Темур Малик ва Буюк ипак йўли кўчалари кесишмасидаги йўл ўтказгичнинг бир қисми кўчиб тушгани ҳолати юзасидан бир неча киши жиноий жазога тортилди. Kun.uz суд ҳужжати билан танишди.
Судланувчилар
Жиноят ишида 6 киши судланган.
Булар:
Акмал Муродов – “Ўзйўлкўприк кластерининг Тошкент вилояти филиали” давлат муассасаси 12-туркумли умумий ишлар бўйича директор ўринбосари;
Санжар Маннонов – “Умумий фойдаланишдаги автомобил йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш дирекцияси” ДМ директор ўринбосари – бош муҳандиси;
Зафар Шарахмедов – “Умумий фойдаланишдаги автомобил йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш дирекцияси” ДМ муҳандислик техник назорат ва бажарилган ишларни қабул қилиш бўлим бош мутахассиси;
Абдумутал Исропилов – “Ўзйўлкўприк кластерининг Тошкент вилояти филиали” ДМ ишлар бўлими иш бошқарувчиси;
Нуршод Мавлонов – “Йўл лойиҳа бюроси” МЧЖ 1-сунъий иншоотларни лойиҳалаштириш бўлими лойиҳа бош муҳандиси;
Обид Адилов – “Grand nur yo‘l qurilish” МЧЖ директори.
Судланувчиларга гаров эҳтиёт чораси қўлланган. Икки нафарига қўлланган қамоқ ва бирига қўлланган уй қамоғи эҳтиёт чораси кейинчалик гаровга ўзгартирилган.
Айблов
Суд ҳукмига кўра, Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 24 мартдаги қарори билан Тошкент ҳалқа йўлининг Темур Малик кўчасидан ўтган бир қисмини ҳамда ушбу йўлдаги йўл ўтказгични реконструкция қилиш ва янгисини қуриш белгиланган. Шу мақсадда “Ўзйўлкўприк кластерининг Тошкент вилояти филиали” ДМ ва “Умумий фойдаланишдаги автомобил йўлларини қуриш ва реконструкция қилиш дирекцияси” ДМ ўртасида 1-босқич учун 2024 йил январ ойида қиймати 118 млрд 996 млн сўмлик, 2024 йил август ойида қўшимча келишувлар билан 94 млрд 15 млн сўмлик пудрат шартномалари тузилган.
Қайд этилишича, объектда 4 та монолит бетон таянч деворлари остки қисмидаги пойдевор, таянч деворлари, ер ишлари, қайта кўмиш ишлари, устки асос қатлами ва таянч деворларининг ташқи безак ишлари билан жами 6 млрд 177 млн сўмлик яроқсиз қурилиш ишлари амалга оширилган. Шунингдек, 433 млн сўмлик базалт геосетка ва 766 млн сўмлик қум-шағал аралашмасини ётқизиш ишлари эса амалда бажарилмаган ҳолда бажарилган ишлар далолатномасига киритилган.
Суд ҳужжатида судланувчилар ўзаро тил бириктирган ҳолда жами 7 млрд 377 млн сўм миқдордаги бюджет маблағларини ўзлаштириш йўли билан талон-торож қилгани, бунинг оқибатида 12 март куни йўл ўтказгич таянч деворининг бир қисми қулаб тушгани келтирилган.
“Иқрор эмасмиз”
Судланувчиларнинг 5 нафари айбига иқрорлик билдирмаган.
Жумладан, Акмал Муродов ўз кўрсатмасида ўзига қўйилган айбловдан норози эканини айтиб, уни инкор қилган. У айбловдаги “7 млрд 377 млн сўм бюджет маблағлари ўзлаштириш йўли билан талон-торож қилингани оқибатида йўл ўтказгич таянч деворининг бир қисми қулаб тушгани” ҳолати мақбул далиллар билан ўз тасдиғини топмаганини маълум қилган.
“Жиноят иши материалларида мутлақо асоссиз тарзда яроқсиз қурилиш ишлари амалга оширилган деб кўрсатилган. Ушбу ҳолат ҳақиқатга тўғри келмайди. “Тошкент ҳалқа йўли” автомобил йўлининг 34–36 км қисмини реконструкция қилиш объекти бўйича ишлар 2024 йил 1 сентябрга қадар якунланган. Кейинчалик лойиҳа-смета ҳужжатлари ишлаб чиқилган. Уларнинг дастлабки вариантларида қум-шағал аралашмаси ҳамда базалт геосетка ётқизиш ишлари назарда тутилмаган.
Ушбу ишлар фақат 2025 йил июл ойида қўшимча ишлар сметасига бир томонлама киритилган. Шу сабабли, дастлабки тергов кўрсатган 433 млн сўмлик базалт геосетка ва 766 млн сўмлик қум-шағал аралашмасини ётқизиш ишларини бажаришнинг имкони бўлмаган.
