Аёллар дунёси | 11:21 / 16.08.2025
3002
3 дақиқада ўқилади

Илк косметикалар аслида аёллар учун эмас эди — эркаклар бу борада пешқадам бўлган!

Бугунги кунда косметика деганда кўпчиликнинг хаёлига аввало аёллар келади. Бироқ тарихий манбалар ва археологик топилмалар шундан далолат берадики, косметик воситаларнинг илк намуналари айнан эркаклар учун яратилган. Улар фақат зийнат ёки парвариш учун эмас, балки ҳимоя, маросимий мақсадлар ва ҳатто сиёсий-ижтимоий мақом белгиси сифатида ҳам хизмат қилган.

Фото: Pinterest

Қуйида тарихда турли давр ва ҳудудларда эркаклар қандай косметика воситаларидан фойдалангани ҳақида қизиқарли маълумотлар билан танишамиз:

Қадимги Миср: Эркаклар қора кўз бўёғи ва юздаги қизил ранг билан фарқланган

Милоддан аввалги 4000 йилларда мисрликлар “кўҳл” деб аталадиган қора кўз бўёғини қўллашган. Бу восита қўлланиши фақат гўзаллик эмас, балки қуёш нуридан, чўл чанги ва инфекцион кўз касалликларидан ҳимоя мақсадида ҳам бўлган.

Шунингдек, фиръавнлар ва зодагонлар юзларига қизил пигмент сурдириб, соғлом ва кучли кўринишни намоён қилишган. Уларнинг соқолига кўпгина миқдорда махсус мойлар суртилиб, терини юмшатиш ва парвариш қилиш таъминланган.

Mесопотамия: Ҳарбийлар ва ҳукмдорлар косметикани мақом рамзи сифатида ишлатган

Қадимги Месопотамияда эркаклар лаб ва юз терисини ранглаш учун минераллар, ўсимлик мойлари ва бошқа табиий моддалардан фойдаланишган. Ҳукмдорлар ва ҳарбийлар косметикани жанг олдидаги маросимларда, руҳий тайёргарлик ва мақомни кўрсатиш воситаси сифатида ишлатишган.

Греция ва Рим: Спортчилар ва римликлар юзни оппоқ қилишга уринган

Грек спортчилари зайтун мойи орқали мушакларини белгилаб-бўрттириб кўрсатишган, шу билан бирга терини қуёшдан ҳимоя қилишган.

Римлик эркаклар эса юз терисини оқартириш, соқолни юмшатиш учун асал ва сутли табиий ниқоблардан фойдаланишган. Бу нафақат гигиена, балки яхши ташқи кўринишга бўлган интилишнинг ҳам намунаси бўлган.

Осиё давлатлари: Юзни оқартириш ва хушбўй мойлар анъанаси

Хитой ва Япониядаги саройларда эркаклар юз терисини оқ рангга бўяш орқали юқори ижтимоий табақага мансублигини намоён қилишган. Ҳиндистонда эса аюрведа анъанасига мувофиқ сандал ёғи, гул суви ва турли зираворлардан тайёрланган косметик воситалар эркаклар томонидан фаол ишлатилган.

Ислом олами ва ўрта асрлар: Атирлар, соқол мойлари ва маросимий безаниш

Ислом тарихида атторлик энг қадимий ва ҳурматли касблардан бири бўлиб, улар ишлаб чиққан атирлар, соқол мойлари ва балзамлар асосан эркак мижозлар учун тайёрланган.

Шунингдек, ўрта аср Европа рицарлари жанг олдидан юз ва қўлларини бўёқлар билан безашган, бу эса маросимий ҳамда психологик тайёргарлик шакли ҳисобланган.

Янгича қарашлар: Қачон ва нега косметика аёллар билан боғлана бошлади?

XVIII асргача эркаклар орасида косметикадан фойдаланиш кенг тарқалган эди. Лекин кейинчалик Англия англикан қадриятлари ва Виктория даври ахлоқий талаблари туфайли бу одат “аёлларга хос” деб қарала бошланди. Шундан сўнг косметика бозорида аёллар асосий аудиторияга айланди.

Косметика аслида фақат зийнат воситаси эмас, балки маданий, тарихий ва ижтимоий ўзгаришларни акс эттирувчи восита бўлиб келган. Эркаклар томонидан косметикадан фойдаланиш тарихи шунчаки факт эмас — бу инсон табиати ва эстетик эҳтиёжларининг ажралмас бир қисми.

Гулмира Тошниёзова
Тайёрлаган Гулмира Тошниёзова
Kun.uz янгиликларини Google News'да кузатинг
+ Обуна бўлиш

Мавзуга оид