1 август куни Москвадаги Balzi Rossi номли италянча ресторанда портлаш рўй берди. Миллий аксилтеррор қўмитаси номаълум аёл ичкарига олиб киришга уринган қўлбола бомба ҳаракатга келтирилганини маълум қилган. «Коммерсант» манбаси аниқлик киритишича, у курьер бўлган ва «совға» солинган қутини олиб келган. Бинога киришда уни қўриқчи тўхтатган ва шу онда қути портлаб кетган. Катта эҳтимол билан, курьер ўзи нима олиб келганидан бехабар бўлган, деб ёзади «Коммерсант». Нашрнинг қайд этишича, портлаш оқибатида аёлнинг танаси «том маънода сочилиб кетган».
Тахминларга кўра, ресторанда Ҳаво-космик кучлари бош қўмондони Александр Чайконинг юбилейи нишонланаётганди. У Россия Ҳаво-космик кучлари (ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими учун ҳам масъул) раҳбарлигига у 2026 йил майида тайинланган, ундан олдин Суриядаги ҳарбий амалиётга бошчилик қилган, шунингдек, 2022 йилда рус қўшинларининг Киев областига юришини бошқарган. Киев области украинлар томонидан озод қилинганидан кейин тинч аҳоли вакиллари қийноққа солингани ва ўлдирилганига оид кўплаб далиллар топилади. Украина томони Чайкони Киев областидаги фуқаролик объектларини бомбалашга буйруқ беришда ҳам айблаган. У Balzi Rossi’даги зиёфатдан беш кун олдин 55 ёшга тўлганди. Хабарларга кўра, генерал гўёки ресторанда қўшалоқ байрам – ҳам туғилган куни, ҳам юқори лавозимга тайинланганини нишонламоқчи бўлганди.
Воқеа жойида уч киши ҳалок бўлган, яна икки киши шифохонада жон берган. Портлашдан кейин Миллий аксилтеррор қўмитаси 21 киши жароҳатлангани, курер, уни тўхтатиб қолган қўриқчи ҳамда ресторанга ташриф буюрганлардан бири (у портлаш вақтда верандада эди) ҳалок бўлганини маълум қилди. Кейинроқ яна икки киши шифохонада вафот этгани ҳақида хабар тарқалди. Россиянинг Италиядаги элчихонаси 3 август куни эълон қилган постда ҳам Balzi Rossi’да беш киши ҳалок бўлиб, 19 киши «жиддий жароҳат олгани» айтилади. Расмийлар ҳодисани теракт деб атаган, аммо унинг нишони айнан Чайко бўлганини тасдиқламаган.
Қурбонлар ҳақида расман маълумот йўқ. Норасмий хабарларда қурбонлар орасида Чайконинг куёви ҳам борлиги айтилади. «Верстка» хабарига кўра, жабрланганлардан бири генералнинг 25 ёшли қизи Мария Чайко бўлиши мумкин (турмуш ўртоғининг фамилияси бўйича Мария Передрий) – унинг номи кучишлатар тузилмаларга яқин бўлган телеграм-каналлар томонидан тарқатилган жабрланувчилар рўйхатида келтирилган. Рўйхатда Мариянинг турмуш ўртоғи, 27 ёшли Даниил Передрий ҳам бор. Блогер Анатолий Шарий маълумотига кўра, у «рафиқаси томон учиб келаётган осколка парчасини ўз танаси билан тўсган». Передрийнинг ўлими бўйича бошқа тафсилотлар йўқ. Генерал Чайконинг ҳолати ҳақида ҳам маълум қилинмаган.
Мария Чайко ва Даниил Передрий ҳақида яна нималар маълум?
«Агентство» сиздирилган материаллар асосида аниқлашича, Мария Чайко 2023 йил Москва ҳуқуқ ва бошқарув институтини тамомлаган. Кейинги икки йил мобайнида у нотариал идорада юридик маслаҳатчи сифатида ишлаган, ойига 2 мингдан 39 минг рублгача маош олган. Сиздирилган маълумотларда у BMW русумли автомобил эгаси сифатида ҳам кўрсатилган.
Даниил Передрий 2021 йилда Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университетини тамомлаган. Маълумотлар базасидан маълум бўлишича, у Lexus русумли автомобил эгаси, инструктор спортчи ва хусусий тадбиркор – унинг «Нексум-групп» компанияси косметика маҳсулотлари ишлаб чиқариш ва бундай маҳсулотлар учун қадоқлар етказиб бериш билан шуғулланган. 2022 йил 26 сентябрда, Россияда ҳарбий сафарбарлик эълон қилинганида, Передрий Арманистонга жўнаб кетган, аммо бир ой ўтиб Туркия орқали Россияга қайтган.
