Инсоният азалдан ердан, турли фойдали қазилмалардан фойдаланиб келади. Бироқ бу жараён 20-асрга келиб ниҳоятда оммалашди.

Масалан, инсоният антик даврда 19 турдаги элементдан фойдаланган бўлса, 18-асрда 28, 19-асрда 50 ва 20-асрда 60 турдаги турли элементни ишлата бошлаган.

20-асрда инсоният турли қазилма бойликларни жуда тез суратлар билан қазиб олишга ўтди. Кўп ўтмай денгиз ва океанлар остидаги конлар ҳам ўзлаштирила бошланди.

Агар тарихига қаралса, турли даврларда турли қазилма бойликларни қазиб олиш турлича кечганини кўриш мумкин. Масалан, 1850-1930 йилларда кўмир, 1940-2000 йилларда нефт, 2010 йилдан бошлаб энг кўп табиий газ қазиб олинмоқда.

Шунингдек, айрим қазилма бойликларни қазиб олиш камайиб келган. Масалан, торф қазиб олиш 1940 йилдан буён муттасил қисқариб келмоқда.

Қазилма бойликлар орасида қайта ишласа бўладиганлари ҳам бор. Масалан, металларнинг аксариятини қайта ишласа бўлади. Шу сабабли ҳар йили Ер юзида жуда кўп миқдорда эски металл бўлаклари қайтадан эритилиб, турли маҳсулотлар ишлаб чиқарилади.

Қазилма бойликлар Ер юзи бўйлаб жуда номутаносиб тақсимланган. Қайсидир давлатда улар жуда кўп. Айрим давлатларда эса улар умуман йўқ.

Шунингдек, жуда кўп миқдорда табиий бойликлар захирасига эга давлатларнинг ҳаммаси ҳам бой эмас ёки гуллаб-яшнаб кетмаган.

Бунда турли омиллар, жумладан нўноқ бошқарув ва энергия ресурслари учун кечаётган кучли рақобатда ташқи аралашув ҳам муҳим рол ўйнамоқда.

Қуйида аниқланган захиралар бўйича қазилма бойликлари энг кўп давлатлар ҳақидаги маълумотларни тақдим этамиз.

1. Россия, 75 триллион доллар.

Шубҳасиз Россия табиий бойликлар миқдори бўйича биринчи ўринда туради. Бу давлатнинг аниқланган табиий бойликлар захираси 75 триллион долларга баҳоланган.

Россияда турли қазилма бойликлар захираси бўйича юқори ўринларни эгаллайди. Жумладан дунёда аниқланган турли захиралар бўйича Россия улуши қуйидагича: