Африкада қитъадаги илк мегааэропорт қурилиши бошланди

Шарқий Африкада 2026 йил ёзида қитъа авиацияси тарихидаги энг йирик инфратузилма лойиҳаларидан бирига асос солинди. Эфиопия пойтахти Аддис-Абебадан тахминан 35 километр узоқликда барпо этилаётган Бишофту халқаро аэропорти келажакда Африка, Европа, Осиё ва Яқин Шарқни боғловчи йирик транзит марказига айлантирилиши режалаштирилган.

Лойиҳага кўра, янги аэропорт йилига 110 миллион нафар йўловчига хизмат кўрсатиш имкониятига эга бўлади. Бу кўрсаткич ҳозирги кунда дунёдаги энг йирик аэропортлар саналадиган Лондоннинг Хитроу, Истанбул, Дубай ҳамда Атлантадаги Хартсфилд—Жексон аэропортларининг кўпчилигидан ҳам юқори.

Африка авиация бозори жадал ўсмоқда

Мутахассислар қайд этишича, 2025 йил майидан 2026 йил майигача Африка авиакомпанияларининг умумий йўловчи сиғими 6,7 фоизга ошган. Бу тахминан 24 миллионта қўшимча йўловчи ўрни яратилганини англатади.

Таққослаш учун, шу даврда Жануби-Шарқий Осиёда ўсиш 1,7 фоизни, Европада 2 фоизни ташкил этган. Жаҳон бўйича ўртача ўсиш суръати эса 1 фоиз атрофида бўлган.

Таҳлилчиларнинг прогнозларига кўра, кейинги йигирма йил давомида Африкада авиайўловчилар сони ҳар йили ўртача 4 фоиздан зиёд суръатда ўсиб боради.

Янги аэропорт Аддис-Абебани алмаштиради
Ҳозирги кунда Эфиопиянинг асосий авиация дарвозаси — Аддис-Абебадаги Боле халқаро аэропорти бўлиб, у йилига 20 миллиондан ортиқ йўловчига хизмат кўрсатади. Бироқ мутахассислар фикрича, мавжуд аэропорт яқин йилларда ўз қувватининг энг юқори чегарасига етади.

Шаҳар қурилиши аэропорт атрофини тўлиқ қамраб олгани боис уни кенгайтириш жуда қиммат ва мураккаб ҳисобланади. Шу сабабли янги аэропорт учун шаҳар ташқарисидаги катта ҳудуд танланган.

«Аэропорт-шаҳар» концепцияси амалга оширилади

Бишофту оддий аэропорт эмас, балки тўлиқ бошли «аэропорт-шаҳар» сифатида қурилади.

Лойиҳа доирасида замонавий терминаллардан ташқари меҳмонхоналар, савдо марказлари, офис бинолари, логистика марказлари, юк терминаллари ва хизмат кўрсатиш инфратузилмаси барпо этилади.

Қурилиш учун ажратилган ҳудуд 35 квадрат километрни ташкил этади. Бу Лондон Хитроу аэропорти ҳудудидан қарийб уч баробар катта.

Барча терминаллар марказий ўқ орқали ўзаро боғланади. Архитектура концепцияси Эфиопия ҳудудидан ўтувчи Буюк Рифт водийсидан илҳомланган бўлиб, йўловчилар учун терминаллар ўртасидаги масофани қисқартиришга хизмат қилади.

Лойиҳа юк ташиш марказига ҳам айланади
Эфиопия денгизга чиқиш имконига эга бўлмаган давлат ҳисобланади. Шу боис янги аэропортда юк ташиш инфратузилмасига ҳам катта эътибор қаратилмоқда.

Режага кўра, аэропорт йилига 4 миллион тоннагача юк қабул қилиш ва қайта ишлаш имкониятига эга бўлади. Бу уни дунёдаги энг йирик юк авиация марказларидан бирига айлантириши мумкин.

Африка учун стратегик аҳамиятга эга лойиҳа

Эфиопия мазкур аэропорт орқали Дубай ва Истанбул каби глобал транзит марказлари билан рақобат қилишни мақсад қилган.

Лойиҳа Африка қитъасининг Эркин савдо ҳудуди (AfCFTA) ташаббуси билан ҳам уйғунлашади. Шунингдек, Ethiopian Airlines авиакомпаниясининг халқаро маршрутлар тармоғини янада кенгайтириш ва Африкани жаҳоннинг йирик авиация бозорлари билан боғлашга хизмат қилиши кутилмоқда.

Мутахассислар фикрича, 110 миллион нафар йўловчи кўрсаткичига эришиш осон бўлмайди. Бироқ Африка авиация бозорининг жадал ўсиши ва янги транспорт йўлакларига эҳтиёж Бишофту аэропортини келгусида қитъанинг энг муҳим ҳаво дарвозаларидан бирига айлантириши мумкин.