Ҳаммамиз мактабда ўқиганмиз, кўпчилигимиз уни аъло баҳолар билан тамомлаганмиз. Бироқ ҳатто собиқ аълочилар ҳам айрим содда саволларга жавоб беришолмайди. Масалан, қуёш нурида нима учун аксирамиз, нима учун одам қўрққанида титрайди ёки пайвандлаш вақтида нурга қараш нима учун зарар каби.
Биз катталарнинг ҳаммаси ҳам жавоб топа олмайдиган 10 та болаларга хос оддий ва қизиқарли саволларни жамладик.
Ёруғлик нурига қараганда нима учун аксирамиз?
Биласизми, ёрқин қуёшли кунда кўчага чиқилганида одамларнинг 18-35 фоизи албатта аксиради. Бунга биргина яхши ўрганилмаган ирсий жиҳат сабабчи. Кутилмаганда акса уриш феномени (ёруғлик сабаб акса уриш рефлекси) ёруғлик нури кўзнинг нервини қўзғатиб, аксириш учун жавоб берадиган рецепторларга таъсир қилишидан юзага келади. Гап шундаки, кўриш рецепторлари ҳид билиш рецептори билан ёнма-ён жойлашган. Уларнинг бари мияга деярли бир нуқтадан киради. Шу йўл билан мия кўриш реакциясига худди ҳид билишдагидек муносабатда бўлади. Яъни у организмга бегона модда тушди деб ҳисоблайди. Мия бу моддадан халос бўлиш учун буйруқ беради ва аксириш жараёнини юзага келтиради.
Нима учун пайвандлаш нурига қараш зарарли?
Ҳамма болалигидан пайвандлаш вақтида пайдо бўладиган нурга қараш кўзлар учун зарар эканини яхши билади. Нима учун бундай эканидан эса кўпчиликнинг хабари йўқ. Гап шундаки, электр пайвандлаш ишлари вақтида пайдо бўлган ёруғликда ультрабинафша нурларининг миқдори катта бўлиб, у шиллиқ қават, кўз қорачиғи ва тўрпардасига салбий таъсир қилади. Бошқача қилиб айтганда, ультрабинафша нурлари кўз қорачиғининг куйишига олиб келади. Бу ҳолатни кесилишлар кўринишидаги пайвандлаш нурига қарагандан бир неча соат ўтгач кузатиш мумкин. Кўзлар ичига қум тушгандек бўлиши, қизариш, кўзларнинг ёшланиши каби белгилар пайдо бўлади. Тўлиқ тузалиш учун бир неча ҳафта талаб этилади. Шунинг учун махсус ниқобингиз бўлмаса, пайвандлаш нурига қарамасликни ўтиниб сўраймиз.
Ким ақллироқ: кучукми ёки мушук?
