4-5 qavatli uylar ham renovatsiyaga tushishi mumkin – Adliya vazirligi vakili bilan suhbat

O‘zbekistonda shaharsozlik renovatsiyasiga oid qonun qabul qilindi. Endi eski uy-joylar va mahallalar o‘rnida yangi turar joylar, yo‘llar va infratuzilma qurilishi mumkin. Ammo renovatsiya deganda odamlarning xayoliga birinchi navbatda boshqa savollar keladi: qaysi uylar buzilishi, mulkdorlar roziligi va kompensatsiyalar...

Kun.uz bu boradagi savollar bilan qonun loyihasi muallifi bo‘lmish Adliya vazirligiga murojaat qildi. Savollarimizga vazirlikning Iqtisodiy qonunchilik boshqarmasi bo‘lim boshlig‘i Jamshid Mirzayev javob berdi.

— Qonunda renovatsiya uchun mulkdorlarning kamida 4/5 qismi roziligi talab qilinyapti. Agar qolgan 1/5 qismi rozi bo‘lmasa, ularning mulk huquqlari qanday himoya qilinadi va amalda qanday mexanizm ishlaydi?

— “Shaharsozlik renovatsiyasi to‘g‘risida”gi qonunda fuqarolarning uy-joyi buzilishi uchun o‘sha uyda yashaydigan aholining 4/5 qismi emas, to‘liq hammasining roziligi kerak. 4/5 qismi degani – renovatsiya loyihasini hokimiyatlar tomonidan shakllantiriladigan ro‘yxatga kiritish uchun beriladigan rozilik nazarda tutilgan.

Uy-joyi buzilishi uchun har bitta fuqaro bilan alohida shartnoma imzolanadi. Ularning huquqlari kafolatlanib, mulkdorlarga belgilangan tartibda kompensatsiya berilgandan keyin uy buziladi. Norozilik holatlari bo‘lishi mumkin, bunday holatlarda qonunda alohida mexanizm ko‘rsatilgan: sud orqali renovatsiya hududidagi uylarni buzish masalasi.

Bunda sudyalar uchun alohida mezonlar ko‘rsatib o‘tilgan. Uy joylashgan hudud renovatsiya hududiga to‘g‘ri kelganligi, fuqarolar yashab turgan uy-joylarning avariya holati va hayot uchun xavflilik darajasi yuqori bo‘lganidan kelib chiqib, sudlar tomonidan qaror qabul qilinadi va shu tartibda uylar buziladi. Bunda ham fuqaroning mulk huquqi ta’minlanib, bozor qiymatida kompensatsiya to‘lanadi.

— Renovatsiyaga tushadigan faqat 2-3 qavatli uylarmi yoki 4-5 qavatlilari ham bormi? Ularning dastlabki ro‘yxati bormi, ochiq platformaga joylanadimi?

— “Shaharsozlik renovatsiyasi to‘g‘risida”gi qonunda alohida bob sifatida keltirilgan: shaharsozlik renovatsiyalari loyihalarining yagona portali bo‘ladi.

Bu portal taklif etilgan va amalga oshirilayotgan barcha renovatsiya loyihalarini qamrab oladi. Tashabbus sifatida chiqqandan to amalga oshirilguncha bo‘lgan hamma jarayonlar shu portal orqali raqamli, shaffof tarzda ko‘rsatib o‘tiladi.

Renovatsiya loyihasiga tushadigan uy-joylarning mezoniga keladigan bo‘lsak, unda qavatlar bo‘yicha alohida ko‘rsatib o‘tilmagan. Muhimi, shaharsozlik hujjatlari, ya’ni bosh rejaga ko‘ra hudud renovatsiyaga tushgan bo‘lsa, u hududdagi ikki-uch qavatli ham, to‘rt-besh qavatli uylar ham, bir qavatli noturar obektlar ham barchasi renovatsiya doirasida qayta buzilib, qayta qurilishi mumkin.

— Avvalgi qurilish loyihalarida kompensatsiya miqdori va baholash jarayonlari bo‘yicha ko‘plab e’tirozlar bo‘lgan. Yangi qonunda mulkning bozor qiymati adolatli baholanishini kim va qanday kafolatlaydi?

— Avvalgi renovatsiya loyihalarining tartib-taomili hozirgi renovatsiya to‘g‘risidagi qonunda belgilangan darajada mukammal yozilmagan edi. Hozirgi qonunda baholash tartibi alohida ko‘rsatib o‘tilgan: mustaqil baholash tashkilotlari jalb qilinishi, xalqaro baholash tashkilotlarini ham jalb qilish mumkinligi, bundan tashqari davlat tomonidan baholanishi, ya’ni Davlat aktivlarini boshqarish agentligi huzurida tashkil etilgan umumiy baholovchi tashkilot tomonidan ham baholanishi belgilab o‘tilgan.

Ya’ni uch xil baholovchi tashkilotdan birini fuqaro o‘z xohishiga ko‘ra jalb qilib, uy-joyini baholatishi mumkin va o‘sha baholangan summa bo‘yicha kompensatsiya to‘lovlari amalga oshiriladi.

— Renovatsiya doirasida quriladigan yangi uylar va infratuzilma uchun yagona standartlar belgilanadimi? Masalan, yashil hududlar, avtoturargoh, maktab va bog‘cha kabi ijtimoiy obektlar bo‘yicha majburiy talablar bo‘ladimi?

— Renovatsiya to‘g‘risidagi qonunda alohida moddasi bor. Bu moddada ko‘rsatib o‘tilganki, renovatsiya bu faqat uy-joyni buzib qurish emas, bu – hududni rivojlantirish. Ya’ni bugungi kunda misol qilib oladigan bo‘lsak, ikki qavatli ikkita uy joylashgan hudud bor. O‘sha ikkita ko‘p kvartirali uy-joyda aytaylik 50 ta xonadon bor. Ana shu 50 ta xonadon buzilib, o‘rniga 7 yoki 9 qavatli uy-joylar qurilgach, aholi soni ko‘payadi. Aholi soni ko‘payishi sabab hududning infratuzilmasini ham to‘g‘rilash kerak: oqar suv va kanalizatsiya tizimi tarmog‘ini yangilash va hokazo. O‘sha aholi soniga mos, to‘g‘ri keladigan bog‘cha, maktab, poliklinika ham qurish kerak bo‘ladi.

Bundan tashqari, yashil hududlar, bolalar bog‘chasi, avtomobil turar joylari – barcha-barchasi qurilishi kerak. Qonunda alohida ko‘rsatib o‘tilgan normalardan biri – har bitta renovatsiya hududining kamida 25 foizi yashil hududlar bilan qoplanishi kerak.