«Катта йигирматалик»нинг аксар давлатлари Covid-19’нинг супертарқатувчисига айланган. Коронавирус Хитой (вирус тарқалаётганини яширишга уринган давлат) сарҳадларини тарк этгач, АҚШ ва бошқа бир қатор бой давлатлар пандемиянинг илк босқичларида хатоларга йўл қўйишди ва бу вируснинг дунё бўйлаб тарқалиб кетишига сабаб бўлди. Катта давлатлар сал эртароқ чора кўра бошлаганида қашшоқ давлатларда касалланиш ҳолатлари сони қисқа муддат ичида бунчалар кўпайиб кетмаган бўларди. Ундан ҳам ёмони уларда бутун дунёни эмлаш истаги йўқлиги вакцинацияни бемаъни тадбирга айлантириб, вируснинг янги, юқумлироқ ва хавфлироқ штаммлари пайдо бўлиши учун шароит яратиб берди.
Статистик моделларнинг кўрсатишича, ўтган йилнинг мартигача бўлган халқаро авиарейслар коронавируснинг глобал миқёсда тарқалишида энг муҳим фактор бўлган. Буни қуйида келтирилган «альфа» штамми (шунингдек, британ ёхуд кент штамми номи билан ҳам машҳур) тарқалиши ва ўтган йил октябрда Лондон аэропортларидан турли давлатларга бўлган авиарейслар частотасини изоҳловчи графикаларда ҳам кўриш мумкин. «Альфа» штамми тарқалишида, хусусан, Испания, Италия ва Германия ажралиб турган.
Пандемиянинг илк босқичларидаги маълумотлар вируснинг турли штаммлари қандай пайдо бўлганини кўриш имконини беради. Агар биз бу маълумотларни ҳукуматлар томонидан қўлланган чоралар ҳақидаги «Оксфорднинг Covid-19’га давлатларнинг реакция қилиш чоралари мониторинги» (OxCGRT) билан солиштирсак, касалликнинг тарқалишини аниқлаш мумкин. АҚШ ва Буюк Британиянинг хато қарорлари «Катта йигирматалик» давлатлари орасида ажралиб туради.
Супертарқатувчи шаҳарлардан бири – Нью-Йорк. Коронавирус билан илк касалланиш ҳолати 2020 йилнинг 29 февралида, яъни АҚШ Хитойнинг муайян ҳудудларидан киришни тақиқлаганидан бир ойча ўтиб қайд этилган. Covid-19 Италияда «жавлон ураётган» бўлса-да, АҚШ Европа қитъасидан келаётганларга чекловни ЖССТ пандемия бошланганини эълон қилганидан икки кун ўтибгина, яъни 13 мартга келиб жорий қилади ва 16 мартдан бу тақиқ Буюк Британия ва Ирландиядан келувчиларга ҳам қўллана бошланади.
