Дунёда энг кўп қаҳва қайси давлатда етиштирилади?

АҚШ Қишлоқ хўжалиги вазирлиги халқаро қишлоқ хўжалиги хизмати (USDA), Халқаро қаҳва ташкилоти ҳамда Colipse Coffee ва StatRanker таҳлил платформалари маълумотларига кўра, Бразилияда 2025 йилда тахминан 63 миллион қоп қаҳва ишлаб чиқарилган. Ҳар бир қоп 60 килограммдан иборат. Бу кўрсаткич иккинчи ўриндаги Вьетнам натижасидан икки баравардан ҳам кўпдир. Вьетнамда 30,8 миллион қоп қаҳва етиштирилган.

Бразилия экспорт бўйича ҳам жаҳонда етакчи бўлиб қолмоқда. Мамлакат 2026 йилда жаҳон бозорига 40 миллиондан ортиқ қоп қаҳва етказиб беришни режалаштирган.

Ҳозирда Бразилия ҳиссасига жаҳон қаҳва ишлаб чиқаришининг қарийб учдан бир қисми тўғри келади. Мамлакат асосан арабика навини етиштириш бўйича етакчи ҳисобланади. Бу нав премиум қаҳва аралашмалари ва эспрессо тайёрлашда кенг қўлланади.

Робустага талаб ортмоқда

Иккинчи ўриндаги Вьетнам асосан робуста навини экспорт қилади. Ушбу навда кофеин миқдори юқори бўлиб, у эритиладиган қаҳва ишлаб чиқаришда фаол қўлланади.

Арабика нархлари ошиб бораётгани сабабли жаҳонда робустага талаб ҳам тез ўсмоқда. Вьетнам 2026 йилда тахминан 27,9 миллион қоп қаҳва экспорт қилишни режалаштирмоқда.

Учинчи ўринни Колумбия эгаллаган — мамлакатда 13,8 миллион қоп қаҳва ишлаб чиқарилган.

Кейинги ўринларда Индонезия ва қаҳва ватани ҳисобланган Эфиопия жойлашган. Улар мос равишда 12,45 ва 11,56 миллион қоп қаҳва ишлаб чиқарган.

Африкада эса Уганда позицияларини тобора кучайтирмоқда. USDA баҳосига кўра, мамлакатда қаҳва ишлаб чиқариш 6,9 миллион қопга яқинлашади.

Айрим давлатлар ишлаб чиқаргандан кўпроқ экспорт қилмоқда

Таҳлилчилар маълумотига кўра, Ҳиндистон, Ҳондурас ва Перу каби давлатлар ишлаб чиқарганидан кўра кўпроқ қаҳва экспорт қилиши мумкин.

Бу эса аввалги ҳосилдан қолган захиралар, қайта экспорт ва аввал тўпланган резервларни бозорга чиқариш ҳисобига юз бераётгани айтилмоқда.

Иқлим ўзгариши қаҳва саноатига босим қилмоқда

Сўнгги йилларда жаҳон қаҳва саноати иқлим ўзгариши билан боғлиқ экстремал об-ҳаво ҳодисалари босимига дуч келмоқда.

Бразилияда 2021–2023 йилларда кучли қурғоқчилик ва совуқлар кузатилди. Худди шундай муаммолар Вьетнам ва Колумбияга ҳам таъсир қилди. Ёғингарчилик режими ўзгариши ҳосилдорликка салбий таъсир кўрсатган.

International Coffee Organization бир неча бор иқлим барқарорсизлиги қаҳва етиштириладиган ҳудудлар учун энг катта узоқ муддатли хавфлардан бирига айланаётгани ҳақида огоҳлантирган.

Айниқса, ҳарорат ўзгаришига жуда сезгир бўлган арабика нави катта хавф остида қолмоқда.

Қаҳвага талаб ўсишда давом этмоқда

Таъминот билан боғлиқ хавфларга қарамай, жаҳонда қаҳва истеъмоли барқарор ўсишда давом этмоқда.

USDA прогнозларига кўра, Осиё ва ривожланаётган бозорларда талаб янада ошади. Европа ва Шимолий Америка эса ҳануз жаҳондаги энг йирик қаҳва истеъмолчилари бўлиб қолмоқда.

Мутахассислар фикрича, таклиф қисқариши ва иқлим муаммолари сўнгги икки йилда қаҳва нархларининг юқори бўлиб қолишига асосий сабаблардан бири бўлган.

Умуман олганда, ҳозирги вазият жаҳон қаҳва бозори ҳали ҳам чекланган сондаги йирик ишлаб чиқарувчи давлатларга кучли даражада боғлиқлигини ва иқлим хавфлари келажакда энг талабгир қишлоқ хўжалиги маҳсулотларидан бирига жиддий таъсир кўрсатиши мумкинлигини намоён қилмоқда.