Suv ustidagi shahar – Venetsiyada bir muddat kanallar quridi. Bunga iqlim o‘zgarishi sababmi?

“Kanallar shahri”, “Suzuvchi shahar” kabi nomlar bilan ataluvchi Italiyaning go‘zal shahri Venetsiya haqida eshitmagan odam bo‘lmasa kerak. Italiyaning shimoli-sharqida joylashgan shahar 118 ta kichik orollardan tashkil topgan va kanallar bilan ajratilgan. Shaharni 400 dan oshiq ko‘priklar bog‘laydi. Suv ustida qurilgan shahar turistlar uchun doim qiziq bo‘lgan.

Alohida orolchalardan tashkil topgan Venetsiya ko‘priklar bilan yaxlit holatga kelgan va suv transporti orqali istalgan manzilga borish mumkin.

Biroq Venetsiyaning o‘ziga xos manzarasi joriy yil qish fasli oxirida xavfda qoldi. Venetsiyaning mashhur kanallari qurishi kuzatilgan. Gap shundaki, Italiyaga qurg‘oqchilik xavf solyapti. Qish oylaridagi haftalab davom etgan qorsiz ob-havo iqlimshunoslar va ekologlarni tashvishlantirib qo‘ygan. Sababi bu qishda Alp tog‘lariga odatdagi me’yoriy qorning yarmidan kamrog‘i to‘plangan. Bu esa o‘tgan yilgi yozda kuchli qurg‘oqchilikni ko‘rgan olimlarning jiddiy xavotiriga sabab bo‘lyapti.

O‘tgan yili yozda Italiyada kuzatilgan kuchli qurg‘oqchilik sabab mamlakat shimolidagi 5 ta shtatda favqulodda holat e’lon qilingandi.

O‘tgan yilgi qurg‘oqchilik fonida Venetsiyada ham suv kamayib ketishi kuzatilgan. Suv sayozlashib ketgani sabab shaharning bir qancha mashhur kanallarida gondolalar, (suvda harakatlanadigan qayiq turi) suv taksilari, “Tez yordam” xizmati harakatlanishi imkonsiz bo‘lib qolgan.

Shaharning suvsizlanishiga qator omillar — yomg‘ir kam yog‘ayotgani, dengiz oqimlari kabilar sabab bo‘lgan deb hisoblanyapti.

Italiyani qiynayotgan qurg‘oqchilik

Italiya daryo va ko‘llarida kuchli suv yetishmovchiligi kuzatilyapti. Alp tog‘laridan boshlanib Adriatikagacha oqib boruvchi, Italiyaning eng uzun Po daryosida hozir odatiy holatiga qaraganda 61 foiz kam suv oqmoqda. O‘tgan yilgi qurg‘oqchilik paytidagi favqulodda holat ham aynan Po daryosi atrofidagi hududlarda e’lon qilingandi. Bu hududlarda Italiya qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining uchdan bir qismi yetishtiriladi.

Qish oxirida Italiya shimolidagi Garda ko‘lining suvi kamayib ketishi ko‘ldagi kichik orolcha San-Byajoga quruqlik orqali yetib borish imkonini bergan.

“Biz 2020/2021 yilning qishidan buyon kuchayib borayotgan suv tanqisligini boshdan o‘tkazyapmiz. Holat me’yorlashishi uchun shimoli-g‘arbiy hududlarda 500 millimetrlik suv sathini tiklashimiz kerak. Buning uchun bizga 50 kunlik yomg‘ir kerak”, deydi Italiyaning CNR ilmiy tadqiqot instituti iqlim bo‘yicha eksperti Massimilliano Paski.

To‘g‘ridan to‘g‘ri iqlim o‘zgarishiga bog‘liq emas

Garchi Venetsiyada suvsizlik kuzatilgan bo‘lsa-da, lekin bu aynan iqlim o‘zgarishi ta’siri emas, ko‘proq suv bosimi bilan bog‘liq holat sifatida baholangan variantlar ham bor.

Venetsiyada “akva alta” nomli suv to‘lqini mashhur. Bu yuqori sathli to‘lqin past havo bosimi bilan birlashganda sodir bo‘ladi. “Bassa marea” (past suv oqimlari) esa past to‘lqinlar va kuchli havo bosimining kuzatilishi bilan yuzaga keladi. Italiyada aynan Venetsiya kanallarida suv kamaygan fevral oyida kuchli havo bosimi kuzatilgan va bu Venetsiyadagi suv sathiga ta’sir qilgan bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun Venetsiyadagi suvsizlik iqlim o‘zgarishi hodisalariga to‘g‘ridan to‘g‘ri bog‘liq bo‘lmasligi mumkin. Sababi o‘tgan yozdagi qurg‘oqchilik davrlarida ham Venetsiya odatiy ko‘rinishini saqlab qolgan.