Avvaliga OAV mahalliy maishiy texnika ishlab chiqaruvchilarni qo‘llab-quvvatlash, ularga ko‘proq imtiyozlar berish va O‘zbekistonga maishiy texnika olib kirishda antidemping bojlari joriy etishni nazarda tutgan hukumat komissiyasi bayonnomasini e’lon qildi.
Shundan keyin bu boradagi alohida qaror qabul qilingani, unga asosan elektrotexnika sanoatidagi mahalliy ishlab chiqaruvchilarga imtiyozlarning yangi paketi tasdiqlangani ma’lum bo‘ldi.
– 1 fevraldan O‘zbekistonda rasmiy dilerlari va servis xizmati mavjud bo‘lmagan brendlarning maishiy texnika mahsulotlarini olib kirish taqiqlanadi. Bu nimani anglatadi va uning iqtisodiy oqibatlari qanday?
Shohruxxo‘ja Faxriddinxo‘jayev: Bu yangi tartib talab va taklifga ta’sir qiladi. Taklifga ta’siri deganda, maishiy texnika olib keladiganlar soni qisqarishni boshlaydi. Natijada bu narxlarga ta’sir qiladi. Iqtisodiyotda yo‘qotishlar kengayishni boshlaydi. Iste’molchilarning foydasi qisqaradi va umumiy iqtisodiyotga zarar keltirishni boshlaydi.
Salbiy ta’sir energetikaga ham yetib borishi mumkin. Chunki bizda hozir yangi ishlab chiqarilayotgan maishiy texnikalar energosamarador hisoblanib, energiya hajmini ko‘tarish uchun mo‘ljallangan. Biz energosamaradorlik bo‘yicha dunyoda juda past ko‘rsatkichlarga egamiz. Energosamaradorlik bu – energiyani iqtisodiyotda qanchalik samarali ishlatayotganimizni ko‘rsatadigan ko‘rsatkichdir. 2022 yilda qabul qilingan prezident qaroriga ko‘ra, 2022 yilda energiya hajmi 5 foizga yetkazilgan bo‘lsa, 2023 yilda 14 foizga yetkazilgan. Hozir biz nima qilyapmiz? Bu o‘zgarish ortidan maishiy texnikalar narxi oshadi, odamlarda eski maishiy texnikalarni energiya samarador texnikalarga almashtirishga rag‘bat yo‘qoladi. Natijada biz belgilangan targetga yeta olmaymiz.
Shundoq ham energetika bilan katta muammolarimiz bor. Eski maishiy texnikalar energiya samarador emas. Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti ma’lumotlarini olsak, bizda turar joy va tijorat binolari energiyaning qariyb 45 foizini, sanoat 21 foizini va transport 18 foizini iste’mol qiladi. Mamlakatlar o‘zining mahalliy ishlab chiqaruvchisini qo‘llab-quvvatlashi, ish o‘rinlarini yaratishi, innovatsiyalarni kengaytirishi chet el tajribasida ham bo‘lgan, lekin bu [imtiyozlar] faqat belgilangan doiraga beriladigan bo‘lsa, innovatsiya ham bo‘lmaydi, raqobat ham qisqaradi, energiya samarador bo‘lgan maishiy texnikalarga talab keskin pasayib ketishi mumkin.
