Курд жангчилари Сурия армияси билан тўқнашувлар ортидан Ҳалабни тарк этди

Якшанба куни эрта тонгда сулҳ келишуви эълон қилинганидан сўнг, сўнгги курд жангчилари Суриянинг Ҳалаб шаҳридан чиқиб кетди.

11 январь тонгида курдлар етакчилигидаги Сурия Демократик Кучлари (SDF) раҳбари Мазлум Абди халқаро воситачилик орқали келишувга эришилганини айтиб, Ҳалаб шаҳридан «жасадлар, ярадорлар, қамалда қолган тинч аҳоли ва жангчилар»нинг хавфсиз эвакуациясини таъминлаганини билдирди.

BBC нашрининг маҳаллий ОАВларга таяниб ёзишича, курдлар кўпчилик бўлган Шайх Мақсуд маҳалласидан SDF’нинг сўнгги аъзолари автобусларда шаҳарни тарк этган.

Бу кўчиш – курд кучларининг 2011 йилдан бери назорат қилиб келган Ҳалабдаги ҳудудлардан чиқарилишини англатади. Бироқ курд кучлари Сурия шимоли-шарқининг катта қисмида ярим автоном ҳудудни бошқаришда давом этмоқда.

Суриядаги уч нафар хавфсизлик манбасининг Reutersʼга айтишича, шанбага ўтар кечаси бир гуруҳ курд жангчилари, жумладан айрим қўмондонлар ва уларнинг оилалари яширинча Суриянинг шимоли-шарқига олиб чиқиб кетилган.

Янгиланган келишув

Аслида 2025 йил март ойида ўн минглаб жангчиларга эга бўлган курдлар етакчилигидаги SDF барча ҳарбий ва фуқаролик институтларини Сурия давлатига интеграция қилиш бўйича келишув имзолаганди. Лекин, томонлар бир-бирини музокараларни издан чиқаришга уринишда айблаб келган, келишув эса деярли бир йил ўтса ҳам амалга ошмай келган.

Шундан сўнг, ўтган ҳафтада Сурия ҳукумати курд жангариларидан Ҳалабнинг Шайх-Мақсуд ва Ашрафия кварталларини тарк этиш ҳамда тинч аҳоли хавфсизликда бўлишини таъминлашни талаб қилди.

Сурия армияси белгиланган муддат тугаганидан кейин эса Ҳалаб шимолидаги курд кварталларини ўққа тутишга киришганини маълум қилган. Шанба куни эса маҳаллаларни тинтув қилган. Сурия томонига кўра, бу операция маҳаллий аҳолининг илтимоси билан амалга оширилган.

Ушбу тўқнашувлар туфайли 100 мингдан ортиқ одам кўчишга мажбур бўлган. Зўравонликларнинг авж олишида камида 12 киши ҳалок бўлган.

Суриянинг Ҳалабдаги ҳаракатлари кескинлашуви ва Туркиянинг аралашуви мумкинлигидан хавотирлар фонида АҚШ воситачилигида янгиланган сулҳ тузилди. Бу асосида қуролланган курд жангариларининг ҳудуддан чиқиб кетишига рухсат берилди.

Аш-Шаръа ҳукумати билан келишмовчилик

Ҳалабдаги сўнгги зўравонликлар Суриядаги асосий қарама-қаршиликлардан бирини янада чуқурлаштирди. Янги президент Аҳмад аш-Шаръа 14 йиллик урушдан кейин мамлакатни ягона раҳбарият остида бирлаштириш ваъдаси билан чиққан. Лекин, унинг ҳукумати курд кучлари томонидан шубҳа билан қабул қилинмоқда.

АҚШ ва бошқа халқаро кучлар ҳафта бошида сулҳни олқишлаган, бироқ келишув доирасида курд кучлари Шайх Максуддаги сўнгги таянчни тарк этишдан бош тортган эди.

АҚШнинг Сурия бўйича махсус вакили Том Баррак шанба куни Дамашқда Аҳмад аш-Шаръа билан учрашганини айтиб, барча томонларни «максимал даражада босиқлик кўрсатишга, дарҳол ҳарбий ҳаракатларни тўхтатишга ва мулоқотга қайтишга» чақирди. Унинг айтишича, АҚШ давлат котиби Марко Рубионинг жамоаси воситачилик қилишга тайёр.

Шунингдек, у АҚШ Суриянинг «тарихий ўтиш даври»ни олқишлаганини ва президент Аҳмад аш-Шаръа мамлакатни барқарорлаштиришга ҳаракат қилаётган пайтда унга кўмак беришини ҳам қўшимча қилган.