“Akulalar dengiz sanitari” – yirtqiç jonzotlar bilan döst tutingan va ularni qutqarayotgan ayol haqida hikoya

Oradan ikki yil ötgaç u instruktordan suv ostiga şönğiş va akulalar bilan muloqot qilişni örgana boşlaydi. 1995 yilda Kristina Bagam orollaridagi suv ostiga sayohatni taşkillaştiruvçi firmada işlay boşlaydi. Keyinçalik uning özi suv ostiga şönğuvçilarga murabbiylik qiladi.

Şuningdek, Kristina suvosti ğorlariga sayohat qiluvçilarga yölboşçilik qiladi. 2011 yilda u Bagam orollaridagi suv ostiga şönğuvçilarning şon-şaraf zaliga kiritiladi.

Kristinaning hayotini özgartirgan hodisa

1996 yilda sodir bölgan bir hodisa Kristina Zenatoni juda hayratlantiradi va hayotini özgartirib yuboradi. Öşanda u Bagam orollarining eng şimolida joylaşgan Katta Bagam oroli atrofida suv ostiga şönğimoqçi bölib turganida yoniga yirtqiç akula keladi.

Akulaning oğzida baliqçilar işlatadigan yirik qarmoqning ilgagi sançilib turardi. U Kristinaga najot közi bilan boqar va göyoki yordam sörardi.

Kristina heç narsani öylamasdan suvga tuşadi va akula oğziga sançilib qolgan ilgakni çiqarib oladi. Bu paytda yirtqiç indamay turadi va ilgakdan ozod bölgaç suv ostiga tuşib ketadi.

Oradan bir neça kun ötgaç Kristina suv ostiga şönğiydi va akulalar galasiga duç keladi. Ular orasida özi ilgakdan xalos qilgan akula ham bor edi.

Akulalar Kristinaning atrofidan aylana boşlaydi. Vaziyat ança qaltis bölib, bunday paytda yirtqiçlar birdaniga hujumga ötişi va qizni ğajib taşlaşi ham mumkin edi.

Şunda Kristina qutqargan akula qandaydir ovoz çiqaradi va akulalar uning atrofida aylanişni töxtatişadi. Kristinaning taxminiça öşanda akula boşqa akulalarga oldilarida turgan qizni “döst” deb tuşuntirgan.

Ertasi kuni qiz suv ostiga tuşganda özi qutqargan akula uning oldiga boşqa bir akulani ergaştirib keladi. Uning oğziga ham qarmoq ilgagi suqilib qolgandi.

Kristina ikkinçi akulani ham ilgakdan xalos qiladi. Şundan söng u akulalar tödasi bilan döstlaşib qoladi. Suv ostiga tuşganda ular bilan birga suzadi.

Öşa hodisaga qariyb 20 yil böldi. Ötgan yillar davomida Kristina juda köp marta akulalarning oğziga sançilib qolgan ilgaklarni olib taşlaydi. Ularni halok bölişdan qutqaradi.

Akulalarga yordam kerak bölib qolganda Kristina suvda bölmasa, ular ovoz çiqarib ayolni çaqirişadi. U öşa ovozdan akulalarga yordam kerakligini darhol tuşunadi.

Ayol sönggi 20 yilda u turli akulalar oğzidan 300 dan ortiq qamoq ilgagini olib taşlagan va bu işi bilan dunyoga maşhur bölgan. Yovvoyi tabiat himoyaçilari Kristinani “Akulalar onasi” deb ataşadi.

Kristina akulalarning oldiga boriş çoğida, ular bilan birga suzayotganida yoki yordam berayotganida umuman qörquvni his qilmasligini aytadi.

Akulalar okean ekotizimi uçun muhim jonzot

Akulalar köpinça odamlarda qörquv uyğotadigan qonxör yirtqiçlar sifatida tasvirlanadi. Kristina bu stereotiplarni yöqotiş uçun tinimsiz işlaydi.

Uning ta’kidlaşiça, odamlarning qörquvi akulalarni yirtqiçlar sifatida notöğri tuşunişlaridan kelib çiqadi. Akulalar haqidagi bilimlar va rahm-şafqatni tarğib qiliş orqali u bu tuşunçalarni özgartirişga umid qiladi.

Kristina odamlarga akulalar haqida gapirib beriş uçun ommaviy tadbirlarda çiqiş qiladi. Hujjatli filmlar suratga oladi. Ijtimoiy tarmoqlar orqali ma’lumot beradi. Akulalar bilan muloqot qiliş uçun öz tajribasi bilan örtoqlaşadi.

Uning hikoyalari va videolari okeanlarni sof saqlaş uçun juda muhim. Ular boşqalarni suv dunyosini himoya qiliş uçun kuraşga qöşilişga undaydi.

Kristina öz ma’ruzalarida akulalarning ekologik ahamiyatini köp ta’kidlaydi. Uning aytişiça, akulalarni himoya qiliş Yerdagi hayot uçun muhim bölgan dengiz ekotizimlarining barqarorligini ta’minlaydi.

Jumladan, akulalar yirtqiçlar sifatida ma’lum turlarning haddan taşqari köpayişining oldini oliş orqali oziq-ovqat zanjirida muvozanatni saqlaydi. Kristina akulalarni suv dunyosining sanitarlari deb biladi.

Tabiat himoyaçisi va yoşlar uçun örnak

Kristina Zaneto juda faol tabiat himoyaçisi hisoblanadi. U suv dunyosidagi turli jonzotlarning ayovsiz ovlanayotganini aytib, bunga qarşi kuraşiş kerakligini ta’kidlaydi.

Jumladan, u dengizlar va okeanlarda baliq ovlaş qoidalarini kuçaytiriş va bu qoidalarga amal qilmaydiganlarga keskin çoralar köriş tarafdori hisoblanadi.

Kristinaning fidoyiligi butun dunyo böylab ğavvoslar, olimlar va hayvonlarni sevuvçilarni ilhomlantiradi. U öz iştiyoqi va bilimi bilan örtoqlaşar ekan, boşqalarni tabiatni muhofaza qiluvçi bölişga undaydi.

Kristina Zenatoning jasorati va mehr-şafqati nafaqat akulalar hayotini saqlab qolmoqda, balki odamlarning bu mavjudotlar haqidagi fikrini ham özgartirmoqda.

Kristinaning akulalar bilan öziga xos munosabati tarixi şuni körsatadiki, bu jonzotlar mehribonlikni tan oladi va unga mehr bilan javob bera oladi.

Şu sababli ham köp akulalar Kristina suv ostiga şönğiganda uni iliq kutib olişadi, hatto uning e’tiborini tortişga urinişadi. Bu özaro işonç Kristinaning gaplarini tasdiqlaydi: akulalar aqlsiz qotillar emas, balki riştalar yaratişga qodir murakkab mavjudotlardir.

Ğayrat Yöldoş tayyorladi.