Aldanib qolmang: Turkiyadagi “kelinçak biznesi”

Eng yomoni, bu örtaçilar orqali turmuş qurgan kelinlarning köpçiligi kuyov bilan bir neça kun yoki bir neça oy yaşab, ajraşib ketişgan. Ketib qolişgan desak ham töğri böladi. Töygaça ançagina pul va tillalar sarflagan kuyovlar kuyib qolişganini aytişadi. Kelinlarni 3 nafar namanganlik ayollar, ya’ni örtaçilar topib berişgani haqida gapirişadi. Jurnalist körsatuvga murojaat qilgan erkaklarning qança zarar körgani haqida gapirib bergan:

“Mustafa özbekistonlik kelin bilan 180 kun birga yaşagan va 990 ming lira yöqotgan, Gökxan 54 kun, 350 ming lira, Serkan 3 kun, 250 ming lira, Veysel 28 kun, 460 ming lira, Hasan Huseyn 5 kun, 250 ming lira, Devlet 16 kun, 250 ming lira, Kadir 10 kun, 400 ming lira, Mevlud 45 kun, 600 ming lira”.

Murojaatçilar jami 3 mln 550 ming turk lirasi sarflaşgan. Bu 120 ming dollardan oşadi. Jurnalist bir guruh örtaçilar tomonidan “kelinlar guruhi” turk kuyovlar örtasida aylantirilayotganini, ya’ni bir kuyovdan ketib qolgan kelin boşqa bir kuyovga yana şunday pullanişi haqida aytadi.

Turkiyada yaşovçi vatandoşimiz Nargiza Önal bu holatning juda açinarli ekanini aytdi:

“Bu turmuş qurgan fuqarolarning orasida yolğondan turmuş qurgan, pul evaziga, majburlanib turmuş qurdirilganlar bor. Bundan 2-3 oy muqaddam özbek ayoli Istanbulda öz hamqişloqlarini pul evaziga turklarga turmuşga çiqişga undagan va ikkala tomondan ham – qiz tomondan ham, erkak tomondan ham pul olgan edi. Ya’ni buni biznesga aylantirib qöygan. Bu juda açinarli va jahlni çiqaradigan holat.

Qiz bola uyidan çiqib ketayotganda otasining, yaqinlarining şa’nini yelkasida olib çiqib ketadi. Çet elga çiqib ketayotganda esa butun vatanining şa’ni uning yelkasida böladi. Har bir xorijga turmuşga çiqayotgan qizlarimiz şunga yaraşa iş qilişlari kerak. Lekin buni köpçilik tuşunib yetmaydi”, – deydi u.

Bundan 2 yil oldin Kun.uz'ga xuddi şunday özbekistonlik ayollar tomonidan turk erkaklariga ikki marta sotib yuborilgan qiz murojaat qilgan edi. Uni ikki marta ham öz vatandoşlari 1000 dollardan “pullaşgan”.

Yaqinda Turkiyadagi “Özbek ayollari huquqini himoya qiliş” jamiyatiga 20 yoşli Özbekiston fuqarosi yordam sörab murojaat qildi. Murojaatga köra, taniş ayollar uni Turkiyada işlaş uçun çaqirişadi va borganidan keyin pasportlarini olib qöyib, turk erkakka turmuşga çiqişga majburlaşadi. “Unga tegib, 3-4 kun yaşab, keyin ketaverasan” deyişgan.

Turkiyalik jurnalist Zohida Yetişning körsatuvida iştirok etgan özbekistonlik Robiyaxon ham aldangan. U uç farzandi bilan yolğiz qolgaç, Turkiyadan iş qidiradi va örtaçilarga uçrab, turk erkakka turmuşga çiqadi.

“Men aslida Turkiyadan iş izlagan edim. Bir odam bor, bir farzandi bilan ajraşgan, seni bolalaring bilan qabul qiladi, deyişganda, yaxşi odam ekan deb öyladim. Boşida kiçkina farzandimni özim bilan olib ketaman, keyinçalik kattalarini ham olib kelaman deb öyladim. Lekin erim menga qul kabi munosabatda böldi. Içib kelib urar, zörlardi. Har kuni içardi, bolam bilan oç qolardik. Özlari issiq suvda yuvinib, menga faqat sovuq suvda yuvinişga ruxsat bor edi. Hatto boş yuvişimga şampun bermasdi. Bolamga qöşnilar eski-tuski kiyimlarini berişardi. Özbekistonda qolgan farzandlarim bilan gaplaşiş uçun telefon bermasdi hatto. Qoçib ketmoqçi böldim, lekin uddasidan çiqa olmadim. Qoçaman deb bozorga borib qoldim, menga u yerda vatandoşlarimiz yordam berişdi. Lekin meni yana uyga qaytarişdi va ahvolim battar oğirlaşdi. Meni uning qölidan jandarma qutqardi va hujjatlarimni undan olib berişdi. U xonadonda ötkazgan kunlarimni, azoblarimni bir umr unuta olmayman”, – deydi Robiya.

Körib turganingizdek, bu yerda ayollar ham erkaklardan kam jabr körmayapti. Ayni paytda, bu mauammo odam savdosining bir körinişi sifatida yuzaga çiqqaç, turk deputatlari va Turkiya huquq-tartibot idoralari tomonidan örganilmoqda.

Gulmira Toşniyozova,
Kun.uz