Nyu-Yorkda o‘tkazilgan yig‘ilishda XJSga a’zo 125 davlatdan 82 tasi Xonning iste’fosini yoqlab ovoz berdi. 13 davlat bunga qarshi chiqdi, 15 davlat esa betaraf qoldi.
Yig‘ilish AQSh hududida o‘tkazilgani ham e’tiborga molik. Qo‘shma Shtatlar Xalqaro jinoyat sudini ta’sis etgan Rim statuti ishtirokchisi emas va avval XJSning ayrim mansabdor shaxslariga qarshi sanksiyalar ham joriy qilgan.
Karim Xonning o‘zi Nyu-Yorkdagi yig‘ilishda ishtirok eta olmagan. Bunga AQSh tomonidan unga nisbatan joriy etilgan sanksiyalar sabab bo‘lgani aytilmoqda.
56 yoshli britaniyalik huquqshunos Karim Xon bir yildan ortiq vaqt oldin o‘ziga nisbatan jinsiy tegajog‘lik bilan bog‘liq ayblovlar paydo bo‘lishi ortidan vakolatlarini vaqtincha topshirgan edi. U ayblovlarni inkor qilib, tekshiruv bilan hamkorlik qilishga tayyorligini bildirgan.
Xonga nisbatan ayblovlar qanday paydo bo‘lgan?
2024 yil may oyida OAV XJSning kadrlar bo‘limi Karim Xonga nisbatan tekshiruv boshlagani haqida xabar bergan.
OAV ma’lumotlariga ko‘ra, Xonning yordamchilaridan biri hamkasblariga bosh prokuror unga nisbatan nomaqbul xatti-harakatlar qilganini aytgan. Shundan so‘ng XJSning ichki nazorat organi dastlabki tekshiruvni boshlagan.
Biroq ehtimoliy jabrlanuvchi o‘sha paytda rasmiy shikoyat berishni istamagani sababli tekshiruv bir necha kundan keyin to‘xtatilgan.
Keyinchalik ayol o‘z qarorini o‘zgartirib, Karim Xonga nisbatan ayblovlarini ochiq ravishda bayon qilgan.
OAV ma’lumotlariga ko‘ra, Sara ismli Malayziya fuqarosi 2017 yildan buyon Haagadagi sudda ishlagan, 2023 yil fevraldan esa bevosita Xon rahbarligi ostida faoliyat yuritgan.
Ayolning da’vo qilishicha, Xon bir necha oy davomida uning shaxsiy chegaralarini jismoniy va hissiy jihatdan bosqichma-bosqich buzgan, keyinchalik esa uni jinsiy aloqaga majburlagan.
U CNN telekanaliga bergan intervyusida rahbar va xodim o‘rtasidagi katta vakolatlar tafovuti sharoitida bunday munosabatni ixtiyoriy deb hisoblab bo‘lmasligini aytgan.
Karim Xon esa bu ayblovlarni rad etadi.
Ekspertlar dalillar yetarli emasligini qayd etgan
Shu bilan birga, CNN ma’lumotiga ko‘ra, 2026 yil mart oyida XJS tomonidan tuzilgan sud ekspertlari guruhi tegishli hisobotida mavjud dalillar Xonning nomaqbul xatti-harakatlarini shubhadan xoli darajada tasdiqlash uchun yetarli emasligini bildirgan.
Shuningdek, ehtimoliy jabrlanuvchi va uning hamkasblarini so‘roq qilgan BMT nazorat organi ham Xon tomonidan xizmat vazifalarini buzish yoki nomaqbul xatti-harakat sodir etilganini bir ma’noda tasdiqlay olmagani qayd etilgan.
Putin va Netanyahuga orderlar
Karim Xon 2021 yil iyun oyidan Xalqaro jinoyat sudi bosh prokurori lavozimida ishlab kelgan. U so‘nggi yillarda XJSning bir qator yuqori darajadagi ishlarida markaziy shaxs bo‘lgan.
2023 yilda XJS Rossiya prezidenti Vladimir Putin va Rossiyaning bolalar huquqlari bo‘yicha vakili Mariya Lvova-Belovani Ukraina hududidan bolalarni noqonuniy deportatsiya qilish bilan bog‘liq ehtimoliy harbiy jinoyatlarda gumon qilib, ularni hibsga olish uchun order bergan.
Rossiya XJS yurisdiksiyasini tan olmaydi. Keyinchalik Rossiya sudi Karim Xonni sirtdan 15 yilga ozodlikdan mahrum qilish haqida hukm chiqargan.
2024 yilda esa Xon Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu va o‘sha paytdagi mudofaa vaziri Yoav Galantni hibsga olish uchun order berish jarayonini boshlagan. Ular G‘azo sektoridagi urush bilan bog‘liq harbiy jinoyatlar va insoniyatga qarshi jinoyatlarda gumon qilingan.
Shuningdek, Xon 2023 yil 7 oktyabrda Isroilga qilingan hujum va undan keyingi urush bilan bog‘liq holatlar yuzasidan HAMASning bir qator rahbarlariga nisbatan ham orderlar so‘ragan.
Isroil va AQSh Isroil rasmiylariga nisbatan orderlar berilishini keskin tanqid qilgan. Keyinchalik Donald Tramp ma’muriyati Xon va XJSning boshqa ayrim vakillariga qarshi sanksiyalar joriy etgan.
Xon tarafdorlarining ayrimlari unga nisbatan jinsiy tegajog‘lik haqidagi ayblovlar siyosiy bosim bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini aytgan. Biroq ayblovlarni ilgari surgan ayol bu taxminlarni rad etgan.
