Harbiy tergov: Erondagi maktabga berilgan raketa zarbasi uçun AQŞ javobgar

• Ilgari bino yaqinida turgan qorovul minoralari olib taşlangan;

• Maktab uçun uçta ommaviy kiriş yöli oçilgan;

• Yer maydoni tozalanib, asfaltga öyin maydonçalari va sport maydoni çizilgan;

• Binoning devorlari moviy va puşti ranglarga böyalgan.

Bundan taşqari, Eron hukumati boşlanğiç maktab xarobalari yaqinida stol ustiga terib qöyilgan qurol qoldiqlarini taqdim qildi.

Naşr uşbu qoldiqlar AQŞda işlab çiqarilgan zamonaviy «Tomahawk» raketasining butlovçi qismlari ekanini aniqlagan.

Razvedka ma’lumotlaridagi nosozlik

Nişonlarni belgilaşda kömaklaşuvçi Mudofaa razvedka boşqarmasi (DIA) tomonidan taqdim etilgan «nişon kodlaş» ma’lumotlarida uşbu bino harbiy nişon sifatida körsatilgan. Uruşni nazorat qiluvçi Markaziy qömondonlikka şunday holatda topşirilgan.

Tergovçilar eskirgan ma’lumotlar qanday qilib Markaziy qömondonlikka yuborilganini yoki razvedkada yangilangan ma’lumotlar bor-yöqligini hali töliq tuşunmagan. Harbiy nişonni belgilaş öta murakkab jarayon bölib, köplab ofitserlar ma’lumotlarning töğriligini tekşirişga mas’uldir. Biroq uruşning dastlabki kunlari kabi şiddatli vaziyatlarda ma’lumotlar ba’zan qayta tekşirilmay qoladi.

Texnologiya va inson omili

Tergov doirasida xatoga biron bir sun’iy intellekt modeli yoki ma’lumotlarni qayta işlaş dasturlari sabab bölgan-bölmagani ham örganilmoqda.

Anthropic kompaniyasi tomonidan yaratilgan Claude kabi yirik til modellari nişonlarni bevosita yaratmaydi. Lekin, u Milliy geofazoviy razvedka boşqarmasining «Maven Smart System» va boşqa dasturlari bilan hamkorlikda harbiy razvedka ofitserlari uçun qiziqiş nuqtalarini aniqlaşda foydalaniladi. Ammo, rasmiylarning ta’kidlaşiça, uşbu xato yangi texnologiyalar emas, balki uruş davridagi odatiy, ammo fojiali inson xatosi oqibati bölişi ehtimoli yuqori.

Harbiy amaliyot ustidagi soya va Trampning munosabati

Umumiy xulosalardan şunga yaqin natija kutilgan bölsa-da, bu voqea AQŞning Erondagi harbiy amaliyotiga hozirdanoq soya soldi. Prezident Trampning harakatlari esa tergovni murakkablaştirmoqda.

AQŞ aybdorligini körsatuvçi hujjatlarni körib çiqqan rasmiylar bu holatdan xavotirda ekanliklarini bildirmoqda. Tergovning öta nozikligi va prezident Trampning “hodisada Eron aybdor” degan da’vosi sabab, manbalar ismlari sir qolişi şarti bilan ma’lumot berişgan.

Xususan, AQŞ Mudofaa vaziri Pit Hegset va boşqa ma’muriyat vakillari izoh berişdan boş tortgan bölsa, prezident Tramp bir neça bor aybni Eronga yuklaşga urinib kelmoqda.

«Mening fikrimça, körganlarimga asoslanib aytsam, buni Eron qilgan. Bilasizki, ularning öq-dorilari juda aniqlikdan yiroq», — dedi Tramp şanba kuni jurnalistlarga.

Duşanba kuni Trampdan nima uçun u ma’muriyatida Eronni ayblayotgan yagona rasmiy ekanligi söralganida, u: «Çunki men bu haqda hali yetarliça bilmayman», deb javob berdi. U notöğri tarzda Eronda ham «Tomahawk» raketalari bölişi mumkinligini iddao qildi.

Jurnalistlar çorşanba kuni ham Trampdan NYT’ning uşbu mavzudagi hisobotlari haqida söradi, u: «Men bu haqda bilmayman», - deb javob berdi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levit esa «New York Times öz hisobotida tan olganidek, tergov hali ham davom etmoqda», dedi.