Бугун дунёда йўловчи ташувчи самолётлар ишлаб чиқариш соҳасида иккита компания етакчилик қилмоқда. Булар – АҚШнинг Boeing ва Европанинг бир неча давлати ҳамкорликда ташкил этган Airbus компаниялари.

Бу икки компания ўтган асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб гегемонликни ўрнатган ва ўшандан буён дунёнинг аксарият авиакомпаниялари Boeing ва Airbus самолётларидан фойдаланиб келмоқда.

Ушбу материалда дунёнинг энг йирик йўловчи ташувчи самолётларини ишлаб чиқарувчи компаниялари ҳақида сўз юритамиз.

Airbus

1960-йилларда дунёда йўловчи самолётларини ишлаб чиқаришда АҚШнинг Boeing, McDonnell Douglas ва Lockheed компаниялари гегемон эди.

СССРда ҳам кўплаб самолётлар ишлаб чиқарилган, бироқ уларнинг асосий қисми Аэрофлот учун берилар, хорижга кам миқдорда сотиларди. Шу сабабли дунёнинг жуда кўплаб давлатлари самолётларни асосан америкаликлардан олишарди.

А-300 самолёти \ Фото: Shutterstock

Ана шундай шароитда 1970 йилда европаликлар самолёт ишлаб чиқарувчи консорциум ташкил этишади. Унинг дастлабки таъсисчилари Франциянинг Aerospatiale, Германиянинг Deutsche Airbus (кейинчалик номи Daimler-Benz Aerospace деб ўзгартирилган) эди.

1971 йилда консорциум таркибига 4 фоизлик улуш билан Испаниянинг Construcciones Aeronauticas S.A. (CASA) компанияси, 1979 йилда 20 фоизлик улуш билан Британиянинг Hawker Siddeley компаниялари ҳам қўшилади.

Консорциумнинг биринчи самолёти – А300 илк бор 1972 йилда парвоз қилади. Унинг фюзеляж қисми Германияда, дум қисми Испанияда, қанотлари Британияда тайёрланади.

Дастлабки самолётларга Британиянинг Rolls-Royce plc компаниясида ишлаб чиқарилган двигателларни ўрнатиш режа қилинади. Бироқ буюртмалар кўплиги учун Rolls-Royce plc двигателлар етказиб беришни кечиктиради.

Шундан сўнг А300га General Electric компаниясида тайёрланган двигателлар ўрнатилади. Компания икки йил ичида А300 самолётларидан жуда кўп буюртма олади.

А-320 \ Фото: stock.adobe.com

Кейинчалик, 1978 йилда А310, 1984 йилда А320, 1990-йиллар бошларида А330 ва А340 самолётлари ишлаб чиқарилади.