O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida ilm-fan, innovatsiya va madaniy merosni uyg‘unlashtirishga qaratilgan yangi yondashuvlar shakllanmoqda. Shu jarayonlarda Ma’mun universiteti huzurida tashkil etilgan “Ilmiy-tadqiqotlar va innovatsion rivojlanish” markazi o‘zining kompleks tizimi va zamonaviy infratuzilmasi bilan alohida ajralib turadi.
Markaz zamonaviy binoda faoliyat yuritib, Buyuk Britaniyadagi Universal World Research Innovation Centre (UWRIC) modeli asosida taşkil etilgan. Uşbu model “izlaniş — innovatsiya — amaliyot” zanjirini yaxlit tizim sifatida şakllantirişga xizmat qiladi.
Ilmdan amaliyotgaça — yagona tizim
Markazning asosiy maqsadi — professor-öqituvçilar, tadqiqotçilar va talabalar salohiyatini birlaştirgan holda nazariy bilimlarni innovatsiyalar, patentlar va amaliy yeçimlarga aylantirişdir.
Bugungi kunda markaz tarkibida 19 ta bölim, laboratoriya va simulyatsiya markazlari faoliyat yuritmoqda. Ular quyidagi ustuvor yönalişlarni qamrab oladi:
- tarix va madaniy meros tadqiqotlari
- iqtisodiyot va moliya simulyatsiya markazlari
- axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt
- tibbiyot simulyatsiya markazlari
- psixologiya va salomatlik
- ta’lim va konferensiya infratuzilmasi
Bu tizim talabalarga nazariya va amaliyotni uyğunlaştirgan holda bilim oliş imkonini yaratadi.
TARIX YÖNALIŞI: “Ma’mun History” — ötmişni zamonaviy anglaş
Markazning eng öziga xos yönalişlaridan biri — “Ma’mun History” ilmiy tadqiqot markazidir. U ikki blokdan iborat bölib, tarixni ham ilmiy laboratoriyalar, ham interaktiv muzey orqali örganiş imkonini beradi.
1-BLOK: Ilmiy laboratoriyalar
Bu yerda tarix faqat nazariy emas, balki amaliy va tadqiqot asosida örganiladi.
Arxeologiya laboratoriyasi
Qazilma topilmalarni tozalaş, tasniflaş va saqlaş uçun möljallangan. Kelgusida 3D-skanerlaş va raqamlaştiriş texnologiyalari joriy etilişi rejalaştirilgan. Bunday yondaşuv British Museum va Smithsonian Institution kabi markazlarda keng qöllanadi.
Etnografiya laboratoriyasi
Milliy liboslar, hunarmandçilik va an’anaviy madaniyatni örganişga qaratilgan. Interfaol muhit orqali talabalar ilmiy muhokama va tahlil könikmalarini rivojlantiradi.
Raqamli tarix xonasi
VR texnologiyalari yordamida talabalar qadimgi şaharlar va sivilizatsiyalarni virtual tarzda örganadi. Bu “immersive learning” usuli Harvard University va Stanford University kabi universitetlarda keng joriy etilgan.
Ma’mun tarixi muzeyi
Bu muzey an’anaviy va raqamli körgazmalarni uyğunlaştirgan holda Xorazm tarixining uç muhim davrini yoritadi.
Qadimgi Xorazm sivilizatsiyasi
Bu ekspozitsiyada arxaik va antik davrdan ilk örta asrlargaça bölgan davrdagi Xorazm qal’alari,
Ayozqal’a va Tuproqqal’a maketlari, gologrammali vitrinalar orqali tarix jonli tasvirda namoyon böladi.
Gologramma texnologiyasi zamonaviy muzeylarda keng qöllanib, Hermitage Museum kabi muassasalarda ham joriy etilgan.
Ma’muniylar va Ma’mun akademiyasi
Bu bölim X–XI asrlardagi ilm-fan yuksalişiga bağişlangan.
Ma’mun akademiyasida faoliyat olib borgan allomalar tarixi yoritiladi.
Manekenlar, taxt rekonstruksiyasi va vizual elementlar orqali öşa davr muhiti qayta jonlantirilgan. Bu usul Topkapi Palace va Louvre Museum kabi muzeylarda keng qöllanadi.
Xonliklar davri
XIX–XX asr boşlaridagi Xiva xonligi tarixi maketlar, portretlar va fotosuratlar orqali namoyon etilgan.
Infokiosklar orqali taşrif buyuruvçilar mustaqil ma’lumot olişi mumkin. Bu texnologiya National Museum of Singapore va National Museum of Koreada standart hisoblanadi.
TARIX VA INNOVATsIYa UYĞUNLIGI
Ma’mun universitetida taşkil etilgan mazkur markaz — bu oddiy ilmiy yoki muzey loyihasi emas. Bu:
- ilmdan innovatsiyaga
- innovatsiyadan amaliyotga
- amaliyotdan esa tarixni anglaşga olib boradigan tizimdir
Bu yerda tarix faqat örganilmaydi — u his etiladi, tahlil qilinadi va zamonaviy fikr bilan uyğunlaştiriladi.
Ma’mun universiteti — bugun nafaqat ta’lim maskani, balki ilm, innovatsiya va milliy meros uyğunlaşgan ilmiy-ma’rifiy markaz sifatida şakllanmoqda.
Ma’mun universiteti axborot xizmati
Reklama huquqi asosida
