«Nimadir qilişga ojiz edim»: kuçli şamolda paraplan bilan 10 kilometr balandlikka çiqib ketgan ayol qanday tirik qolgandi?
|22:11 / 16.04.202328 2449 min
2007 yilda germaniyalik Yeva Visniyerska Avstraliyada paraplanda uçayotganda kuçli şamol turadi va uni osmonga olib çiqib ketadi. Ayol kislorod juda siyrak bölgan 10 km balandlikda huşini yöqotadi va -50 daraja sovuqda 40 minut qolib ketadi. Oradan biroz ötib muzlagan paraplan buklanib qoladi va ayol pastga qulay boşlaydi. 6 900 metrga kelib paraplan önglanadi. Ayol kuçli zarba tufayli huşiga keladi va amallab yerga qönadi.
Tarixda turli aviahalokatlar sababli baland osmondan qulab tirik qolgan odamlar ham bor. Jumladan, 1971 yilda germaniyalik Yuliana Kepke samolyot halokatga uçragandan söng uç ming metr balandlikdan qulab tuşib tirik qoladi.
1972 yilda sodir bölgan aviahalokatdan söng yugoslaviyalik Vesna Vuloviç ön ming metrdan, 1981 yilda SSSRda sodir bölgan aviahalokatdan söng Larisa Savitskaya beş ming metrdan qulab tirik qolişadi.
Şu bilan birga teskarisi, paraşyut yoki paraplan sporti bilan şuğullanuvçi sportçilarni kuçli şamol baland osmonga olib çiqib ketgan holatlar ham bor.
Ularning ayrimlari halok bölgan, ayrimlari möjiza tufayli tirik qolgan. Germaniyalik Yeva Visniyerska ana şunday hodisaga duç kelib, möjiza tufayli tirik qolganlardan biri hisoblanadi.
Yeva Visniyerska bilan sodir bölgan hodisa
Yeva Visniyerska polyak millatiga mansub bölib, u 1971 yilda Polşaning Nayse şahrida tuğilgan. Keyinçalik Yeva Germaniyaga köçib ötgan va şu davlat fuqaroligini olgan.
Yeva ösmir yoşida paraplanda parvoz qilişga qiziqib qoladi va ulğaygaç bu sport turi bilan professional tarzda şuğullana boşlaydi.
Ayol öz faoliyati davomida paraplan sport turi böyiça bir neça bor Germaniya çempioni bölgan. Turli xalqaro musobaqalarda bir qança sovrinlarni qölga kiritgan.
«Bir paytlar paraplan sporti bilan şuğullaniş xayolimga ham kelmagan. Men nima bilan band bölişni bilmasdim. Bir marta paraplanda uçdim va u meni virusday qamrab oldi. Şundan söng bu sport turi hayotim mazmuniga aylandi. Endi paraplanda uçiş uçun har qanday qiyinçiliklarga tayyorman»,
Mavzuga oid
degandi u öz intervyularida.
2007 yil fevral oyida Yeva Avstraliyaga boradi. Bu yerda paraplanda uçiş böyiça jahon çempionati ötkazilişi belgilangandi.
Sportçi Avstraliyadagi jahon çempionatida qatnaşa olmasligi ham mumkin edi. Gap şundaki, 2006 yilda u Alp toğlarining Şveytsariya hududida joylaşgan qismida baxtsiz hodisaga uçraydi. Öşanda ayolning tos suyagi sinadi.
Biroq Yevada jahon çempionatida iştirok etiş iştiyoqi kuçli edi. Olti oy deganda uning singan suyagi bitadi. Şundan söng ayol maşqlarga zör beradi va jahon çempionatigaça sport formasini tiklab oladi.
14 fevral kuni Yeva va dunyoning köplab davlatlaridan kelgan 200 nafar paraplançilar jahon çempionatidan oldin sönggi maşq parvozida uçiş uçun Avstraliyaning Yangi Uels ştatida yiğilişadi.
Öşanda havo bulutli, kuçsizroq şamol esib turgandi. Bunday ob-havo özgaruvçan böladi. Istalgan paytda şamol kuçayib paraplançilarni surib ketişi yoki kuçli yomğir yoğişi mumkin.
Şu sababli bunday havoda paraplanda uçiş birmunça xavfli hisoblanadi. Biroq maşq parvozi bölgani uçun musobaqa taşkilotçilari sportçilarga uçiş uçun ruxsat berişadi.
Sportçilar parvozini boşlaşadi. Yeva yana ikki nafar – avstraliyalik va xitoylik sportçilar bilan eng oxirida parvoz qiladi. Şu payt şamol kuçaya boşlaydi barça sportçilar yerga qaytib tuşişadi.
Biroq Yeva va xitoylik sportçi pastlaşga ulgurmasidan sekundiga 40 metr tezlikda esgan şamol ularni osmonga olib çiqib ketadi. Ularning yonida bölgan avstraliyalik sportçi esa pastlaşga ulguradi.
«Paraplan meni juda katta tezlikda tepaga olib çiqib ketarkan, nimadir qilişga ojiz edim. Öşa paytda özimni kuçli şamol u yoqdan bu yoqqa uçirib yurgan daraxt yaproğiday his qilardim. Men faqat dahşatdan qaltirardim. Şundoq yonginamda momoqaldiroq bölib, çaqmoq çaqardi. Öşanda böronning örtasida qolganimni va qölimdan heç narsa kelmasligini tuşundim. Oxirgi esimda qolgan narsa ötib bölmas qoronğilik böldi», degan edi keyinçalik hodisani eslab.
