Dunyoning eng qudratli 2 kişisi yana uçraşiş arafasida. Kutilmalar qanday?

• Xitoy tomoni Boeing samolyotlari;
• AQŞ mol göştini (beaf);
• AQŞning soya loviyalarini (soybeans) sotib olişi;
• Investitsiya kengaşi (Board of investment);
• Savdo kengaşini (Board of trade) taşkil etiş kiradi.

Uşbu ikki tuzilma Qöşma Ştatlar va Xitoy örtasida milliy xavfsizlik borasida xavotir uyğotmaydigan iqtisodiy almaşinuv yönalişlarini belgilab berişi nazarda tutiladi.

Xitoyliklar esa «Uçta T» (Three T's) deb atalgan masalalarga urğu bermoqda:

• Tariflar;
• Texnologiya;
• Xitoy öz hududi deb da’vo qiladigan Tayvan masalasi.

Pekin ötgan yilgi savdo sulhini uzaytirişni va ilğor yarimötkazgiçlarga nisbatan eksport nazoratini yumşatişni talab qilişi ehtimoli bor.

Şuningdek, «Tayvanning Xitoydan ajralib çiqişiga heç qaçon yöl qöymasligini» aytgan Si – uşbu orolga AQŞning qöllab-quvvatlaşini kamaytirişga undaşi kutilmoqda. Donald Tramp esa Pekinni eronliklarni Hörmuz böğozini qayta oçişga köndirişga çaqirişi kutilmoqda.

Tomonlar sun’iy intellekt bilan boğliq xavf-xatarlarni boşqariş böyiça hamkorlik masalasini muhokama qilişlari kutilmoqda.

Bundan taşqari, Tramp fevral oyida 20 yillik qamoq jazosiga hukm qilingan honkonglik faol Jimmi Lay işini örtaga taşlaşini aytgan. Boşqa masalalar qatoriga: Xitoyning yadroviy qurollarini köpaytirişi, Janubiy Xitoy dengizidagi xavfsizlik va AQŞga fentanil oqimini kamaytiriş kabilar kiradi.

Qanday ehtimoliy natijalar kutilmoqda?

Naşrning yozişiça, Tramp «döstim» deb ataydigan Si bilan munosabatlari haqida odatda maqtanib keladi. U Qöşma Ştatlarda Xitoy sarmoyasi köpayişini e’lon qilişga iştiyoqmand. Xuddi ötgan yili boy arab davlatlaridan trillionlab dollarlik va’da olib kelganidek.

Biroq, ikki tomon yirik iqtisodiy kelişuvga erişişi yoki çuqur kelişmovçiliklarni hal etişi borasida kutilmalar yuqori emas. Sarmoyalar böyiça qator kamtarona kelişuvlar va ötgan yilgi vaqtinçalik savdo sulhining uzaytirilişi – eng ehtimoliy natija hisoblanadi.

Uşbu uçraşuv yanada köproq muloqotlar uçun boşlanğiç nuqta bölib xizmat qilişini aytdi. Amerikalik rasmiylarning ta’kidlaşiça, ikki yetakçi bu yil jami tört marta uçraşişi mumkin.

Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazining «China Power» loyihasi direktori Bonni Linning sözlariga köra: «Xitoyning 'içida' hamon Qöşma Ştatlarga nisbatan çuqur şubha hissi mavjud».

Şu bois, uşbu sammit har ikki tomon uçun raqobat davom etayotgan bir paytda boşqa mamlakatga qaramlikni kamaytiriş uçun vaqt yutiş usuli hamdir.

Nimalar xalaqit berişi mumkin?

Erondagi uruş böyiça tortişuvlar muzokaralarga putur yetkazişi mumkin. Ötgan oy Si Jinping Trampning ismini aytmagan holda, Amerika prezidentining xalqaro huquqni pisand qilmasligini «örmon qonunlariga qaytiş» deb tanqid qilgandi.

Şunga qaramay Xitoy Eron rasmiylarini Qöşma Ştatlar bilan muzokara ötkazişga undayapti, ammo uruşni hal qilişga yordam beriş uçun köproq iş qilişdan özini tiyib turibdi. Pekin nazdida bu uruş – Vaşingtonning muammosi.

Xitoy taşqi işlar vaziri Van I şu hafta Pekinda özining eronlik hamkasbi Abbos Aroqçi bilan uçraşdi. Xitoy boş diplomati böğozni oçiş uçun köproq harakat qilişga çaqirdi. Şu bilan birga Xitoy Eronning «yadro energiyasidan tinç maqsadlarda foydalaniş böyiça qonuniy huquqi»ni qöllab-quvvatlaşini aytdi.

Bugunga kelib Xitoy ham, AQŞ ham iqtisodiy uruş qurollarini kuçaytirmoqda. Xususan, aprel oyida AQŞ Ğaznaçiligi Eron neftini sotib olgani uçun Xitoyning neftni qayta işlaş zavodiga sanksiyalar joriy qildi. Xitoy esa öz kompaniyalariga uşbu sanksiyalarga rioya qilmaslikni buyurdi. Şuningdek, rasmiy Pekin hukumat organlariga xorijiy kompaniyalar hamda hukumatlarni tergov qiliş vakolatini beruvçi qoidalarni işlab çiqdi.