Пудратчи томонидан 6 млрд 177 млн сўмлик ишлар яроқсиз эмас, балки сифатсиз бажарилган бўлиб, шартнома талабларига мувофиқ бартараф этилиши мумкин бўлган камчиликлар ҳисобланади. Шу боис 7 млрд 377 млн сўм бюджет маблағлари талон-торож қилингани ҳақидаги хулоса ҳақиқатга ва иш материалларига мувофиқ эмас”, деган у ўз кўрсатмасида.
Қолган 4 нафар судланувчи ҳам айбига иқрорлик билдирмасдан, шунга ўхшаш кўрсатмалар берган.
Фақат Абдумутал Исропилов ўзига нисбатан эълон қилинган айбловга қисман иқрор бўлган. У судда қурилиш ишлари дастлаб лойиҳа-смета ҳужжатларисиз бажарилганини, 1- ва 2-босқич бўйича лойиҳа-смета ҳужжатларига тиргак деворлар учун қум-шағал аралашмаси ҳамда базалт геосетка ётқизиш ишлари киритилмаганини, фақатгина 2025 йил июл ойида ишлаб чиқилган қўшимча ишлар сметасида мазкур ишлар киритилганини маълум қилган.
Экспертлар хулосаси
Транспорт прокуратураси қарорига асосан республика суд экспертизаси маркази экспертлари ва бир нечта масъул ташкилотлар мутахассислари иштирокида объектда ўрганиш ўтказилган.
Ҳукмда келтирилишича, ўрганиш жараёнида қуйидаги камчиликлар аниқланган ва улар йўл ўтказгич таянч деворининг қулашига сабаб бўлгани айтилган:
3-сонли таянч тиргак деворининг монолит қисмида юқори қисм анкер арматураларининг пастки қисмига кириш узунлиги атиги 400–450 мм.ни ташкил этган. Бу лойиҳада назарда тутилган 750 мм талабдан кам;
девор панжараларини боғловчи кўндаланг арматуралар лойиҳавий қадамларга риоя этилмасдан ўрнатилган;
бетоннинг ҳимоя қатлами қалинлиги лойиҳавий кўрсаткичдан ошиб кетган;
девор қалинлиги ўзгарган жойларда горизонтал совуқ чоклар мавжуд ва айнан шу чоклар бўйлаб юқори қисм қулаб тушган;
бетонлаштириш чоклари конструкция мустаҳкамлигини таъминлайдиган тарзда жойлаштирилиши лозим бўлган бўлса-да, мазкур талабларга риоя этилмаган.
Мутахассислар “агар қулаб тушган таянч девор қурилиш нормалари ва қоидалари ҳамда қурилишга оид бошқа норматив ҳужжатлар талабларига тўлиқ риоя қилинган ҳолда барпо этилганида, мазкур қулаш ҳолати юзага келмаган бўларди”, деган хулосага келган.
Жазо
ЖИБ Мирзо Улуғбек туман суди ҳукми билан судланувчилар мансаб сохтакорлиги (ЖК 209-моддаси) ҳамда ўзлаштириш ёки растрата йўли билан талон-торож қилиш (ЖК 167-моддаси) жиноятларида айбли деб топилган. Уларга 1 йил моддий ва мансабдорлик вазифаларида ишлаш ҳуқуқидан маҳрум қилган ҳолда 116,2 млн сўмдан (бирига 112,5 млн сўм) жарима жазоси тайинланди.
Бош прокуратура депозит ҳисобрақамига қўйилган жами 7 млрд 377 млн сўм пул давлат фойдасига ўтказилиши белгиланди. Ҳукмдан норози тарафларга апелляция инстанциясига шикоят бериши ёки протест билдириш ҳуқуқлари тушунтирилган.
Нима бўлганди?
2026 йил 12 март куни Мирзо Улуғбек туманида 2024 йилда қайта қурилган “Буюк Турон” кўпригига олиб чиқувчи йўлнинг бир қисми ўпирилиб кетди.
Ижтимоий тармоқларда тарқалган суратлардан кўринишича, ўпирилиш – йўл ўтказгичнинг Темур Малик кўчасидан Буюк ипак йўли кўчасига олиб чиқувчи қисмида содир бўлган.
“Буюк Турон” кўприги (“Троицкий мост” ҳам дейилади) – Темур Малик кўчасини реконструкция қилиш лойиҳаси доирасида 128,6 млрд сўмга қайта қурилган бўлиб, 2024 йил август ойида – Мустақиллик байрами арафасида фойдаланишга топширилганди.
Ҳодисадан ҳеч ким жабрланмаган. Воқеа жойига зудлик билан авария хизматлари, техник мутахассислар ва масъул ташкилотлар вакиллари юборилиб, ҳодиса содир бўлган ҳудуд ўраб олинган.
Кўп ўтмай йўл ўтказгич девори ўпирилиб тушиши видеоси пайдо бўлди. Кейинчалик ҳолат юзасидан жиноят иши қўзғатилганди.
