Шаҳрисабз туманидаги янги маҳаллада мактаб йўқ, уйлардаги иситиш қозонлари иситмайди

Декабрь ойида Kun.uz сайтида Қарши шаҳрида 400 ўринли мактабда 1600 нафар ўқувчи таҳсил олаётгани ҳақда мақола эълон қилинганди. Бунинг ортидан худди шу муаммо юзасидан бошқа ҳудудлардан ҳам мурожаатлар кела бошлади.

Қашқадарё вилоятининг Шаҳрисабз туманидаги «Равот» маҳалласи аҳли ҳам шу ҳақда хат йўллади. Маҳалла аҳлининг билдиришича, улар 2017 йил янги ҳудуддаги янги қурилган уйларга кўчиб келишган. Яъни, намунавий маҳаллага. Аммо бу намунавий маҳалланинг мактаби йўқ. Ота-оналар фарзандларини 4 километрдан 10 километргача бўлган масофага мактабларга олиб боришар экан.

Аслида, ҳудудда намунавий уйлар қурилиши бошланган вақтда бўлажак мактаб ва болалар боғчаси қурилиши учун ҳам ер ажратилган. Аммо бу ерда қурилиш бошланмай қолиб кетган.

Маҳалла аҳли қатор ташкилотларга бу борада мурожаат қилиб, мактаб қурилиши 2021 йилдаги давлат дастурига киритилиши ҳақда жавоб хати олган. Туман ҳокимлиги вакиллари ҳам мазкур муаммо юзасидан аҳоли билан учрашиб, мактаб 2021 йилда қурилишини маълум қилишган.

Ҳокимлик вакилига кўра, ҳудудда мактаб қурилиши учун тахминан 8 миллиард сўм пул керак ва маҳаллий бюджетда бундай маблағ йўқ. Одатда, мактаблар қурилиши республика бюджетидан ажратилган пулга қурилади.

«Равот» маҳалласи фуқаролари эса яна икки йил мактабсиз қолишга рози эмас. Улар мактаб қурилиши нима сабабдан 2020 йил эмас, 2021 йилги дастурга киритилганига жавоб сўрашмоқда.

Давлат статистика қўмитасининг расмий сайтига кириб республикадаги умумий мактаблар сонига эътибор берсангиз қизиқ ҳолатга дуч келасиз:

Масалан, Ўзбекистонда 1991 йилда жами умумтаълим мактаблари сони 8333та деб кўрсатилган. Ҳар йили мактаблар сони ўсиб бориб, 2006 йилда 9803тани ташкил этган. Аммо худди шу йилдан бошлаб мактаблар сони камайиб боришини кузатамиз: 2008 йил 9788та, 2014 йил 9758та ва 2019 йил 9774та. Хуллас, сўнгги 13 йилда мактаблар сони кўпайиш ўрнига камайиб борган.

Эҳтимол, бу ўша йиллардан бошлаб республикамизда ёппасига қурилиб ишга туша бошлаган касб-ҳунар коллежлари ва академик лицейлар билан боғлиқдир, буниси бизга қоронғи. Бугунги ҳолат шуки, кўпчилик ҳудудларда мактаблар етишмаслиги муаммоси қалқиб чиқмоқда.

Мазкур муаммони ўрганиш жараёнида яна бир масала эътиборни тортди.

Маҳаллада 521та хўжалик истиқомат қилаётган намунавий уйлар бор. Уй эгалари кўрсатганидек, хонадонларга табиий газга мослашган индивидуал қозонхоналар қурилган. Аммо, маҳаллада табиий газ тармоғи йўқ. Қишнинг совуқ кунларида шу қозонхонадан фойдаланиш учун ўтин ҳам, кўмир ҳам ёқиб кўришган, ҳатто айримлар суюлтирилган газ баллони ҳам улаган, аммо фойда бермаган.

Шундан сўнг фуқаролар ўзлари янги бошқа турдаги иситиш тизимлари ўрнатишга мажбур бўлган.

Савол: модомики табиий газ берилмас экан, бошқа турдаги ёқилғи билан ишламас экан, ҳеч нарсага ярамайдиган бундай қозонхоналар ўрнатиб (эҳтимол, «ўтказиб»), уйлар нархини ошириш кимга керак эди?

Фикримизча, қурилиш корхоналари бу қозонхоналарни ишлата олмаётган фуқаролардан қайтариб олиб, қайта ҳисоб-китоб қилиш лозим.

«Равот»даги намунавий уйларнинг муҳандислик-коммуникация тармоқларидан ҳам ҳеч қачон намуна олмасликни маслаҳат берган бўлардик. Чунки бу ҳовлилардаги ошхона суви ҳам, ҳожатхонадаги канализация тармоғи ҳам, барчаси битта қудуққа қуйилади. Чуқурлиги бир-икки метрдан ошмайдиган бу қудуқлар шундай жойга ўрнатилганки, дарвозадан кирган одам аввало унинг устидан ўтади.

Канализация қудуқлари жуда саёз экани фуқароларга албатта ноқулайлик туғдиради. Аммо чуқурроқ кавлашнинг ҳам иложи йўқ, ерости сизот сувлари сатҳи жуда яқин экан.

Дарвоқе, равотликларнинг давлат томонидан белгиланган нархда кўмир сотилаётганидан хабари бор, аммо ҳали ҳам олишмаган. Сабаби — маҳалланинг кўмир олишга бориб кўрган бир неча нафар фуқаролари унинг ҳам сифатсиз, ярми кукундан иборат эканини маълум қилишмоқда.

Хуллас, равотликларнинг муаммоси фақат мактаб ёки болалар боғчаси эмас, бекорга «тўрт томонга» турли мурожаатлар қилишмаяпти. Уларни бир эшитиб кўриш керак.

Анвар МУСТАФОҚУЛОВ,

Kun.uz мухбири.