Сурхондарёнинг кичик темирйўл станцияларидан бири ёнида 1923 йилда туғилган Ўзбек Тўраев (Ўзбек – исм) оиладаги 5 фарзанднинг тўнғичи эди. У оилавий шароит оғирлиги учун бешинчи синфдан ишлай бошлайди. Темирйўл станциясида руслар жуда кўп ишлашгани учун Ўзбек русчани яхши ўрганиб олади.
Иккинчи жаҳон уруши бошланиб, Ўзбекистонда ҳам сафарбарликка киришилганида 16 ёшли Ўзбек Тўраевни ҳам фронтга жалб қилишади. Аниқроғи, унинг ўзи фронтга жўнаш ҳақида ариза беради. Ота-онасини эса фақат кетиш кунида хабардор қилади. Қисқа муддатли сержантлик мактабида тайёргарликдан ўтган Ўзбек Тўраев жанг майдонига, Сталинградга жўнатилади.
Ҳали қурол тутиб кўрмаган, уруш нималигини билмаган қишлоқ боласи учун бу ҳақиқий шок эди. СССРнинг ўша пайтдаги тактикасига кўра Германиянинг ҳарбий технологик устунлигига сон-саноқсиз аскарларни қарши қўйиш орқали натижага эришиш мўлжалланганди. Ўзбек Тўраев ҳам ана шу талатўпларга тушиб қолади ва ҳали жангларга кўникиб улгурмай бу жараёнларга қўшилиб кетади. Лекин шунга қарамай мардларча жанг қилади ва жасорати учун лейтенантлик унвонига ҳам сазовор бўлади. Пулемётчилик қилаётган Ўзбек билан бирга бир гуруҳ аскарлар Сталинград остонасида асир тушиб қоладилар.
Немислар коммунистлар ва яҳудийларни дарҳол отиб ташлашади. Қолганларни эса Украина ичкарисига ишлаш учун юборишади. Поездларни таъмирлашга жалб қилинган қаҳрамонимиз шу ерда ҳам тинч юрмайди ва душманни ичдан емиришни ният қилган диверсантлар гуруҳига қўшилади. Аммо кўп ўтмай бу гуруҳ фош этилади ва аъзолари отиб ташланади. Ўзбек ва унинг дўсти Николай қочишга муваффақ бўлишади.
Аммо яна қўлга тушиб қолганларида иккилари ҳам отувга ҳукм қилинади. Николай ўлади, Ўзбек эса ўликлар орасида жон сақлаб қолади. Қоронғи тушиши билан чуқурдан чиққан Ўзбек яна қочишга ҳаракат қилади. Бироқ бу сафар ҳам қўлга тушиб, Франциянинг Эльзас шаҳридаги концлагерга жўнатилади.
У асирликка кўникмаган, мағрурлиги туфайли ўлимдан қўрқмай қочишни ўйларди. Бу ердан ҳам қочиб кетади. Немислар ҳам анойи эмасди, қўлга туширадилар. Яхшики ит эгасини танимайдиган пайтлар эди. Тўраевнинг шунча марта қочганини билишса, дарҳол қатл қилишарди. Бироқ уни шахтага, мураккаб шароитга ишга жўнатадилар. Иш шу даражада оғир эдики, ҳар куни 30-40 кишининг ўлиги чиқарди.
Бу тарзда ўлим топишни истамаган Тўраев уч нафар французларга қўшилиб бу ердан ҳам қочади ва француз партизанларига бориб қўшилади. Бу партизанлар орасида руслар ва ҳатто туркманлар борлиги уни ҳайратда қолдиради.
Ғалабани Ўзбек Францияда кутиб олади. Уруш якунланганидан кейин у юртига қайтиши мумкин эди, ватанини ниҳоятда соғинганди. Аммо асирлар СССРда қандай кутиб олинаётгани, қамоққа ташланаётгани ёки отилаётганини эшитиб, фикридан қайтади. Француз қизга уйланади, ўғил кўради. Лекин оилавий ҳаёти бир текис кечмайди, ажрашадилар.
