Германияда фаолият юритаётган ўзбекистонлик энергетика мутахассиси Равшан Хўжанов Ўзбекистонда энергетика ислоҳоти зарурати, бунинг механизмлари ва дифференциал тарифлар бўйича хориж тажрибаси ҳақида сўзлаб берди.
Ўзбекистонда 1 октябрдан бошлаб юридик шахслар учун янги тарифлар белгиланиб, аҳоли учун тарифлар ўзгармай қоладиган бўлди. Расмийларга кўра, бу ўзгариш инвестицияга муҳтож соҳага хусусий инвесторларни жалб қилиш ва бозор механизмларини киритишга хизмат қилади.
Аҳоли учун табақалашган тарифлар эса кейинги йил 1 майдан жорий этилиши. Кўплаб давлатларда амал қиладиган бу тизим уйида энг кўп энергия ишлатадиган бадавлат қатламнинг давлат ҳисобидан арзон электр ва газдан фойдаланишига чек қўяди.
Бу ўзгариш фонида юзага келаётган саволларга жавоб олиш учун Kun.uz Германияда энергетика соҳасида ишлаётган, ҳозирда Тошкентда бўлиб турган мутахассис Равшан Хўжанов билан суҳбатлашди.
— Равшан ака, сиз билан аввалроқ қилган интервюмизда энергия ресурслари давлат ҳисобидан барчага бирдек арзонлаштирилган нархда сотилиши нотўғри экани, бадавлат қатламдагилар кўпроқ тўлаши кераклиги ҳақида гапиргандингиз.
Яқинда энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов 2024 йил май ойидан бошлаб аҳолига табақалаштирилган нархларда электр энергияси етказиб берилиши мумкинлигини айтди. Дастлаб шунга муносабатингизни билмоқчи эдим.
– Албатта, бу яхши ташаббус деб ўйлайман. Бу амалиёт анча олдин бошланиши керак эди, лекин ҳечдан кўра кеч. Кеч бошланган бўлса ҳам ўзига яраша сабаблари мавжуд. Бирданига аҳоли учун ижтимоий меъёрлар, тарифлар табақалаштирилган тарзда жорий этиладиган бўлса, шок-терапия бўлиб қолиши мумкин. Шунинг учун анча олдин тайёргарлик кўриб, аҳолини хабардор қилиб, турли баҳс-мунозара, учрашув, семинарлар ўтказиш мақсадга мувофиқ бўлади.
– Ўзи умуман табақалаштирилган тарифлар соҳага қанчалик кераклиги ҳақида батафсил маълумот бера оласизми? Бу борада хорижда қандай амалиётлар қўлланади?
– Фараз қилинг, сиз ишлаб чиқараётган маҳсулотнинг таннархи 450 сўм (энергетика вазирига кўра, 1 kWh электр энергияси таннархи 800 сўмдан ошади – таҳр.). Бу маҳсулотни 300 сўмга сотаётган бўлсангиз, 150 сўмини кимдир қоплаши керак бўлади. Бу ерда ҳам аҳолимиз учун ҳукуматимиз 150 сўм ортиқча нархини субсидия тарзида, ИЭСлар ишлаб чиқараётган электр энергиянинг умумий таннархини қоплаб беради. Албатта, бу жараён узоқ давом этмаслиги керак. Агар бу нарса давом этадиган бўлса, бир кун ўз салбий натижаларини кўрсатиши мумкин. Шунинг учун нархлар ҳар ким учун ҳар хил бўлиши керак.
