2023 yilda Turkiyaga eng ko‘p kelin bo‘layotgan xorijliklar ro‘yxatida o‘zbekistonliklar 1-o‘ringa chiqdi. Afsuski, bunda o‘zbek va turk xalqlarining tili, dini va qadriyatlari yaqinligidan tashqari, ko‘ngilni xira qiladigan yana bir omilning ham o‘rni bor: odam savdosining bir turiga aylangan “kelinlar biznesi”.
2023 yilda Turkiyada turmush qurgan har 10 nafar xorijlik kelindan bittasi o‘zbekistonlik bo‘lgan. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, o‘tgan yili Turkiyaga 31 029 nafar xorijlik kelin kelgan bo‘lsa, shundan 12 foizini o‘zbekistonlik xotin-qizlar tashkil etgan. 2022 yilda biz bu ro‘yxatda 2-o‘rinda bo‘lgan bo‘lsak, 2023 yilda 1-o‘ringa chiqdik. Ro‘yxatda 2– va 3-o‘rinlarda suriyaliklar va ozarboyjonliklar turishibdi.
O‘zbek-turk nikohlarining ko‘payishiga ikki millat vakillarining tili, dini, qadriyatlari o‘xshashligi sabab bo‘lishi mumkin. Lekin ko‘z yumib bo‘lmaydigan ba’zi ma’lumotlar ham bor. Bugun turk mediasida “Xorijlik kelinlar qurboni bo‘lgan kuyovlar” sarlavhasi ostida ko‘rsatuvlar ekranga chiqmoqda. Unda “o‘zbek kelinlari biznesi” paydo bo‘lgani haqida so‘z yuritiladi. Turkiyalik jurnalist Zohida Yetish o‘zbek kelinlar, ularga uylangan turk kuyovlar va ularni o‘zaro tanishtirgan o‘rtachilar haqida bir nechta turkum ko‘rsatuvlar e’lon qildi.
“Ular bu yerda shunday ishlarni qilishadiki, bo‘ydoq janoblarni topib, ularga o‘zbek qizlarining rasmlarini ko‘rsatishadi. Yoqtirgan qizlarini olib kelish uchun esa 120 ming lira olishadi. Aslida esa qizlar allaqachon kelishgan va ularni bir nechta uylarda saqlashadi. Bu uylarni ham aniqladik, bizda barcha ma’lumotlar bor. Ular tanishtiriladi va turmush qurishga ko‘ndiriladi. Bir muddat birga yashashgandan keyin, ayollar kuyovdan to‘yda beriladigan sovg‘alar, pullar va tillalarni qo‘lga kiritib yana o‘sha uyga qochib ketishadi. Endi ular boshqa shaharga yo‘l olishadi va u yerda yana bir boshqa kuyovga turmushga chiqishadi. Ular shunday qilib kuyovlar orasida aylanib yurishadi. O‘rtachilar kuyovlarga bu qizlarning birinchi marta turmushga chiqishi deb aytishadi. Lekin vaqt o‘tib qaralsaki, ularning hatto farzandlari ham borligi ma’lum bo‘ladi.
Ular ayollarni Istanbulga pullash uchun olib kelishadi, ammo ular buni bilishmaydi, bu yer ko‘zlariga go‘zal ko‘rinadi. Ishlagani keldim deb o‘ylashadi. Ammo bu ular o‘ylagan ish bo‘lib chiqmaydi. Biz hammaga mikrofon tutdik. Shunday ayollarga aldangan o‘nlab erkaklar kelishdi, men bunga ishonolmadim”,
