaga ham massaj yoqmasa, uni davom ettirmaslik kerak. 10 kunlik massajning uçinçi kunida bola tinçlanib uni yaxşi kayfiyatda qabul qilsagina, davom ettiriş mumkin. Agar bola 3 kundan keyin ham massaj vaqti yiğlab bezovtalansa, uni töxtatiş kerak.
Bola soğligidagi muammo sabab ortopedik moslamalar, masalan, şina yoki ortopedik oyoq kiyim bilan davolanişga muhtoj bölişi mumkin. Lekin bunday vositalardan faqat va faqat bolaga zarur holatda malakali şifokor maslahati bilangina foydalaniş zarur. Agar şifokor kerak bölmagan holatda ortopedik vosita buyursa va undan foydalanilsa, bola qiynaladi.
Notöğri holatda şina taqilsa, bu yomon asoratlarga olib kelişi ham mumkin. Tajribamda şinani notöğri taqişgani sabab oyoğida çiqiş kuzatilgan bolalarni davolagan holatlar ham bor», deydi Farhod Aripov.
Beşik faqat soğlom bolaga foydali
Farhod Aripovning ta’kidlaşiça, çaqaloq tuğilgaç u ma’lum muddat taşqi dunyoga moslaşadi. Qöl, oyoqlari sekin-sekin rivojlanib, joylaşadi. Agar bola tuğilgandanoq birdaniga beşikka belanadigan bölsa va uning oyoq suyagida çiqişga moyillik bölsa, beşik unga faqat zarar böladi. Bolasini beşikda katta qilmoqçi bölgan ota-onalar u tuğilgandan 50 kunça vaqt ötgaç, ortoped körigiga olib borib, soğlomligiga, beşikka belaşga qarşilik yöqligiga işonç hosil qilişi zarur.
Farhod Aripov öz tajribasida beşikni isitiş tizimi muammo bölgan qişloq hududlarida yaşovçi ota-onalarga köproq tavsiya qilişini, unda ham bolaning soğligida muammo bölmasagina ruxsat berişini aytib ötdi.
Ota-onalar nimani bilişi kerak?
Farhod Aripov tavsiyalari:
D vitamini. Quyoşli davlatda yaşaganimiz bilan har bir çaqaloqqa tuğilgaç 2 haftalik bölgandan to 1,5 yoşgaça D vitamini içirişni boşlaş zarur. Bu vitamin bolaning suyaklari, tiş, tirnoq, soçlar yaxşi ösişiga, unda kalsiy yaxşi sörilişiga yordam beradi. D vitaminining me’yorini bolaning holatiga qarab, şifokor belgilab beradi.
Şifokor körigi. Ota-ona öz xotirjamligi, bola soğlom ösişi uçun bolani şifokor körigiga muntazam olib borib turişi, özboşimçalik bilan harakatlar qilmasligi zarur.
