Эронда 175 киши ҳалок бўлган мактаб ҳудудига АҚШнинг Tomahawk ракетаси урилгани маълум бўлди

8 март, якшанба куни Эроннинг Меҳр ахборот агентлиги эълон қилган видео – 175 киши, жумладан кўплаб болалар ҳалок бўлган Минобдаги мактабга АҚШ ракетаси урилганини кўрсатадиган далилларни янада кучайтирди.

New York Times томонидан текшириб, тасдиқланган видеода 28 февраль куни Миноб шаҳрида мактаб ёнидаги денгиз базасига Tomahawk қанотли ракетаси келиб урилгани тасвирланган. Можарода қатнашаётган кучлар орасида Tomahawk ракеталаридан фақат АҚШ ҳарбийлари фойдаланади.

Times томонидан тўпланган далиллар мажмуаси: сунъий йўлдош тасвирлари, ижтимоий тармоқлардаги постлар ва бошқа тасдиқланган видеолар — «Шажарайи Тоййиба» бошланғич мактаби биноси денгиз базасига қилинган ҳужумлар билан бир вақтда амалга оширилган, аниқ йўналтирилган зарба натижасида жиддий зарар кўрганини кўрсатади. Ушбу база Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси томонидан бошқарилган.

Зарба акс этган видео дастлаб тадқиқот гуруҳи Bellingcat томонидан аниқланган, кейин эса NYT уни мустақил равишда тасдиқлаган. Нашр видеодаги объектларни Минобда зарбалардан бир неча кун ўтиб олинган янги сунъий йўлдош тасвирлари билан солиштирди.

Видео база қаршисидаги қурилиш майдонидан олинган. Унда майсазор бўйлаб ўтган чанг босган тупроқ йўли ва яқинда олинган сунъий йўлдош тасвирларида ҳам кўринадиган вайроналар уюмлари тасвирланган. Бу эса видеонинг ишончлилигини мустаҳкамлайди.

Видео – зарбалардан кейин олинган бошқа тасдиқланган видеолар билан ҳам мос келади. Таҳлилларга кўра, видеодаги ракета Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси базасидаги тиббий клиника деб таърифланган бинога урилади. Зарба берилган заҳоти бинодан тутун ва вайроналар отилиб чиқади, узоқдан эса гувоҳларнинг қичқириқлари эшитилади.

Камера ўнг томонга бурилганда, бошланғич мактаб жойлашган ҳудуддан аллақачон катта тутун ва чанг булутлари кўтарилаётгани кўринади. Бу эса мактаб – денгиз базасига берилган зарбадан бироз олдин урилганини англатади.

Сунъий йўлдош тасвирлари таҳлилига кўра, ҳужум пайтида денгиз базаси ичидаги яна бир неча бино ҳам аниқ зарбалар билан урилган. Бироқ, қурол бўлаклари кўринмаслиги ва мустақил журналистларнинг воқеа жойига етиб бора олмагани сабабли ҳодиса айнан қандай юз берганини аниқлаш қийинлашган.

Бундай ракета фақат АҚШда бор

Нашр янги видеода кўринаётган қуролни Tomahawk қанотли ракетаси эканини аниқлади. Бундай қурол на Исроил армиясида, на Эрон армиясида мавжуд. 28 февраль куни Эронга ҳужум бошлангандан буён — АҚШ ҳарбий-денгиз кучлари кемалари Эрон ҳудудига ўнлаб Tomahawk ракеталарини учирган.

Хусусан, АҚШ Марказий қўмондонлиги 28 февраль куни денгиз флоти кемаларидан бир нечта Tomahawk ракеталари учирилгани ҳақида видео эълон қилди. Айнан ўша куни Минобдаги база ва мактабга зарба берилган.

The Iranian Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) killed more than 1,000 Americans over the past 47 years. Yesterday, a large-scale U.S. strike cut off the head of the snake. America has the most powerful military on earth, and the IRGC no longer has a headquarters. pic.twitter.com/WdpN7JBECr

— U.S. Central Command (@CENTCOM) March 1, 2026

АҚШ Мудофаа вазирлиги Tomahawk ракеталарини «узоқ масофали, жуда аниқ йўналтириладиган» ракеталар сифатида таърифлайди. Улар тахминан 1 минг 600 км масофагача уча олади. Учиришдан олдин уларга аниқ парвоз йўналиши киритилади ва ракета нишонга ўзи йўналтирилади.

АҚШ денгиз флоти маълумотига кўра, ҳар бир Tomahawk ракетаси тахминан 6 метр узунликда ва тахминан 2,5 метр қанот кенглигига эга. Энг кўп ишлатиладиган версияларида 136 кг тротил кучига тенг портловчи каллак бўлади.