Barça sportçilar pastga tuşişgaç Yeva va xitoylik sportçining safda emasligini körib, ularni qidira boşlaşadi.
Şamol Yevani 9 946 metr balandlikkaça olib çiqib ketadi. Bunday balandlikda harorat -50 daraja sovuq, havoda kislorod juda siyrakligi uçun nafas oliş juda qiyin edi.
«Şamol osmonga olib çiqib ketar ekan, men Yaratgandan faqat qalin bulutlar orasidan çiqişni, pastga tuşib isinib olişni sörab duo qilardim. Tepada qiyin vaziyatda qolar ekanman, heç narsa qila olmasligimni bilib turardim. Faqat möjizadan umid qilardim va u sodir böldi», deb eslagandi ayol keyinçalik.
Ayol kislorod yetişmovçiligidan huşini yöqotadi va şu alfozda qariyb 10 ming metr balandlikda 40 daqiqa qolib ketadi. Keyinçalik şifokorlar ayol huşidan ketgani uning hayotini saqlab qolganini aytişadi.
Vraçlarga köra, kislorod siyrak bölgan -50 daraja sovuqda inson miyasi tez işdan çiqadi va u halok böladi. Yeva huşini yöqotgaç uning yurak urişi va boşqa a’zolarining işlaşi maksimal darajada sekinlaşadi. Ana şu ayolni halok bölişdan saqlab qoladi.
Yeva huşsiz holda balandlikda qolar ekan, maxsus kiyimning va paraplanning ustki qismini muz qoplay boşlaydi. Natijada paraplan oğirlaşib bukilib qoladi va soatiga 200 km tezlikda pastga qulaydi.
Bir neça minutda Yeva yer sathidan 6 900 metrgaça tuşib keladi. Şu payt paraplanning buklangan joyi töğrilanib, şönğiş tezligi birdaniga pasayadi.
Kuçli zarba tufayli ayol öziga keladi. U paraplan dastaklarida, kiyimining ustki qismida va közoynagida muz qotib qolganini köradi.
Haddan taşqari stress va kislorod yetişmasligiga qaramay, ayol öz tajribasiga tayanadi va pastga tuşişga harakat qiladi. Oradan 40 daqiqa ötgaç u momoqaldiroqli bulutlar orasidan çiqib olişga muvaffaq böladi.
Şundan söng ayol yerni kuzatişga muvaffaq böladi va kiçik fermani körib, öşa tomonga pastlay boşlaydi.
Parvoz boşlangandan söng 3 soat 30 daqiqa ötgaç ayol yerga qönişga muvaffaq böladi. Yeva yerga tuşgan paytda juda holsizlangan, huşi ham özida emasdi. Şu paytda unga jamoadoşi qönğiroq qiladi.
Biroq ayol zörğa telefonni olib javob berişga ulgurmasidan qönğiroq uziladi. Yeva jamoadoşiga özi turgan joy haqida yozib yuboradi. Ayolni parvozga start berilgan joydan 60 kilometr uzoqlikdan topişadi.
Yevani zudlik bilan şifoxonaga olib borişadi. Tekşirib körilganda ayol soğlom ekani, faqat tanasining ayrim qismlarini sovuq urgani ma’lum böladi. Jumladan, ikki quloğini butunlay sovuq urgandi.
Öşa kuni Yeva bilan birga parvoz qilgan 42 yoşli xitoylik sportçi bedarak yöqoladi. Ertasi kuni xitoylikning jasadi u parvoz qilgan joydan 75 kilometr uzoqlikdan topiladi.
Tekşiruvlarda xitoylik sportçi ham juda balandga çiqib ketgani va miyaga kislorod yetişmovçiligi ortidan halok bölgani oydinlaşadi.
Oradan bir hafta ötib jahon çempionati boşlanadi. Soğligida aytarli muammo bölmagan Yeva unda iştirok etiş uçun ruxsat oladi.
Musobaqaning oçiliş marosimida jahon çempionatlarini taşkillaştirib kelgan Godfri Venness Yeva bilan sodir bölgan hodisa haqida gapira turib şunday deydi:
«Yeva hozir tirik bölganlar orasida eng omadli ayol. Uning mö’jivaviy tirik qolişi xuddi lotereyadan ön marta ketma-ket yutiş bilan barobar. Yeva bilan sodir bölgan hodisagaça paraplançilar uçgan eng yuqori balandlik 730 metr edi. Endi bu rekord ham yangilandi».
Yeva haqida hujjatli film
2010 yilda Amerikaning ABC1 va Fransiyaning France 5 telekompaniyalari hamkorlikda Yeva haqida hujjatli film suratga olinadi.
«Börondagi möjiza» (Miracle in the storm) deb nomlangan filmda Yeva duç kelgan sinov va uning möjiza tufayli tirik qolgani haqida hikoya qilinadi.
Uşbu film Avstraliya kino instituti tomonidan ötkaziladigan tanlovda «Yilning eng yaxşi hujjatli filmi» nominitsiyasida boş mukofotni qölga kiritgan.
Yeva öşandan keyin ham köplab musobaqalarda iştirok etadi. U hozir 51 yoşda va hanuzgaça paraplanda uçiş musobaqalarida qatnaşib kelmoqda.
