Боррел Остонада: ЕИ ҳамкорликдан жуда манфаатдор

Европа Иттифоқи бош дипломати Жозеп Боррел Қозоғистонга расмий ташрифи чоғида ЕИнинг умумий Марказий Осиё ва хусусан, минтақадаги энг йирик давлат сифатида Қозоғистон билан ҳамкорликни мустаҳкамлашдан жуда манфаатдор эканлигини маълум қилди.

«Биз - сизнинг асосий савдо шеригингиз, барча экспортингизнинг учдан биридан кўпроқ қисми бизнинг ҳиссамизга тўғри келади», — деди у 1 август, пайшанба куни Остона шаҳрида Қозоғистон ташқи ишлар вазири Мурат Нуртлеу билан қўшма матбуот анжуманида.

Брюсселдан олинган сўнгги маълумотларга кўра, ЕИ 2022 йилда Қозоғистонга жами тўғридан тўғри хорижий инвестициялар бўйича 54,8 миллиард евро ҳисса қўшган, бу бир йил аввалгига нисбатан 5,5 фоизга кўпдир. 

Нуртлеу жорий геосиёсий ва иқтисодий воқеликлар нуқтайи назаридан Боррелнинг ташрифи алоҳида аҳамият касб этишини қайд этди. Қозоғистон ТИВ маълумотларига кўра, дипломатлар Остона ва Брюссел ўртасида Кенгайтирилган шериклик ва ҳамкорлик тўғрисидаги битим доирасида кенг кўламли муносабатларни кўриб чиқиб, «сиёсий мулоқот динамикаси, иқтисодий ҳамкорлик сезиларли даражада ошганини таъкидладилар».

Боррел Қозоғистонни инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишга чақирди

Боррел Европа Иттифоқи Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тўқаев бошчилигидаги кенг кўламли ислоҳотларни қўллаб-қувватлашини таъкидлаб, модернизация йўлида иқтисодий ва сиёсий ислоҳотлар ёнма-ён бориши кераклигини айтди. «Инсон ҳуқуқлари ва асосий эркинликларини илгари суриш, ҳимоя қилиш очиқ, демократик ва инклюзив жамиятнинг калитидир, бу Қозоғистоннинг ўз мустақиллиги, суверенитети ва келажагини мустақил танлаш қобилиятини мустаҳкамлайди», деб таъкидлади Европа Иттифоқининг ташқи ишлар бўйича олий вакили. 

У ҳар икки минтақа учун қийинчиликларни келтириб ўтди: Россиянинг Украинага қарши уруши ва Яқин Шарқдаги урушнинг беқарорлаштирувчи оқибатлари. У Қозоғистонни урушни тугатиш учун ўз таъсиридан фойдаланишга чақирди.

Янги сафарлар учун имкониятлар

Боррелнинг айтишича, Қозоғистон ва ЕИ ўртасидаги тўғридан тўғри рейслар сони тез орада кўпаяди, чунки Қозоғистон ва Европа Иттифоқи ўртасида горизонтал ҳаво қатнови шартномаси деярли тайёр. Май ойида Қозоғистон авиаташувчилари Европа Иттифоқи томонидан йўловчиларга етарлича хавфсизлик ва қулайликни таъминламайдиган авиакомпанияларнинг «қора рўйхати»дан чиқарилди. Мутахассислар навбатдаги қадам виза режимини юмшатиш бўлиши мумкинлигини истисно қилмаяпти.

Европа Иттифоқи давлатларининг Қозоғистондаги консулликлари 2023 йилда 160 минг виза аризасини кўриб чиқди, бу рекорд кўрсаткичдир, деди Боррел матбуот анжуманида. Журналистларга Қозоғистон Ташқи ишлар вазирлиги раҳбари ва Европа Иттифоқи бош дипломатига савол бериш имконияти тақдим этилмади. Европа Иттифоқи ташқи сиёсат хизмати DW’га тушунтирганидек, бу шартни қабул қилувчи томон белгилайди. 

Бу Боррелнинг Қозоғистонга иккинчи ва охирги расмий ташрифи бўлди, чунки унинг ваколати уч ойдан кейин тугайди. Европа Иттифоқининг ташқи сиёсат бўйича раҳбари Қозоғистон президенти Қосим-Жўмарт Тўқаев билан ҳам учрашиб, сўнгра Қирғизистонга боради ва у ерда ташқи ишлар вазири Жээнбек Кулубаев билан икки томонлама учрашув ва фавқулодда вазиятлар вазири Бообек Ажикеев билан алоҳида музокаралар ўтказади.