АҚШ армиясининг портловчи қурилмаларни зарарсизлантириш бўйича собиқ мутахассиси Тревор Балл ҳам видеодаги ракетани Tomahawk деб аниқлади. Худди шундай хулосага хавфсизлик ва логистика компанияси Chiron Resources директори, қурол бўйича эксперт Крис Соб-Cмит ҳам келган.

АҚШ расмийлари бу ҳудудга зарба берганини тасдиқлаган

АҚШ Қуролли кучлари штаблари бошлиқлари қўмитаси раиси генерал Дан Кейн чоршанба кунги матбуот анжуманида АҚШ кучлари айнан ўша пайтда Эрон жанубида зарбалар бераётганини айтди. У тақдим этган харитада Ҳормуз бўғози яқинидаги ҳудуд, жумладан Миноб атрофида ҳам операция дастлабки 100 соат ичида нишонга олингани кўрсатилган, аммо шаҳарнинг номи алоҳида тилга олинмаган.

«Жанубий йўналишда USS Abraham Lincoln зарба гуруҳи денгиздан босимни давом эттирди ва бўғоз бўйлаб Эроннинг денгиз салоҳиятини босқичма-босқич йўқ қилиб борди», деди генерал.

Бу генерал Кейн урушнинг дастлабки соатларида Tomahawk ракеталари қўлланганини тан олган ягона ҳолат эмас. У 2 март куни Пентагон брифингида ҳам «денгиздан биринчи бўлиб ўт очган қуроллар АҚШ денгиз флоти томонидан учирилган Tomahawk ракеталари эди», деганди.

Мактаб девор билан ажратилган эди

New York Times томонидан ўтказилган аввалги суриштирувларда, мактаб бир вақтлар Инқилоб муҳофизлари ҳарбий-денгиз базасининг бир қисми бўлгани айтилади. Хусусан, 2013 йилги сунъий йўлдош тасвирларига кўра Минобдаги базанинг бошқа ҳудудларидан мактаб биносига олиб борадиган йўллар бўлган. Аммо 2016 йил сентябрдаги сунъий йўлдош тасвирлари – худди шу бино девор билан ажратилгани ва энди база билан боғланмаганини кўрсатмоқда.

Оммавий фойдаланиш мумкин бўлган тарихий сунъий йўлдош тасвирлари бинода мактабга хос белгилар, жумладан, вақт ўтиши билан қўшилган спорт майдончаси ва бошқа дам олиш жойлари борлигини кўрсатади.

«АҚШнинг разведка имкониятларини ҳисобга олсак, улар яқин атрофда мактаб борлигини билишлари керак эди», деган Станфорд университетининг Инсон ҳуқуқлари марказида дарс берадиган, Давлат департаментининг собиқ расмийси Бет Ван Шаак.

Трамп буни Эронга тўнкаб қўя қолди

7 март куни One Air Force бортида журналистлар президент Доналд Трампдан АҚШ мактабни бомбардимон қилганми, деб сўради. Трамп эса зарба учун Эронни масъул деб ҳисоблашини айтди: «Мен кўрган маълумотларга кўра, бу ишни эронликлар қилган», деди Трамп.

Шундан кейин журналист Пентагон раҳбари Пит Ҳегсетга ҳам шу савол билан мурожаат қилган. У эса «Биз, албатта, текширув олиб боряпмиз, аммо тинч аҳолини нишонга оладиган ягона томон бу – Эрон», деб жавоб қайтарди.

Reporter: Did the US bomb an elementary school and kill 175 people?

Trump: Based on what I’ve seen, it was done by Iran.

Reporter: Is that true Mr. Hegseth?

Hegseth: We’re investigating.

Trump: They are very inaccurate with their munitions. It was done by Iran. pic.twitter.com/L3Y1zuV27E

— Acyn (@Acyn) March 7, 2026

Трамп эса яна қўшимча қилди: «Бизнингча, буни эронликлар қилган... Биласизки, уларнинг ўқ-дорилари жуда ноаниқ. Уларда аниқлик умуман йўқ. Буни Эрон қилган». У ўз сўзларига ҳеч қандай далил келтирмаган.

Оқ уй матбуот котиби Каролин Левит ўтган ҳафтада ушбу саволга изоҳ бериб, «биз билганимизча йўқ. Ҳарбий департамент ушбу масалани ўрганмоқда», дея жавоб берганди.

5 март куни Reuters нашрининг манбалари ҳам АҚШ расмийлари мактабга берилган зарба учун масъулиятни ўз зиммасига олишга яқин турганини қайд этган. Хусусан, ҳарбий терговчилар ҳам 28 февраль куни Минобдаги қизлар мактабига берилган зарба учун катта эҳтимол билан АҚШ кучлари масъул, деган тўхтамга келмоқда.