Суҳбатдошимиз – Тошкент давлат шарқшунослик университети жаҳон сиёсати йўналиши битирувчиси, Шарқшунос таҳлилчилар клуби аъзоси, Калифорния давлат университети магистратурасига қабул қилинган Нурмуҳаммад Самижонов.
— Сунъий интеллект бизнинг ҳаётимизга қандай кириб келди ва ҳозирги жараёнларга таъсири қандай?
— Сунъий интеллект тушунчаси ҳозир жуда кўп тилга олиняпти. Аслида эса бу нарса ўтган аср ўрталарида ихтиро қилинган. Ҳали ривожланмаган компьютер тизимлари сабабли ўша пайтда сунъий интеллектга инвестициялар камайиб кетган. 2010 йилдан кейин катта ҳажмдаги маълумотларни қайта ишлай оладиган компьютерлар яратилгач, сунъий интеллект соҳасида катта силжиш бўлди ва улар бугунги ҳаётимизда кенг қўлланади.
Бошқа ривожланган давлатлардаги олий маълумотли кишилардан сўраганда, улар ҳам сунъий интеллект асли нима эканига қийналиб жавоб беради. Одамларнинг тасаввурида илмий-фантастик киноларда инсониятга қарши чиқадиган сунъий интеллект тушунчаси ўрнашиб қолган. Аслида, сунъий интеллект аллақачон кенг кўламда ҳаётимизга кириб келган. Дейлик, ақлли электр энергия етказиб бериш тизимларида ҳам сунъий интеллект қўлланади. Ижтимоий тармоқларда маълум интеграция асосида алгоритм билан тавсия этиш функцияси ҳам сунъий интеллект асосида бўлади.
— Халқаро муносабатларда, сиёсатда сунъий интеллектдан фойдаланиш – янгилик. Геосиёсий жараёнда сунъий интеллектни амалиётга киритган давлатлар ҳам борми?
— Сунъий интеллект геосиёсатга катта таъсир ўтказмоқда. Геосиёсатда аэрократия деган йўналиш бор. Бу атама ҳавода кучли бўлишга асосланган. Сунъий интеллектни сиёсатда қўллаш, ҳарбий соҳаларга жалб этиш барча давлатларнинг хоҳиши. Кўплаб давлатлар босқичма-босқич буни амалга ошиб келмоқда.
2020 йилни сунъий интеллект ҳарбий дронларда ўзини кўрсатган йил деб олсак бўлади. Ўша йили январда сунъий интеллектнинг сиёсатга таъсири очиқ кўрина бошлади. 3 январда Эрон генералларидан бири Қосим Сулаймонийнинг Пентагон дрони томонидан ўлдирилгани билан белгиланади жараён бошланиши. 2021 йилда Арманистон ва Озарбойжон ўртасидаги Қорабоғ учун жангларда ҳам сунъий интеллектли дронлардан фойдаланилди.
Сунъий интеллектни ҳозирги бўлаётган Россия-Украина урушида ҳам кўриш мумкин. Украинага дронларга қарши сунъий интеллектга асосланган антидрон технологияларни ишлатди.
— Сунъий интеллект бўйича давлатлар пойгаси борми?
