«Мубашшир Аҳмаднинг саломатлиги оғир. У жазони ўтай олмайди» – адвокат

Мубашшир Аҳмад тахаллуси билан танилган Алишер Турсунов 2025 йил 8 октябрь куни 2,5 йилга озодликдан маҳрум этилган эди. Ўшанда жиноят ишлари бўйича Учтепа туман суди судья Бобур Раҳимов уламони тергов органи қўйган учала модда бўйича ҳам айбдор деб топган.

Шундан сўнг, Мубашшир Аҳмад суд ҳукми устидан апелляция шикояти бермасликка қарор қилди. У айни вақтда Навоий вилояти, Қизилтепа туманида жойлашган ИИВ ҳузуридаги Жазони ижро этиш Департаментига қарашли 5-сонли Жазони ижро этиш колониясида ўтамоқда.

Уламонинг адвокати Абдуллоҳнинг Содиқнинг Kun.uz'га маълум қилишича, Алишер Турсуновнинг саломатлиги яхши эмас. Хусусан, у тергов ва суд жараёнларида ҳам «бир неча маротаба ҳимоя остидаги шахснинг қандли диабет касаллигининг II тури билан анча йиллардан буён оғриб келиши»ни айтиб, илтимосномалар киритган. Бироқ эҳтиёт чораси ва жазо тайинлаш масаласида ушбу ҳолатлар инобатга олинмаган. Маълум бўлишича, Алишер Турсуновда саломатлик билан боғлиқ муаммолар турмада ҳам давом этмоқда.

«2025 йил 26 ноябрь куни Алишер Турсунов билан адвокатлар бевосита 5-сонли ЖИЭКда учрашган вақтида, унинг қон босими бир неча маротаба 180 ммдан ошганлиги, қандли диабет касаллиги натижасида буйраклари яхши ишламаётганлиги, оёқлари шишиб кетганлиги ва бошқа шу каби ҳамроҳ касалликлари соғлиги ва ҳаётига жиддий хавф туғдираётганлиги маълум бўлди», дейди адвокат.

Шунингдек ушбу факт адвокатлик сўровига ИИВ ЖИЭД томонидан тақдим этилган хатда ҳам ўз тасдиғини топган.

Ушбу хатда Алишер Турсунов Қандли диабет II типи ва унга йўлдош касалликлар ташхиси билан ноябрь ойининг ўзида 3 маротаба амбулатор тартибда даво муолажаларини олиб келгани ёзилган. Хусусан:

• 5-6 ноябрь кунлари – «Қандли диабет II тип. Чап оёқ артрози» ташхиси билан;
• 10-14 ноябрь кунлари – «Юқори нафас йўллари катари. Ўнг оёқ I бармоқ панарицияси» ташхиси билан;
• 24-30 ноябрь кунлари – «Қандли диабет II тип, инсулинга муҳтож тури, ЙИК стабил стенокардия ФС II. ГК II. АГ II. Хавф IV.» ташхиси билан» амбулатор тартибда даво муолажаларини олиб келган, деб кўрсатилган.

Адвокат Абдуллоҳ Содиқнинг маълум қилишича, Департамент бошлиғи ўринбосари ва тиббий хизмат бошлиғи адвокатларга Алишер Турсунов соғлиги борасида нотўғри маълумот тақдим этган. Хусусан, 2025 йил 26 декабрь куни адвокатлар Алишер Турсунов билан такроран учрашганида, у хатда кўрсатилган муолажаларнинг бирортасини олмагани, уни фақат тиббий кўрикдан ўтказишгани, лекин ётиб даволанмагани, дори воситалари билан таъминланмагани, шунингдек оддий дам олишга ҳам рухсат йўқлигини маълум қилган.

«Қолаверса, жазони ўташ давомида А.Турсунов Қизилтепа туманида жойлашган ғишт заводларининг бирида мажбурий тарзда ишлашга чиқарилмоқда. Алишер Турсунов соғлигининг шундай бир ёмон ҳолатида 16 соатлаб тик оёқда ишлашга ва юришга мажбурланмоқда. Алишер Турсуновнинг соғлиги яхши эмаслиги, қандли диабет касаллиги қийнаётганлиги, оёқлари шишиб кетиб, буйраги яхши ҳолатда эмаслиги, танасида ҳар-хил яралар пайдо бўлаётганлигини кўра-била туриб, уни оғир ва совуқ об-ҳавода меҳнат қилишга жалб этишдан мақсад нима?», дейди адвокат Абдуллоҳ Содиқ.

