SIPRIʼning 2026 yilgi yillik hisobotida qayd etilishicha, AQSh, Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya, Xitoy, Hindiston, Pokiston, Shimoliy Koreya va Isroil kabi to‘qqizta yadroviy davlat 2025 yil davomida o‘z yadroviy dasturlarini modernizatsiya qilishni davom ettirgan.
Mutaxassislar hisob-kitobiga ko‘ra, 2026 yil yanvar holatiga dunyoda jami 12 ming 187 ta yadroviy jangovar kallak mavjud bo‘lgan. Ularning qariyb 9 ming 745 tasi ehtimoliy qo‘llash uchun saqlanmoqda. Shuningdek, 4 mingdan ortiq jangovar kallak raketa va samolyotlarga joylashtirilgan, 2,1–2,2 mingtasi esa yuqori jangovar tayyorgarlik holatida turibdi. Bu zaxiralarning deyarli barchasi Rossiya va AQSh hissasiga to‘g‘ri keladi.
Qurolsizlanish davri yakunlanmoqda
Hisobotda ta’kidlanishicha, sovuq urushdan keyingi davrda Rossiya va AQSh eski yadroviy qurollarni yo‘q qilish bo‘yicha amalga oshirgan ishlar yangi qurollar joylashtirish sur’atidan yuqori bo‘lgan. Bu esa global yadroviy arsenalning yilma-yil qisqarishiga olib kelgan.
Biroq SIPRI ekspertlari fikricha, bu tendensiya endi o‘zgarmoqda. Eski qurollarni demontaj qilish sur’ati pasaymoqda, yangi tizimlarni joylashtirish esa tezlashmoqda.
Institutning ommaviy qirg‘in qurollari bo‘yicha dasturi katta ilmiy xodimi Xans Kristensenning ta’kidlashicha, yadroviy davlatlar qurolsizlanish bo‘yicha olgan majburiyatlarini ikkinchi darajaga surib qo‘ymoqda.
Uning fikricha, davlatlarning yadroviy kuchga tayanishi qurollanish poygasini yanada kuchaytirib, yangi xavf-xatarlarni yuzaga keltirmoqda.
Rossiya va AQSh hanuz yetakchi
Hisobotga ko‘ra, dunyodagi barcha yadroviy kallaklarning qariyb 83 foizi Rossiya va AQSh hissasiga to‘g‘ri keladi.
2025 yil davomida ikki davlatning harbiy zaxiralari sezilarli o‘zgarmagan bo‘lsa-da, keng ko‘lamli modernizatsiya dasturlari kelajakda arsenallarning yanada o‘sishiga olib kelishi mumkin.
SIPRI ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiyaning «Sarmat» qit’alararo ballistik raketa sinovlaridan biri muvaffaqiyatsiz yakunlangan. Shu bilan birga, yadroviy dvigatelli «Burevestnik» qanotli raketasi 14 ming kilometrdan ortiq masofaga uchish bo‘yicha muvaffaqiyatli sinovdan o‘tgan.
Tashkilot shuningdek, Rossiya Belarus hududida «Oreshnik» o‘rta masofali raketa tizimi uchun yangi baza qurishni boshlaganini qayd etgan.
