Тил ўргатиш учун энг эрта вақт қайси?
Олдинлари тил билиш алоҳида эътироф этиладиган қобилият ҳисобланган бўлса, ҳозир заруратга айланиб улгурди. Монтессори академияси таҳлилларига кўра, болага илк 3-4 ёшлик даврида иккинчи тил ўргатиш — энг яхши вақт ҳисобланади. Сабаби бу вақтда бола маълумотларни жуда яхши ўзлаштиради, шунингдек унинг мияси фаол ривожланаётгани сабабли тил ўрганиш мия фаолиятини мустаҳкамлайди.
Тил ўргатиш тил чиқишини кечиктирадими?
Болага ҳали тили чиқмасдан 2 та тилда гапирилса (масалан, инглиз тили) унинг тили чиқиши кечикади деган фикр билдиришади. Бироқ икки тиллилик боланинг тили кечикишига сабаб бўлмайди. 2 тилда гаплашиладиган, яъни кичиклигиданоқ янги тил ҳам ўргатилаётган боланинг лексиконидаги сўзлар бир тилда тили чиқаётган боланики билан бир хил бўлади. Эҳтимол, 2 тилли бола кечроқ гапирганини кузатган бўлишингиз мумкин, лекин улар ҳам одатий ҳолатда 8-15 ойлигидан гапиришга ҳаракат қила бошлайди.
Бола билан биттадан кўп тилда гаплашиш ҳолатининг ўзигина унинг тили кеч чиқишига сабаб бўлмайди. Агар боланинг тили чиқиши кечикаётган бўлса, унда мутахассис билан маслаҳатлашиш керак.
Бола 2 та тилдаги сўзларни қўшиб гапиради. Бунинг зиёни борми?
Одатда, бирданига 2 тилни ўрганаётган бола соф бирида эмас, иккаласида ҳам бирдай гапириши ва сўзларни қўшиб ишлатиши мумкин. Масалан, “Қорнинг тўйдими?” деган саволга “Ҳа, mummy!” деб жавоб бериши мумкин.
Одатда, биттадан кўп тил биладиган катталар ўзлари истаган тилда фақат ўша тилнинг ўзидаги сўзларни топиб гаплаша олади. Яъни улар чалкашмайди. Болалар эса ундай эмас. Сабаби улар ҳали тил ўрганиш жараёнида ва уларнинг лексикони худди бир тилда сўзлашадиган болажонларники билан бир хил чекланган. Улар ўзлари билган сўзларни қатнаштириб гап тузади. Бунинг зарарли томони борлиги исботланмаган. Аксинча, 2 тилли болалар эрта ёшданоқ тилларни фарқлай олиш хусусиятига эга бўлишади.
Эрта тил ўргатишнинг қандай фойдалари бор?