2025 йил 28 октябрь куни жойлаштирилган (этап қилинган) маҳбуснинг 1 ой ичида 3 маротаба даволанганлиги, қандли диабет, артроз, стенокардия ва бошқа шу каби ҳамроҳ касалликлар билан оғриши ушбу шахсни озодликдан маҳрум қилиш тарзидаги жазони ўтай олмаслигини англатади, дейди адвокат.

Шунингдек, Алишер Турсунов адвокатлар билан суҳбатда «2026 йилнинг 11 мартида қонун бўйича жазонинг 3/1 қисмини ўтаб бўлганлиги сабабли манзил-колонияга ўтказилиши кераклигини айтган. Лекин, у ўзига ҳар-хил тазйиқлар ўтказилиб, арзимас нарса билан қоидабузарлик расмийлаштириб, ўтказилишини кечиктиришга ҳаракат бўлишидан» хавотирланмоқда.

Бундан ташқари, Алишер Турсунов муассаса ходимлари томонидан унга нисбатан бошқа маҳбуслар қатори бир хил муносабат бўлмаётганлигини айтган.

«Бир мисол: кимдир оддий шамоллаш билан оғриса, 5-6 кунлаб тиббий пунктда даволаниб чиқади. Бироқ унинг шунча касаллиги бўлса-да, оёқлари шишиб кетган ҳамда оёғидаги яралар қорайиб, гангрена касаллигига қараб кетаётган, бир сўз билан айтганда аҳволи критик даражада бўлсада даволанишга рухсат йўқ. Фақат ишга чиқ деб мажбурлашади», деди унинг ҳимоячиси.

Шу билан бирга Алишер Турсунов оёқлари ва ундаги яралар оғриётганлиги ҳақидаги шикоятлари эътиборсиз қолаётганлигини, адвокатлари билан камроқ учрашиш учун босимлар бўлаётганини айтган.

«Алишер Турсунов оёқлари ва ундаги яралар оғриётганлиги ҳақидаги шикоятлари эътиборсиз қолдирилмоқда. Унга фақат оғриқ қолдирувчи укол қилишлари ва бу вақтинчалик чорадан кейин, барибир юришга қийналаётганлиги айтди. Шу ҳолида, Алишер Турсунов иккинчи қаватдаги кроватда ухлашга мажбур. Оёғидаги яра ҳар бир чиқиш ва тушишда унга азоб бермоқда. Бир неча маротаба йиқилиб тушишига ҳам сабаб бўлган.

Ачинарлиси, А.Турсуновга адвокатларининг камроқ учрашувга келиши, иложи бўлса умуман келмаслиги уқтирилиб, босимлар бўлмоқда», дейди адвокат Абдуллоҳ Содиқ.

Адвокатнинг маълум қилишича, ҳимояси остидаги шахснинг бузилган ҳуқуқларини тиклаш юзасидан тегишли идоралар ИИВ, Бош прокуратура ва бошқа ташкилотларга ариза киритилган.

Жиноят кодексининг 75-моддаси

Маълумот учун, Ўзбекистон Республикаси Жиноят Кодексининг 75-моддаси биринчи қисмига кўра, «ҳукм чиқарилганидан кейин …жазони ўташга тўсқинлик қиладиган бошқа оғир касалликка чалинган шахс жазони ўташдан озод қилиниши лозим».

Ушбу моддага мувофиқ тушадиган касалликлар «Оғир касалликка чалинган маҳкумларни тиббий текширувдан ўтказиш ва уларни касаллиги туфайли жазони ўташдан озод қилишга тақдим этиш қоидаларини тасдиқлаш ҳақида»ги ИИВ ва ССВнинг қўшма қарорида келтирилган.

Хусусан, диний уламо Мубашшир Аҳмадга аниқ ташхис қўйилган «Қандли диабет II типи» – қўшма қарордаги «Маҳкумларни касаллиги туфайли жазони ўташдан озод қилишга тақдим этиш учун асос бўладиган касалликлар» рўйхатида мавжуд.

Аслида бундай прецедент Ўзбекистон ҳуқуқий тизимига бегона эмас. Масалан, 2024 йил 19 март куни Салим Абдувалиев «ўқотар қуролларни қонунга хилоф муомаласи»да (ЖК 248-моддасида) айбдор, деб топилган ва 6 йил муддатга озодликдан маҳрум қилинган эди.

Орадан 10 ойдан кўпроқ вақт ўтиб, 2025 йил 12 январь куни Салим Абдувалиев хасталиги туфайли ЖКнинг 75-моддаси тартибида жазодан озод қилинган ва озодликка чиқарилган.