“Ğarbning geosiyosiy oçközligi kelişmovçiliklar boş sababi” – Putinning “Valday”dagi çiqişi

Putin nutqida sovuq uruş davriga ham töxtalib, AQŞning öşa vaqtdagi prezidentlari buni notöğri talqin qilgani, öz manfaatlarini közlagan holda dunyoni özgartira boşlaganini gapirdi. Rossiya prezidenti Ğarbni uyatsiz va misli körilmagan darajada geosiyosiy oçköz davlatlar, dedi. 

“Ğarbning uyatsiz va misli körilmagan geosiyosiy oçközligi bu – bizning tarixiy qarama-qarşiliklarimiz asl sababidir. Yugoslaviya, Iroq, Liviya va bugungi kunda Ukraina ham, bundan taşqari Yaqin Şarq fojiasini ham aytiş mumkin. Ğarbning özi ikkiyuzlamaçilik bilan Ikkinçi jahon uruşidan keyin insoniyat erişgan narsalar xavf ostida ekaniga işontirişga urinmoqda. Lekin tahdid ostida butunlay boşqa narsa, sovet ittifoqi parçalangandan keyin 20-asr oxiriga kelib Ğarb monopoliyasi tahdid sola boşladi. Lekin bir narsani aytmoqçiman, tarixdan bilganimizdek, monopoliyalar, albatta, tugaydi, bu monopolistlarning öziga ham zarar. Sportda bölgani kabi uşlab turiş uçun öynaş – doim mağlubiyatga olib keladi”, - Rossiya prezidenti.

Putinning tanqidlaridan BMT ham quruq qolmadi. Prezident «veto» tamoyilini asosiy öyinçilar manfaatlari himoyaçisi dedi. 

“Xöş, «veto» huquqi? Bu nima, «veto» huquqi nega yaratilgan özi? Xalqaro maydonda asosiy öyinçilarga yoqmaydigan, ularning manfaatlariga töğri kelmaydigan qarorlar qabul qilinmasligi uçunmi? Bu yaxşimi yoki yomon? Qarorlarni qabul qilişda tomonlardan biri tösqinlik qilişi bu yomon. Lekin kimgadir mos kelmaydigan qarorlarning ötmasligi yaxşi ham. Bu norma şunda nimani isbotlaydi? Muzokara xonasiga boring va gaplaşib oling, ma’no şu xolos”, - Vladimir Putin. 

Sessiyada sözga çiqqan Putin naqd 1 soat tik oyoqda turib, tinimsiz gapirdi. Söngra davra muhokamasi boşlandi. Zaldagilar prezidentga savollar berdi, dastlabki savol sun’iy intellekt xususida. Prezidentga köra, sun’iy intellekt bu iqtisodiyot rivojining eng muhim elementlaridan. Keyingi savollar texnologiya va ekologiya xususida böldi. Moderator Lukyanov Putindan Trampning saylangani, umuman olganda AQŞdagi prezidentlar bilan işlaş qanday bölişi xususida söradi. Putinga köra, u işlagan AQŞ prezidentlarining hammasi bir-biridan qiziq odamlar bölgan. 

“Bilasizmi, ularning hammasi qiziq odamlar. Dunyoning yetakçi davlatlaridan birida hokimiyat çöqqisiga çiqqan odam mutlaqo ahamiyatsiz, qiziq bölmagan inson bölişi mumkin emas. Xöş, nima böldi? Gap şundaki, AQŞning içki siyosiy madaniyati şunday – içkarida siyosiy kuraş tobora keskinlaşib bormoqda. Hozir davlat rahbarining muxoliflari qandaydir yöl bilan böğib qöyiş uçun har xil usullardan foydalanmoqda. Bunda asosan siyosiy bölmagan vositalar qöllanyapti. Esingizda bölsa, Buşga köp axboriy hujumlar bölgandi, u juda savodsiz, aqlsiz, nodon, degan. Aslida hammasi yolğon. Bizda u bilan juda köp qarama-qarşiliklar bor edi. Menimça, Rossiyaga bölgan munosabat oxir-oqibat ular tomonidan qilingan işlar yaşirin aralaşuvlar bor degan xulosani bergandi. Ammo şaxsiy nuqtai nazardan kelib çiqib aytaman, Buş Texasda gubernator bölgan. Texas murakkab ştat, ulkan, lekin u muvaffaqiyatli boşqargan. Men Buş bilan gaplaşdim, işontirib ayta olamanki, şu zalda ötirgan biror kimdan kam emasdi. Şaxsan uning uyida tunab qolganman, ota-onasi bilan ham uçraşdim, ikkalasi ham uning uyida edi. Öşa paytda u prezident emasdi, sobiq prezident edi. U menga samimiy aytdi, biz Moskvadagi olimpiya öyinlariga tösqinlik qila boşladik, keyin Rossiya bizdagi olimpiada öyinlariga tösqinlik qila boşladi. Bu bemanilik edi, dedi. Va mana şu işlar bugun ham davom etmoqda. Xalqaro olimpiya qömitasi bugun sirk artistlariga aylandi. Ular olimpiya harakatini öz qöllari bilan yöq qilmoqda. Tramp borasida gapirsam, unga özingiz xohlagan tarzda munosabatda bölişingiz mumkin. Uning suiqasd paytidagi harakati menda taassurot qoldirdi. U jasur odam bölib çiqdi. Inson aslida özini ğayrioddiy şaroitlarda körsatadi, Tramp jasur bölib çiqdi. Birinçi prezidentligi xususida esa bilmadim, menda uni har tomondan ta’qib qilişgan  va erkin harakatiga ruxsat berilmagan degan qaraş bor. U çapga, öngga qadam taşlaşdan, ortiqça söz aytişdan ham qörqardi”, - Vladimir Putin.

Sözi davomida Putin Trampni saylovdagi ğalabasi bilan tabrikladi, Amerika xalqi işongan har qanday davlat rahbari bilan hamkorlik qilişini bildirdi. Rossiya prezidenti şuningdek, AQŞ Yevropa ustidan nazoratni uşlab turişini, bu esa oxir-oqibat buyruqbozlik zanjiri zaiflaşişiga olib kelişini ham aytdi. Yevropa davlatlarining köpi öz manfaatlarini unutib, AQŞga foyda keltiruvçi işlarni qilyapti. Ukraina uruşi Vaşingtonga Yevropa davlatlari uçun yetakçilik rolini kuçaytiriş imkonini berdi, deydi u. 

Yadro qurollari siyosati böyiça gapirar ekan, buni nazoratga oliş oxirgi 20-30 yilgiga qaraganda murakkablaşganini aytdi. Qariyb 4 soat davom etgan muhokamada Putin bundan taşqari Rossiya dollarga qarşi kuraşmayotgani, kuraşmasligini, biroq zamon talablari yangi vositalar yaratişga majburlayotganini, Parij olimpiadasida dindorlarning his-tuyğulari haqorat qilinganini, çegaralar hisobga olinmagani, Şimoliy Koreya bilan qöşma harbiy maşğulotlar ötkazilişi mumkinligini ham qöşimça qilib ketdi.