Tramp NATOda: Ispaniya bilan savdoni uzish va Grenlandiyani egallash da’vosi

8 iyul kuni Turkiya poytaxti Anqarada so‘zlagan nutqida prezident Donald Tramp ittifoqchilarini Eronga qarshi urushni qo‘llab-quvvatlamayotgani uchun qattiq tanqid qildi. Shuningdek u Ispaniyani NATOdagi «juda yomon hamkor» deb atadi hamda AQSh moliya vaziri Skott Bessentga Madrid bilan barcha savdo-sotiqni to‘xtatishni buyurdi.

«Ispaniya — umidsiz holat. Biz endi Ispaniya bilan hech qanday savdo-sotiq qilishni xohlamaymiz», dedi Tramp.

.@POTUS: "Spain is a wasted cause. We don't want to do any trade business with Spain anymore by the way... Spain is a terrible partner in NATO. They don't participate, they don't pay. I don't want anything to do with Spain." pic.twitter.com/3prqux6p54

— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) July 8, 2026

«Aytgancha, men buni to‘xtatishni istayman. Ispaniya NATOdagi juda yomon hamkor. Ular [tadbirlarda] qatnashmaydi, pul to‘lamaydi. Ispaniya bilan hech qanday aloqam bo‘lishini xohlamayman. Ispaniya bilan barcha savdo-sotiqni, jumladan tashriflarni ham to‘xtating… Keyin ularning qanday yugurib qaytib kelishini tomosha qiling», deya Trampning so‘zlarini keltirmoqda Reuters.

Vashington va Madrid o‘rtasida anchadan beri kelishmovchilik davom etmoqda, chunki Ispaniya Trampning Yevropa davlatlari harbiy xarajatlarni keskin oshirishi va o‘z mudofaasi uchun o‘zlari pul to‘lashi haqidagi talablarini ochiqchasiga rad etib kelmoqda.

Bundan tashqari, Ispaniyaning sotsialistik rahbariyati AQShga Eron urushi davomida o‘z havo hududidan yoki uning hududidagi bazalardan foydalanishga ruxsat bermagan.

Grenlandiya masalasi

Tramp, shuningdek, o‘z mamlakati Daniyaning yarim avtonom hududi bo‘lgan Grenlandiyani nazorat qilishini talab qildi va ittifoq ichida keskinlik keltirib chiqargan masalani yana kun tartibiga qaytardi.

«Grenlandiya Amerika Qo‘shma Shtatlari uchun juda muhim, ammo Daniya uchun muhim emas», dedi u.

«Aslida, Daniya bir kundan kamroq vaqt ichida natsistlar tomonidan bosib olinganda — Hitler ularni bir kunda mag‘lub etib, nazoratni qo‘lga olganda — ular bizdan Grenlandiyaga g‘amxo‘rlik qilishimizni so‘rashgan. Biz Grenlandiyani himoyamizga olganmiz, keyin esa ahmoqlik qilib uni qaytarib berganmiz", dedi Tramp.

Ispaniya va Daniyaning munosabati

Ispaniya bosh vaziri ma’muriyati Madrid Trampning so‘zlarini xotirjamlik bilan qabul qilayotgani va buni «odatiy hol» sifatida baholayotganini ma’lum qildi.

Bayonotda aytilishicha, Ispaniya AQSh bilan mavjud ijtimoiy, madaniy va iqtisodiy munosabatlarni o‘zgartirish niyatida emas. Shuningdek, unda eslatib o‘tish joiz bo‘lgan uchta jihat sanab o‘tildi:

• AQSh Ispaniya bilan savdoda profitsitga ega – ya’ni, bu savdo munosabatlaridan AQSh ko‘proq foyda ko‘radi;

• Yevropa Ittifoqi bojxona va savdo ittifoqi hisoblanadi, unda alohida a’zo davlatlarni yakka tartibda ajratib ko‘rsatish yoki jazolash mumkin emas. Buni Yevropa Komissiyasi ham bir necha bor ta’kidlagan;

• Iqtisodiy aloqalar hukumatlar emas, balki xususiy kompaniyalar tomonidan o‘rnatiladi.

Ispaniya sog‘liqni saqlash vaziri Monika Garsiya esa keskinroq fikr bildirdi. «Biz ko‘p tomonlama munosabatlar va tinchlikni himoya qiladigan suveren, demokratik davlatmiz. Diplomatiyani qo‘rqitish va bezorilik bilan chalkashtirib yuborish haqiqatda dahshatli holatdir», deb yozdi u.

Daniya Bosh vaziri Mette Frederiksen esa Grenlandiya sotilmasligi yoki berib yuborilmasligini yana bir bor ta’kidladi. «Biz NATOning har bir qarichini, jumladan, o‘z hududimizni ham himoya qilishga tayyormiz», dedi u.

Trampning so‘zlariga munosabat bildirgan NATO diplomatlaridan biri shunday dedi: «AQSh prezidenti o‘rtaga tashlayotgan har bir savolga javob aniq: ko‘proq Yevropaga tayanadigan NATO barpo etish kerak. Anqarada aynan shu ishni qilyapmiz».

Tramp sammitga soya solmoqda

Anqarada Tramp yana Yevropa davlatlarini urush paytida AQSh kuchlariga o‘z havo hududidan va uning hududidagi bazalardan foydalanishga ruxsat bermaganlikda aybladi.

Yevropalik rasmiylarning ta’kidlashicha, iqtisodiyotni larzaga keltirgan ushbu urush oldidan ulardan maslahat so‘ralmaganiga qaramay, AQSh kuchlari oldida va’da qilingan majburiyatlar asosan bajarilgan.

Reutersʼning yozishicha, Trampning Eron bilan tuzilgan kelishuv yakunlanganini e’lon qilishi – yevropalik yetakchilar birdamlikni hamda Ukrainani qo‘llab-quvvatlashni namoyish etishga umid qilgan sammitga soya soldi.

Tramp o‘zining kutilmagan bayonotlarini asosan NATO Bosh kotibi Mark Ryutte bilan birga chiqishida ovoza qildi.

Ryutte Trampning mudofaa xarajatlari, Eron va Grenlandiya borasidagi xavotirlarini sidqidildan yumshatishga harakat qildi. Ayni paytda ushbu muammolarni kun tartibiga olib chiqqani uchun prezidentni ko‘klarga ko‘tarib maqtab turdi.

Ushbu bayonotlar, shuningdek, Yevropa mamlakatlari harbiy xarajatlarni oshirish bo‘yicha mas’uliyatni o‘z zimmalariga olgani haqidagi xabarlarga ham putur yetkazdi. Nashrning yozishicha, seshanba kuni mudofaa sohasida kamida 50 milliard dollarlik yangi tashabbuslar e’lon qilingandi.