Мария Чайко 2025 йил апрелида янги фамилия бўйича паспорт олган. Фотосессияга кўра никоҳ маросими 2025 йил июнида Москва области Одинцово шаҳарчасидаги Довил посёлкасида жойлашган Villa Rotonda ресторанида бўлиб ўтган. Нашр Villa Rotonda’ни «Москва областидаги энг қиммат банкет залларидан бири» деб атаган.
«Верстка» нашри тахминига кўра, портлаш вақтида Ҳаво-космик кучлари бош қўмондонининг яна икки қариндоши жабрланган бўлиши мумкин. Гап Даниил Передрийнинг отаси, генерал Чайконинг қудаси Александр Передрий, шунингдек, генералнинг рафиқасининг қариндоши бўлган Евдокия Кириллова ҳақида кетмоқда. Нашр манбаси «112» телеграм-каналида қўйилган видеода Александр Передрийни таниган – бу видеода тез ёрдам машинаси олдидан кўйлаги қонга беланган эркак ўтаётгани кўринади (лекин қон уники бўлмаслиги ҳам мумкин). Евдокия Кириллова эса жабрланувчилар рўйхатида «Евдокия С.» ва «Евдокия К.» номлари билан келган. Mash нашрига кўра, у 20 ёшда.
РФнинг Италиядаги элчихонаси баёнотида Balzi Rossi’даги портлаш италянларга қарши қаратилгани айтилади. Римдагилар эса бу версияни рад этган. «Москвадаги энг яхши итальян ресторанларидан бирида теракт уюштиришни режалаштирган Киев террорчилари Россияда ишлаётган италияликларни қўрқитмоқчи, уларга нишонда экани ва ҳар қандай пайтда навбатдаги қурбонга айланиши мумкинлигини кўрсатмоқчи эди», – дейилган Россия дипломатик миссияси баёнотида. Италия ТИВ раҳбари Антонио Таяни бу изоҳни ёлғон деб атади: «Украинларга италянларни қўрқитиб қўйиш нима учун керак? Аксинча, биз Украинани қўллаётганимиз туфайли руслар италянларни қўрқитмоқда». Шу билан бирга, Украина портлаш учун жавобгарликни ўз зиммасига олмаган; Киев вакилларидан ҳеч ким бу ҳодиса ҳақида на тўғридан тўғри, на билвосита муносабат билдирган.
Balzi Rossi’дагилар портлашдан кейин «ресторан ва ошхона идеал ҳолатдалиги» ҳақида хабар беришганди. Кейин узр сўраб чиқишди. Портлашдан кейинги дастлабки маълумотларда бу газ сизиб чиқиши билан боғлиқ бўлиши мумкинлиги айтилганди. Катта эҳтимол билан, шу хабарни рад этиш учун шеф-ошпаз Кармине Алфиери инстаграмдаги саҳифасида ресторан ва ошхона «идеал ҳолатдалиги» ва «муаммо» бинодан ташқарида рўй бергани ҳақида хабар берган. Balzi Rossi ресторани аккаунтида эса шундай дейилган: «Барчага қўллаб-қувватлов ва бефарқ бўлмагани учун миннатдорчилик билдирамиз. Ресторанимиз билан барчаси жойида». Кейинроқ ресторан узр сўраб, қурбонларнинг оила аъзоларига ёрдам ваъда қилди ҳамда вақтинча ёпилганини эълон қилди. Ксения Собчак ресторан фаолиятини 5 августдан тиклаши мумкинлиги ҳақида ёзган.
Ресторандаги портлаш юқори мартабали россиялик ҳарбийлар учун хавфсизлик протоколлари борасида саволлар туғдирди. ФХХнинг истеъфодаги подполковниги, «Алфа гуруҳи офицерлари» иттифоқи президенти Алексей Филатов «мулозимларга қарши „муваффақиятли терактлар“ бўлиб турганда» зиёфатларни оддий ресторанларда ўтказишга йўл қўйиб бўлмайди, деган фикрни билдирди. Политолог Екатерина Шулман терактдан сўнг фейсбукда россиялик ҳарбийларга суиқасддан қандай қочиш кераклиги ҳақида йўриқнома жойлаштирди (унинг сўзларига кўра, йўриқнома Мудофаа вазирлиги госпиталларида тарқатилмоқда). Унда ташқи кўринишни қисман ўзгартириш, етказиб бериш хизматларидан воз кечиш ва «кутилмаганда етказиб берилган посилкаларга яқинлашмаслик» тавсия этилади.
