Tel-Aviv bu kanalni Suvaysh kanaliga qarshi tijoriy rol o‘ynashdan tashqari, ko‘p qirrali loyihaga aylantirishni rejalashtirgan. U suv yo‘li atrofida kichik shaharchalar, mehmonxonalar, restoranlar va tungi klublar qurishni maqsad qilgan. Bir necha ekspertlar fikricha, Isroilning G‘azo sektoridan HAMASni yo‘q qilish istagi ortidagi sabablardan biri – Ben Gurion kanali loyihasini qurishga bo‘lgan qiziqishdir.
Ben Gurion kim?
David Ben-Gurion (1886-1973) – Isroilning asoschisi sifatida tanilgan polshalik taniqli sionist lider. U sionistik jangarilarga falastinliklarni o‘z yerlarida ommaviy portlatishga buyruq bergan va butun dunyodan yahudiy muhojirlarning Falastinga kirib kelishiga yordam bergan shafqatsiz odam sifatida tasvirlangan. U 1948 yilda Isroilning birinchi bosh vaziri lavozimida ishlagan.
Ben Gurion kanali qanday loyiha?
Ben Gurion kanali loyihasi 1960 yillarda Isroil tomonidan Qizil dengizni Aqaba ko‘rfazining janubi orqali O‘rta yer dengizi bilan bog‘lash loyihasi edi.
Marshrut Eylat port shahri va Iordaniya chegarasi orqali, Arava vodiysi orqali Negev (Naqab) tog‘lari va Iordaniya tog‘lari o‘rtasida taxminan 100 kilometr masofada va O‘lik dengiz havzasi oldidan g‘arbga burilib, vodiydan o‘tishi rejalashtirilgan edi. Keyin u G‘azo sektorini aylanib o‘tishi va O‘rta yer dengiziga ulanish uchun yana shimolga yo‘l oladi.
Isroil davlatining asoschisi Devid Ben-Gurion nomi bilan atalgan loyiha 1960-yillarning oxirida ishlab chiqilgan bo‘lib, Yevropa va Osiyoni bog‘lovchi asosiy yuk tashish yo‘li bo‘lgan Suvaysh kanaliga muqobil yo‘nalish yaratishga intildi.
Isroilni Ben Gurion kanalini qurishdan nima to‘xtatgan?
Ben Gurion kanalining taxminiy qiymati 100 milliard dollarni tashkil etadi, bu – Suvaysh kanalini kengaytirish va uning transport muammosini hal qilish uchun kerak bo‘lgan xarajatlardan ancha ko‘p.
AQShning 1960-yillardagi o‘rganishlariga ko‘ra, taxminiy reja – “Negev cho‘li bo‘ylab O‘lik dengiz kanalini qazish” uchun 520 ta yadro bombasidan foydalanishni nazarda tutgan. Unda har bir mil uchun 2 megatonli to‘rtta qurilma kerak bo‘lishi taxmin qilingan, bu “520 ta yadro” yoki 1,04 gigaton portlovchi moddalar deb hisoblangan. Bunday yuqori qazish xarajati uchun yadroviy qazish varianti taklif qilindi. Biroq yadroviy halokat xavfi bu maqsadning amalga oshmayotganining asosiy sabablaridan biridir.
