Ҳурматли, Қонунчилик палатаси депутатлари!
Ушбу очиқ хатда бир нечта ОАВ фаолиятига оид, яъни мухбирни қийнаб келган масалалар ҳақида сўз юритилади. Шунингдек, унинг ечими ҳуқуқий жиҳатдан асослантириши учун сиздан кўмак сўраймиз.
Мамлакатимиз ривожланишнинг янги босқичига қадам қўяр экан, ўзгариш ва ислоҳотларни кузатиб боришнинг ўзи кишини шошириб қўймоқда. Ўзбекистон ва жаҳонда юз берган воқеаларни холис, тезкор ва сифатли ёритиб бериш масъулияти ОАВ вакиллари олдига катта вазифаларни қўйган бўлса, бошқа тарафдан жамоатчилик назорати ҳамда устувор манфаатларни тарғиб этиш каби масалалар журналистлар назаридан четда қолмаяпти. Шунга қарамай, ахборот маконида юз бераётган жараёнларни ёритишда бир қанча қонуний қийинчиликларга дуч келиш ҳолатлари пайдо бўлган.
Хусусан, суд мажлисларини ёритиш, аҳолининг суд ҳокимиятига бўлган ишончини ошириш борасида қилинаётган саъй-ҳаракатлар айрим ҳолларда самарасиз якунланмоқда. Бунга ОАВ мухбирининг судда аудио ва видео техникадан фойдаланиши, очиқ суд мажлисини ўзининг мажбуриятини англаган ҳолда кенг жамоатчиликка ёритишда дуч келаётган тақиқларини эслашнинг ўзи кифоя. Мисол учун, Kun.uz мухбирига Фуқаролик ишлари бўйича Миробод туманлараро судининг очиқ суд мажлисини ёритишда судья Д.Зокирова томонидан тақиқ қўйилгани ҳамда техника воситаларидан фойдаланишга рухсат берилмаганини келтириш мумкин.
«Оммавий ахборот воситалари тўғрисида»ги қонуннинг 6-моддасида шундай дейилган:
«Прокурор, терговчи ёки суриштирувчининг ёзма рухсатисиз суриштирув ёки дастлабки тергов материалларини эълон қилиш, муайян иш бўйича суд қарори чиқмасдан туриб ёки суднинг қарори қонуний кучга кирмай туриб, унинг натижаларини тахмин қилиш ёхуд судга бошқача йўл билан таъсир кўрсатиш тақиқланади».
Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик процессуал кодексида эса ОАВ мухбирининг аудио, видео ёхуд фото-техникадан фойдаланишига оид ҳеч қандай модда киритилмаган. Бундай қоида Жиноят ва Хўжалик процессуал кодексларида учрайди. Яъни судьянинг розилиги билан очиқ суд мажлисида мухбир зарур техникадан фойдаланиши мумкинлиги ҳақида ушбу кодексларда махсус норма белгилаб қўйилган.
Таҳлил қилинса, судьянинг қай услуб билан тақиқни жорий этганини ҳуқуқий жиҳатдан оқлаш қийин кечади, аммо журналистнинг мақсади суд фаолиятини танқид қилиш эмас, балки ОАВ мухбирлари фаолиятини эркинлаштириш йўлида қадам ташлашдир.
Шу вазиятга монанд, «Тошбозорсавдо» уюшмаси биносига киришда (эътибор қилинг, юқори давлат органи ёки валокатли идора ҳақида гап кетмаяпти) аудио, видео ва фото-техникадан фойдаланиш, уларни бино ичига олиб кириш тақиқланиши кўрсатилган белги деворда осиғлик туради. Бунда бинонинг қўриқлаш хизмати мухбирдан (ҳужжатларини тақдим этишига қарамай) зарур техник воситаларини сақлаш хонасида қолдиришини сўрайди, албатта.
