Kelishmagan ikki ayol sabab buzilgan minglab oilalar. Qaynona-kelin ziddiyati qayerdan boshlanadi?

Ikki dunyo, ikki muhit

Kelin uchun yangi uy — yangi odamlar, yangi qoidalar, yangi muhit. Qaynona uchun esa bu uy — butun umri davomida qurgan “qal’asi”. Shuning uchun har ikkisida ham tabiiy himoya hissi ishlaydi: bir tomon o‘zini qabul qildirishni, ikkinchisi esa hukmronligini saqlab qolishni xohlaydi. Psixologlar buni “bu munosabat ko‘p hollarda “muhabbat yoki nafrat” emas, balki hokimiyat uchun ichkaridan kechayotgan kurash” deb atashadi.

Chunki kelin oilada o‘z o‘rnini topmoqchi bo‘ladi, qaynona esa uning bu harakatini tahdid deb qabul qiladi. Har ikkisi ham yaqinlikni xohlaydi, ammo hech biri bir qadam olg‘a chiqishga jur’at qilmaydi.

Tahlil va raqamlar

Sociology.uz markazi tomonidan o‘tkazilgan so‘rovnoma natijalariga ko‘ra:

·        yosh ayollarning 68 foizi qaynona bilan yashashni “stress manbai” deb baholaydi,

·        45 yoshdan oshgan ayollarning 70 foizi esa “hozirgi kelinlar hurmatni bilmaydi”, deb hisoblaydi.

Mana shuning o‘zidayoq ikki toifa: qaynona-kelinning fikrlari o‘zaro kelishmasligini ko‘rish mumkin. Bu ikki qarashning kesishuv nuqtasi — muloqot yetishmasligi.

Psixologlar fikricha, ko‘pincha erkak (o‘g‘il) bu munosabatdagi “ko‘prik” vazifasini bajarishi kerak bo‘ladi, ammo ko‘pchilik erlar bu roldan qochadi. Natijada ikki ayol bir-birini emas, ya’ni ikkita ayolning kelishuvini emas, raqibini ko‘radi.

Qanday yechim bor?

70–80-yillarda kelinlar qaynonaning so‘zini qonun deb bilgan bo‘lsa, hozirgi yoshlar erkin fikr, shaxsiy hudud va teng munosabatni talab qiladi. Bu — yomonlik emas, balki jamiyatdagi qiymatlar yangilanishi. Lekin bu o‘zgarishlarga kattalar ham, yoshlar ham tayyor emas. Natijada kelishmovchilik psixologik to‘qnashuvga aylanadi.

Bu holatdan chiqish uchun jamiyatda esa “kelin bo‘lish — xizmatchi bo‘lish emas” degan fikrni shakllantirish zarur. Qaynona-kelin o‘zaro empatiyaga muhtoj. Ya’ni ularda “men doim haqman”, “mening tajribam bor” degan emas, “biz bir oilamiz” degan tushuncha shakllanishi kerak.

Har bir oilada qaynona va kelin o‘zaro rollarini aniq belgilab olishi zarur, masalan, qaynona — tarbiyachi emas, maslahatchi sifatida qaralsa, kelin uni oson qabul qiladi. Yoki qaynonalar kelinni raqib emas hammaslak, yordamchi sifatida qarashsa, munosabatlar yengillashadi. Bu yerda erkak ularni nazorat qiluvchi emas, aksincha birlashtiruvchi vazifasini o‘tashi lozim. Qaynona va kelin — ikki avlod, ammo bir oila. Ulardan biri tushunishga, ikkinchisi kechirishga harakat qilsa, o‘rtada muammolar kelib chiqmaydi.