Украинага етказиб берилган F-16 самолётларидан биринчиси қулади

26 август куни Россиянинг Украина шаҳарларига қилинган кенг кўламли ракета ва дронлар ҳужумини қайтариш чоғида F-16 қирувчи самолёти ҳалокатга учраган — бу Америка ишлаб чиқарган самолётлар Украинага етиб келганидан атиги уч ҳафта ўтганида рўй берди. Украина қуролли кучлари бош штаби самолёт қулагани, учувчи ҳалок бўлганини тасдиқлаган. Ҳалокат сабаблари ўрганилмоқда.

Аввалроқ Wall Street Journal газетаси ўз манбасига таяниб, самолёт душман зарбаси оқибатида уриб туширилмагани, катта эҳтимол билан учувчи хатоси туфайли қулаганини хабар қилганди.

Украиналик ҳарбийлардан бири анонимлик шарти билан BBC’га Киев қабул қилган F-16 қирувчиларидан бири ҳалокатга учраганини тасдиқлаган. У шунингдек самолёт душман зарбасидан қуламаганини айтган, шу билан бирга WSJ суҳбатдоши айтганидек бунга учувчи хатоси сабаб бўлганини ҳам инкор этган.

Украина президенти Володимир Зеленский душанба куни Киев Россия ракета ва дронларини уриб тушириш учун илк бор F-16 самолётидан фойдаланганини айтганди.

Украина қуролли кучлари ҳаво кучлари ўшанда Россия қўшини Украинага 236 та ҳаво ҳужуми қуроллари — 127 та ракета ва 109 та зарбдор дронлар билан ҳужум қилганини маълум қилган. Шундан 102 та ракета, жумладан битта «Кинжал», 99 та дрон уриб туширилган.

Украина қуролли кучлари бош штаби ОАВда тарқалган хабардан кейин F-16 йўқотилганини тан олди. Хабарда санага аниқлик киритилмаган, аммо контекстдан билиш мумкинки, гап 26 август кунги ҳужум ҳақида бормоқда.

«Ҳаво жанглари чоғида F-16 самолётлари юқори самарадорлигини намойиш этди, борт қуроллари билан душманнинг тўртта қанотли ракетаси уриб туширилди, — дейилган баёнотда. — Кейинги нишонга яқинлашиш чоғида самолётлардан бири билан алоқа узилди. Кейинроқ маълум бўлишича, самолёт ҳалокатга учраган, учувчи ҳалок бўлган».

Авария сабабларини ўрганиш учун махсус комиссия тайинлангани айтилган.

«Америка овози»нинг украин хизмати Украина ҳаво кучларидаги аноним манбага таяниб хабар беришича, «турлича версиялар, жумладан ўз ҳаво ҳужумидан мудофаа кучларининг „дўстона зарбаси“, техник носозлик ва учувчи хатоси кабилар кўриб чиқилмоқда».

Луцк шаҳри мэри Игор Полишчук шу ҳафтада учувчи Алексей Мес ўлими ҳақида хабар берганди. F-16 ҳалокати ҳақидаги хабардан кейин Украина ҳаво кучлари Мес 26 август куни «Россиянинг комбинациялашган ракета-авиация зарбасини қайтариш чоғида» ҳалок бўлганини тасдиқлади.

Мес F-16 самолётларида ўқитилган илк украин учувчиларидан бири бўлганди. Унинг чақирув белгиси Moonfish бўлган, Вашингтонга борган ва тез-тез ОАВда чиқиш қилиб, қирувчи самолётлар беришга чақирган, деб ёзади WSJ. Украина ҳаво кучлари хабарида айтилишича, бу учувчи ўз ҳаётини қурбон қилиш эвазига «учта қанотли ракетани ҳамда битта зарбдор дронни йўқ қилган».

WSJ муаллифлари фикрича, украинларнинг оз сонли F-16 самолётларидан бири йўқотилгани ҳақидаги хабар АҚШ президенти Жо Байден ўтган йил Европа мамлакатларига ушбу қирувчиларни етказиб беришга рухсат беришидан олдин бир неча ой мобайнида ушбу самолётларни сўраб келган Киев учун жиддий зарба бўлади.

Киев ғарбнинг илғор самолётлари жанг майдонида устунлик бериши, жумладан олдинги чизиқда россияликларнинг ракеталарини йўқ қилиши ва қўшинларни ҳимоялашига умид қилганди. Аммо F-16 самолётлари россияликларнинг ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими қаршисида ожиз ва Москва учун қимматли нишон ҳисобланади, дея ёзади нашр.

Август ойи бошида Зеленский ғарб ваъда қилган F-16 самолётларининг дастлабки партияси Украинага етиб келганини айтганди. Украина етказиб берилган самолётлар сонини очиқламаган, Америкадаги манбалар эса олтита қирувчи самолёт етиб келганини билдирган.

27 август кунги матбуот анжумани вақтида Зеленский Украина Россия ҳужумини қайтариш учун илк бор F-16 самолётларидан фойдаланилганини айтганди, аммо улардан бири йўқотилганини тилга олмаганди.

«Мазкур кенг кўламли комбинациялашган ҳужумда F-16 ёрдамида бир қанча ракеталар ва дронларни уриб туширдик. Ва ҳамкорларга етказиб берилган F-16’лар учун миннатдорчилик билдирамиз», — деганди у.